Is Vladimir Poetin er op de Alaska-top in geslaagd de visie van Donald Trump op een eind aan de oorlog tegen Oekraïne te veranderen? Dat moet maandag blijken tijdens het bezoek van president Zelensky aan het Witte Huis. Het Kremlin kijkt gespannen toe.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
De Russische staatsmedia voorspellen voor maandag al handenwrijvend een herhaling van Zelensky’s dramatische bezoek aan Washington in februari, dat ontaardde in een regelrechte ruzie voor het oog van de televisiecamera’s. ‘Tijdens zijn bezoek aan Washington kan Volodymyr Zelensky zich opnieuw de woede van Donald Trump op de hals halen en een schandaal in het Witte Huis veroorzaken’, aldus de nieuwszender Russia-24.
Met instemming citeren de Russische media ook Trumps gezant Steve Witkoff, die vrijdag deelnam aan het overleg in Anchorage. Tegen CNN zei Witkoff dat Rusland ‘voor het eerst’ bereid is in te stemmen met westerse veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Het Kremlin heeft zich nog niet uitgesproken over die voorgestelde garanties, noch over andere ‘concessies’ waartoe Moskou volgens Witkoff bereid zou zijn.
De ‘historische ontmoeting’ van Poetin en Trump in Alaska is in Rusland allerwegen uitgelegd als een doorslaand succes, zelfs al werden geen concrete resultaten bekendgemaakt en waren de gesprekken al binnen drie uur afgelopen. De top moet aantonen dat Rusland ondanks alle westerse inspanningen van de afgelopen jaren op het wereldtoneel niet is geïsoleerd en, integendeel, met alle égards wordt ontvangen door de leider van het machtigste land ter wereld.
Poetin telt zijn zegeningen. Hij pakt de draad weer op waar hij hem voorafgaand aan de top liet liggen en heeft in Alaska geen duimbreed toegegeven aan de druk van Trump. Het gesprek met de Amerikanen heeft niet geleid tot enige gedragsverandering van Russische zijde.
Als voorheen geeft Moskou geen enkele indicatie bereid te zijn tot compromissen. Tijdens de afsluitende persconferentie herhaalde Poetin dat de ‘onderliggende oorzaken van de crisis’ in Oekraïne moeten worden weggenomen alvorens vrede kan worden bereikt. In Kremlinjargon betekent dit dat Oekraïne zich moet neerleggen bij alle Russische eisen en dat het land moet worden ‘gedenazificeerd’ en gedemilitariseerd.
Dat zijn de woorden die Poetin in 2022 gebruikte als toelichting bij de Russische inval in het buurland en die retoriek is sindsdien niet veranderd. Het lijkt erop dat de Russische delegatie in Anchorage met enig succes heeft ingepraat op Donald Trump, die eerder steeds vasthield aan een staakt-het-vuren als eerste voorwaarde voor verdere onderhandelingen, maar daar nu van af lijkt te stappen. Trump liet zaterdag weten dat een definitief akkoord, niet een staakt-het-vuren, de beste weg is om de oorlog te beëindigen.
Dat is koren op de molen van Moskou, dat steeds een staakt-het-vuren van de hand heeft gewezen omdat dat enkel in het voordeel van Oekraïne zou zijn. In plaats daarvan zou het Kremlin pas bereid zijn de wapens te laten zwijgen als er een duurzaam vredesakkoord ligt. Dat betekent dat de strijd aan het front in Oost-Oekraïne in alle hevigheid doorgaat.
‘De ontmoeting in Alaska heeft Ruslands streven naar een duurzame en rechtvaardige vrede bevestigd’, schrijft de Russische senator Andrej Klisjas op Telegram. De doelstellingen van de ‘speciale militaire operatie’ zullen volgens hem ‘via militaire of diplomatieke weg’ worden verwezenlijkt. ‘Een nieuwe architectuur van de Europese en internationale veiligheid staat op de agenda en iedereen moet dat accepteren.’
Volgens de krant Moskovski Komsomolets heeft Poetin laten zien ‘dat met de huidige Amerikaanse leider noch Kyiv noch de Europese hoofdsteden zich helemaal kunnen verlaten op Washington’. Dat geeft Rusland de kans de operatie tegen het buurland voort te zetten zoals het dat goeddunkt, aldus de krant.
Ook op het sanctiefront deed het Kremlin goede zaken en heeft Poetin waardevolle tijd gewonnen. Een week na het aflopen van Trumps ultimatum aan Rusland, waarbij hij Moskou dreigde met sancties als serieuze stappen in de richting van een vredesbeweging zouden uitblijven, zijn diezelfde sancties op de lange baan geschoven.
‘Voor onze economie is dat goed nieuws’, constateert econoom Igor Nikolajev in de krant Komsomolskaja Pravda. Alleen India is tot dusverre getroffen door extra importheffingen als straf voor het afnemen van Russische olie.
Het Kremlin heeft steeds laconiek gereageerd op die dreigementen, maar heeft reden genoeg zich zorgen te maken, met een stagnerende economie die steeds meer de langetermijneffecten van de al bestaande sancties gaat voelen. Secundaire sancties tegen afnemers van Russische grondstoffen zouden kunnen leiden tot een flinke inkomstenderving, met grote gevolgen voor de Russische staatsbegroting.
Onduidelijk is of in Alaska is gepraat over een mogelijke hervatting van onderhandelingen over kernwapens. Het laatste nog lopende akkoord, in 2010 getekend door Barack Obama en Dmitri Medvedev, loopt begin volgend jaar af, maar er is nog geen begin gemaakt met gesprekken over een nieuw verdrag. Trump wil graag onderhandelingen daarover met Rusland en China. Voorafgaand aan zijn vertrek naar Alaska suggereerde Poetin dat hij met Trump het thema zou aansnijden.
Melania Trump heeft haar man, president Donald Trump, in Alaska een brief laten overhandigen aan zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. De conservatieve Amerikaanse nieuwszender Fox News heeft de inhoud gepubliceerd van de brief.
De first lady doet aan Poetin een klemmende oproep tot vrede, vooral voor de toekomst van de kinderen in het oorlogsgebied. Ze noemt het niet alleen de plicht van ouders, maar ook van wereldleiders om te zorgen dat kinderen ‘in vrede kunnen ontwaken’.
Het idee voor vrede ‘overstijgt alle menselijke verdeeldheid, en u, meneer Poetin, kunt deze visie vandaag met één pennenstreek verwezenlijken’, besluit Melania haar brief. ‘Het is tijd.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant