Het aantal meldingen van incidenten met agressie in Nederlandse ziekenhuizen stijgt na vijf jaar nog steeds. Twee zorgmedewerkers vertellen aan NU.nl hoe zulke agressie hun werk en leven veranderde: van een klap in het gezicht tot een aanval met een mes.
Verpleegkundige Mireille Dedding (51) werkt in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk en is ook ambulancechauffeur. Ze maakte in haar carrière meerdere vormen van agressie mee.
"Sommige mensen wachten nog op een diagnose, anderen op hun operatie. Dan hoor je dingen als 'ik wil nú geholpen worden' of 'regel dat ik geopereerd word'. Ook op de poli maken we veel mee. Als een afspraak te lang duurt, krijgen we soms te horen: 'Jij gaat nu de dokter voor mij halen!'"
Die agressie is voor Dedding niet nieuw. Het heftigste incident maakte ze 24 jaar geleden mee. "Er was een vrouw met hartproblemen die naar huis wilde, terwijl ze dat niet zou overleven. Toen ik haar wilde tegenhouden bij de lift, kreeg ik een klap in mijn gezicht. Ik wist niet hoe ik daarop moest reageren en heb haar toen laten gaan. Ik hield er een blauw oog aan over."
Als jonge verpleegkundige had dit veel impact, maar tegenwoordig raakt ze minder van streek door zulke incidenten. "Ik vind het niet normaal dat dit gebeurt, maar ik weet nu hoe ik moet handelen. Bij ons in het ziekenhuis kun je een agressiemelding doen. Bij de eerste waarschuwing krijgen mensen een gele kaart. Bij de tweede waarschuwing krijgen ze een rode kaart en mogen ze, los van een behandeling, het ziekenhuis niet meer in."
Dedding onderscheidt 'gewone' agressie van 'instrumentele' agressie. "Bij instrumentele agressie plannen mensen hun gedrag vooraf. Ze besluiten bijvoorbeeld dat ze de hele dag bij hun moeder willen blijven tijdens haar operatie, terwijl dat niet mag. Bij gewone agressie reageren mensen impulsief, bijvoorbeeld door een kort lontje. Dit kan leiden tot geweld, maar ook indringend aankijken of ongeduldig op een pen tikken zien wij als agressie."
Dedding ziet dat agressie richting zorgpersoneel is toegenomen. Volgens haar heeft dat te maken met veranderingen in menselijk contact sinds corona. "Eerst gaf je elkaar een hand. Nu werk je vaker thuis en spreek je elkaar niet persoonlijk, maar online."
Dedding pleit voor meer duidelijkheid over gedragsregels. "In de lift hangen de regels en op de balie staat precies uitgelegd hoe een polibezoek werkt. Maar de uitleg is in het Nederlands, terwijl patiënten vaak geen Nederlands spreken." Ook benadrukt ze dat agressie vaak niet van de patiënt zelf komt, maar van naasten. "Het enige dat voor hen belangrijk is, is hun familielid. Ze houden geen rekening met anderen."
Wat begon als een rustige zondag, eindigde in een nachtmerrie voor Emma (57, echte naam bekend bij de redactie). In 2022 werkte zij als polikliniekmedewerker in Limburg en hielp ze een zwaargewonde man na een steekpartij. "Ik belde meteen een arts en hij werd naar de traumakamer gebracht. Even later kwamen twee familieleden, het maximale aantal dat naar binnen mocht."
Terwijl het tweede familielid werd binnengelaten, zag iemand anders kans om mee naar binnen te glippen. "Ik dacht dat het familie was, maar het bleek de dader die had gewacht in de wachtkamer."
Toen Emma hem wilde tegenhouden, trok hij een groot koksmes. "Hij probeerde het slachtoffer opnieuw neer te steken. Ik trok hem weg bij de patiënt, maar hij haalde ook uit naar twee collega's die bij het bed stonden. Toen ik hem opnieuw wegduwde, struikelde ik. Ik zag het mes op me afkomen en werd geraakt in mijn hand."
De situatie werd onder controle gebracht door een familielid en een collega van de spoedeisende hulp, die de dader overmeesterden.
De dagen daarna waren intens. "De volgende dag ging ik naar het politiebureau. Dinsdag werkte ik alweer. Donderdag gaf mijn huisarts het advies om slaaptabletten te nemen en verwees hij me door voor EMDR-therapie (traumaverwerking, red.)."
Maar de stress eiste uiteindelijk zijn tol. "Vier dagen na het incident werd ik opgenomen met een hartinfarct, met daarop nog een hartstilstand. Ze noemden dat het gebrokenhartsyndroom. Nu draag ik een pacemaker en merk ik dat mijn conditie blijvend is aangetast."
Emma zegde haar baan op, maar vond nieuw werk. "Sinds december 2024 werk ik in een ander ziekenhuis, op een plek die beter bij me past en waar ik veel voldoening uit haal."
Volgens Emma is agressie in ziekenhuizen sinds de coronapandemie toegenomen. Dat blijkt ook uit de cijfers. Haar verklaring: "Mensen denken vaker alleen aan zichzelf. Je ziet het overal, ook in het verkeer. Mensen maken liever een gevaarlijke actie dan dat ze even wachten."
Als oplossing pleit ze voor meer uitleg aan patiënten. "Bijvoorbeeld via overheidscampagnes, zoals tv-spotjes, maar ook hulp bij digitale aanmeldingen, bijvoorbeeld in bibliotheken. Maak het persoonlijker. En geef meer uitleg over het Nederlandse zorgstelsel: veel mensen lijken te vergeten dat het op solidariteit is gebaseerd. Dat zou vaker benadrukt moeten worden."
Source: Nu.nl algemeen