is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Wetenschappers en nu ook natuurbeschermers worden vaker bedreigd. De daders zijn vaak onbekend, wel duidelijk is hoe het klimaat verhit is geraakt.
Vlindermensen doen geen vlieg kwaad. Het zijn doorgaans brave borsten die met schepnetje in de hand en op kousenvoeten door het veld trekken, en hooguit braamstruiken en brandnetels uit de grond trekken om het pimpernelblauwtje of de gehakkelde aurelia de ruimte te geven. Zodra ze registreren wat ze waarnemen, worden ze voor sommigen gevaarlijk.
Het overkwam een medewerker van de Vlinderstichting nadat hij een rapport had gepubliceerd over de aanwezigheid van pesticiden in tien Natura 2000-gebieden. Dat loog er niet om: er waren maar liefst 51 soorten pesticiden aangetroffen, plus een paar giftige afbraakstoffen. Enkele aangetroffen middelen, zoals DDT, zijn allang verboden in Nederland.
Slecht voor de vlinders, en voor de gehele natuur.
Iemand reageerde als door een wesp gestoken: de anonymus stopte een handgeschreven doodsbedreiging door de (privé-)brievenbus van de onderzoeker. De Vlinderstichting gaf toe aan de eis van de dreiger en haalde het rapport offline. Johan Vollenbroek, voorman van MOB (Mobilisation for the Environment) en zelf veelvuldig bedreigd, vond dat onacceptabel en plaatste het rapport eigenhandig, en geanonimiseerd, terug op internet. Dat anonimiseren is goedbedoeld, maar naam en woonplaats van de geschrokken onderzoeker zijn eenvoudig te vinden op internet.
De ironie in deze trieste casus: door de bedreiging die een onderzoeker monddood moest maken, kregen de onderzoeksresultaten dubbele aandacht.
Je zult zien dat de bedreiger van de vlinderman een dolende puber op zijn desolate zolderkamertje was, maar ook dan past de daad in een klimaat. Dat is aanzienlijk verhit geraakt. Polarisatie doet de temperatuur al jaren stijgen. Ook in de natuurbescherming en de omringende wetenschap zijn de wetten van de jungle gaan gelden. Primitieve geesten regeren er, de botte bijl is hun enige wapen.
Afgelopen mei riep de KNAW de politiek op tot betere bescherming van wetenschappers, die steeds vaker te maken krijgen met bedreigingen, vooral op sociale media. Minstens 59 wetenschappers of stafleden van universiteiten moesten afgelopen paar jaar beveiligd worden.
Wat de temperatuur deed stijgen, is bekend. Iedereen die je spreekt in de wereld van wetenschappers en natuurbeschermers wijst dezelfde richting op. De ‘agri-maffia’, is een van de termen. Er wordt gewezen naar de stichting Agrifacts, een ‘onderzoeksplatform’ dat tot doel lijkt te hebben twijfel te zaaien over onwelgevallige wetenschappelijke bevindingen. Zo lag ook het rapport van de Vlinderstichting al snel onder vuur van deze ‘twijfelbrigade’, tevens ‘hofleverancier van de BBB’ (aldus NRC).
Nadat een radicale boer in 2022 met zijn tractor naar het huis van minister Christianne van der Wal was gereden om haar een ‘ontslagbrief’ te overhandigen, werd de melkveehouder benoemd tot erelid van de jongerenorganisatie van de BBB. Deze week maakte de BBB het verkiezingsprogramma bekend. De stokpaardjes mochten weer van stal (wel bevorderlijk voor hun dierenwelzijn), maar een van de speerpunten was ook: ‘Politieke kleur Raad van State verminderen’.
Toen ik jaren geleden een column schreef die Caroline van der Plas niet erg leek te bevallen, werd ik ongekend lang en onophoudelijk digitaal gebombardeerd door een leger anoniempjes. Een verwensinkje hoort allang bij het omgangsverkeer op de digitale snelweg, maar zo’n lange reeks van bermbommetjes was opmerkelijk. Gezien het beperkte zinsrepertoire was het misschien het werk van een eenling. Namens de BBB of niet, feit is dat ik later lotgenoten sprak die exact hetzelfde was overkomen. Toen ik veel later Van der Plas tegenkwam (achter de coulissen van een talkshow – toen nog haar vaste biotoop), sprak ik haar erop aan. Een schouderophalen en een schaapachtige lach waren mijn deel.
Die gifspuit uit, dat is goed voor de vlinders, én voor de wetenschap.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns