Politiek De machtsstrijd tussen de landelijke fractie en partijtop van Denk escaleert over onder meer de kandidatenlijst voor de verkiezingen. Het bestuur zou volgens bronnen een voorkeur hebben voor Turkse Nederlanders.
Stephan van Baarle, Dogukan Ergin en Ismail el Abassi van Denk voorafgaand aan een fractieoverleg.
De machtsstrijd tussen het landelijke bestuur van Denk en de driekoppige Kamerfractie kwam donderdagavond als een verrassing voor de buitenwereld. Partijleider Stephan van Baarle schreef in een bericht op X dat hij zich terugtrekt als lijsttrekker van Denk.
Hij zou al weken in de clinch liggen met de voorzitter van het driekoppige partijbestuur, specifiek over de samenstelling van de kandidatenlijst voor de landelijke verkiezingen. Parallel hieraan is binnen de partij ook onrust ontstaan over een extra algemene ledenvergadering (ALV), die door het bestuur geblokkeerd zou worden. Van Baarle voelt zich „als lijsttrekker ondermijnd”, en stelt dat de partij „groter [is] dan ons allemaal”, schreef hij zijn verklaring op sociale media.
Het vertrek Van Baarle lijkt niet definitief. Hij wordt volop gesteund door de twee andere Kamerleden namens Denk, Ismail el Abassi en Dogukan Ergin. Zo stelt Ergin tegenover NRC dat „de enige manier om hier bovenop te komen” het opstappen van het voltallige bestuur is. Hij zegt namens de „voltallige fractie” te spreken.
Vrijdagmiddag kwam het bestuur met een verklaring waarin staat dat het met Van Baarle om tafel wil. Het „eerdere voorstel voor bemiddeling door een onafhankelijke professional ligt nog steeds op tafel”, schrijft het bestuur.
Bestuursvoorzitter Ejder Köse stelt tegenover NRC dat hij het gedoe met de landelijke fractie „ordentelijk” wil afhandelen. „Het schiet niet op als we rollebollend met elkaar over straat gaan”, aldus Köse, om daaraan toe te voegen dat het gedrag van de fractie „onbezonnen is – en dat is een understatement”.
Kamerleden Ergin en Ismail el Abassi plaatsten vrijdagmiddag een filmpje op sociale media, waarin zij fel van leer trekken tegen Köse. „Hoe háál je het in je hoofd, hoe dúrf je onze politiek leider Stephan van Baarle te ondermijnen? En hoe kán je zo ver gaan dat je Stephan weg probeert te werken?”, zeggen beide Kamerleden vanuit de fractiekamer in de Tweede Kamer.
En dat terwijl Van Baarle „keihard heeft gestreden voor de Palestijnen”, opstaat „tegen Wilders" en „minderheden" beschermt. Het bestuur, zo stelt El Abassi, heeft het Van Baarle onmogelijk gemaakt om zijn rol als partijleider uit te voeren. Niks minder dan verraad, aldus Ergin en El Abbasi, die het vertrek van het bestuur en de terugkeer van Van Baarle eisen. „Stephan móet terug.”
Van Baarle zou geen inspraak hebben gehad over de samenstelling van de lijst, melden meerdere partijbronnen aan NRC. Ergin stelt dat Van Baarle door het bestuur „voor voldongen feiten is geplaatst”. Zonder dat nog bekend is wie er op de lijst staan, vermoeden meerdere bronnen dat een aanzienlijk deel van de lijst uit vertrouwelingen van Köse bestaat. „Het was stikken of slikken, en anders terugtrekken”, zeggen Ergin en El Abassi over de boodschap die Van Baarle van het bestuur kreeg, toen hij zijn onvrede over de lijst kenbaar maakte.
Van Baarle trad in de zomer van 2023 naar voren als partijleider en fractievoorzitter, nadat Tunahan Kuzu en Farid Azarkan bekend maakten zich niet meer verkiesbaar te stellen. Van Baarle, die een Nederlandse moeder en Turkse vader heeft, staat volgens de bronnen voor ‘brede diversiteit’, wat neer moet komen op meer ruimte voor bijvoorbeeld vrouwen en zwarte mannen. Een ingewijde stelt dat het bestuur op haar beurt ‘etnisch-gedreven’ redeneert, met een uitgesproken voorkeur voor Turkse-Nederlanders.
„Stephan pleit al langer voor brede diversiteit”, zegt Ergin. Zo zou de landelijke fractie „meer vrouwen [op de lijst] willen zien”. Uit mails verstuurd door ‘Kritische Denkleden 2025’ blijkt echter dat Ergin ontevreden zou zijn over de plek die het bestuur hem zou willen toebedelen: hij zou zakken van de derde naar vijfde plek. Het bestuur zou een vrouw op de derde plek willen zetten. „Tot op heden weet ik van niks”, reageert Ergin. „Ik weet niet op welke plek ik sta.” En: „We hebben een groter probleem dan op welke plek ik kom.”
Hij zegt ook dat de landelijke fractie aan het bestuur heeft meegegeven dat het voor de komende verkiezingen waarde hecht aan „continuïteit en vernieuwing”. Dit zou dus kunnen neerkomen op dat de top drie onveranderd zou moeten blijven, met op de rest van de lijst meer ruimte voor ‘brede diversiteit’.
Denk vertegenwoordigt sinds 2017 drie zetels in de Tweede Kamer, maar heeft volgens recente peilingen groeipotentie tot vier of vijf zetels.
De machtsstrijd tussen het bestuur en de landelijke fractie, nog geen drie maanden voor de verkiezingen, dreigt voor de groei van Denk nadelig uit te pakken als de partijtop niet snel tot een oplossing komt. Stephan van Baarle zag zijn landelijke naamsbekendheid in de afgelopen twee jaar groeien mede dankzij zijn uitgesproken optredens tegen de normalisering van Geert Wilders en de PVV, en de in zijn ogen apathische houding van de Nederlandse politiek over de genocide in Gaza.
Het ontstaan en stabiele succes van Denk is volgens politicoloog Floris Vermeulen (Universiteit van Amsterdam) „te begrijpen vanuit conservatieve onderdelen van de Turkse gemeenschap”. Die zijn „van oudsher goed georganiseerd” – denk aan religieuze netwerken als Diyanet Nederland en Milli Görüs met aanzienlijke invloed binnen Turkse moskeeën. Partijvoorzitter Köse zou al decennia betrokken zijn in de Turks-conservatieve netwerken.
Denk zit volgens Vermeulen „ingewikkelder in elkaar” dan voor de buitenwereld lijkt. Het partijbestuur is „heel sterk verbonden” met voornoemde religieus-conservatieve organisaties. Maar de belofte van Denk was óók dat het een partij zou worden met oog voor meer migrantengemeenschappen dan alleen de Turkse. Zo heeft de partij nog nooit een vrouw op een verkiesbare plek gezet, en worden volgens ingewijden zwarte leden gepasseerd. Zaken waar Van Baarle verandering in wil brengen.
Stephan van Baarle in de Tweede Kamer tijdens een debat. Foto Freek van den Bergh / ANP
Volg politiek Den Haag op de voet en word zelf een Haagse ingewijde
Source: NRC