De lezersbrieven, over gedachten lezen, symbolische maatregelen voor de Gazanen, de vraag of verkiezingen nog zin hebben, reli-influencers, helden, de angst waarmee vrouwen door het leven gaan en waarom de verontwaardiging over Wilders een kritische kanttekening behoeft.
Het heeft jaren geduurd, maar inmiddels beseft iedere goed geïnformeerde burger dat het steeds extremere weer te maken heeft met klimaatverandering. In de berichtgeving, ook in de Volkskrant, wordt daar vaak een causaal verband van gemaakt. Hevig noodweer? Komt door de klimaatverandering! Hogere temperaturen en langere droogteperiodes? Het onvermijdelijke gevolg van klimaatverandering!
Het positioneert klimaatverandering als een voldongen feit, een autonome macht, als een onontkoombaar natuurverschijnsel waartegen wij machteloos staan. Het bevordert defaitisme en gelatenheid, omdat het vechten tegen de bierkaai zou zijn. Maar die extreme storm en regen, de verdroging, de hittegolven: al die extreme weerfenomenen zijn niets minder dan de klimaatverandering in hoogsteigen persoon. Niet de gevolgen ervan.
Het onzorgvuldige taalgebruik is de welkome ontkenning van onze eigen verantwoordelijkheid. De oorzaak van alle ellende ligt immers bij onszelf, de enorme uitstoot van koolzuurgas door ons ongebreidelde gebruik van fossiele brandstoffen. Dat willen we misschien niet weten, maar daar kunnen we best het nodige aan doen.
Wim Westera, Leersum
Wetenschappers kunnen nu met behulp van een computer gedachten lezen. Zonder computer weet je ook wel wat een groot deel van de bevolking denkt. Kijk alleen maar naar de laatste verkiezingsuitslag.
Len Koetsier, Groningen
De BBB heeft in haar verkiezingsprogramma opgenomen dat wat haar betreft communicatie van de overheid niet langer naast Nederlands in het Arabisch of Turks zal plaatsvinden. Wat een cruciaal statement! De Marokkaanse en Turkse opaatjes en omaatjes mogen het lekker zelf uitzoeken. Oude mensen die in de jaren zestig en zeventig een bijdrage hebben geleverd aan de economische boost van ons land. Dit gaat het verschil maken.
Henk de Haas, Breda
Anderhalf jaar geleden, het was maart 2024, sprak ik een kennis die met haar gezin in Jeruzalem woont. Ik vroeg haar naar de impact van 7 oktober. Ze was er twee maanden letterlijk ziek van geweest. Ik vroeg haar naar waar ze zich het meest zorgen over maakte. Ze zei dat ze zich het meest zorgen maakte over de reactie van haar regering. Toen begreep ik dat niet goed. Nu wel.
Raffael Argiolu, Nijmegen
In de discussie over maatregelen tegen Israël wordt vaak het argument gebruikt dat premier Netanyahu zich niets aantrekt van de maatregelen die Nederland zou kunnen nemen tegen Israël. Dat werd bijvoorbeeld gezegd toen een inreisverbod werd ingesteld voor twee extremistische Israëlische ministers, toen werd overwogen om de Palestijnse staat te erkennen en toen tot voedseldroppings werd besloten.
Ik mis bij de waarde van deze maatregelen de enorme betekenis van symbolische maatregelen voor de Gazanen, voor de gijzelaars en niet te vergeten voor de Israëlische soldaten, die tegen hun geweten in opdrachten van hun losgeslagen regering moeten uitvoeren.
Neem alsjeblieft zo veel mogelijk symbolische maatregelen. Hang desnoods alleen maar een Palestijnse vlag uit. Of haal de Israëlische vlag die wappert op de boulevard van Katwijk naar beneden. Laat de Gazanen weten dat we aan ze denken. En als Netanyahu daar boos over wordt, is dat mooi meegenomen.
Jan Mens, Leiden
Donald Trump stelt: ‘Onze hoofdstad is overgenomen door gewelddadige bendes en bloeddorstige criminelen, aan drugs verslaafde maniakken en daklozen.’ Daar zit best wat in. Ik zou zelfs kunnen toevoegen: vastgoedfraudeurs, verkrachters, leugenaars, en dan vergeet ik vast nog een paar beschuldigingen die alleen door juridische trucs nog niet zijn vervolgd. Alleen ‘dakloos’ is een vreemde bewering, aangezien een van die lui in het Witte Huis woont.
Dirk van Aken, Almere
Hebben verkiezingen nog zin als wereldwijd juist democratisch gekozen politici de democratie naar hun hand zetten?
Paul Gerbrands, Valkenswaard
In de 19de eeuw waarschuwde De Tocqueville dat een democratie kan ontaarden in een tirannie van de meerderheid. Als tegenwicht zijn in liberale democratieën de rechten van minderheden, elk individu, stevig verankerd in de wet; ook wel de rechtsstaat. Met weinig progressie op het gebied van stikstof, klimaat, woningbouw en migratie kunnen we inmiddels stellen dat de rechtsstaat is verworden tot een instrument van blokkade: de tirannie van de minderheid.
Geen wonder dat de ‘sterke’ populistische leider, die predikt de rechtsstaat overboord te zetten om eindelijk progressie te boeken, een grote aantrekkingskracht heeft. Middenpartijen die in respons populisme omarmen en opschuiven naar de politieke flanken versterken het probleem.
De oplossing ligt in het terugdringen van individuele veto’s, door wetgeving te toetsen op maatschappelijke kosten en baten. Vooruitgang vergt duidelijke, maar evenwichtige keuzes en politici die verantwoordelijkheid nemen, in plaats van deze af te schuiven op de rechterlijke macht.
Tom van Lent, Utrecht
Influencers kunnen mensen van alles laten geloven, veelal niet geheel onschadelijke onzin. Zo ook de reli-influencers die in weerwil van alles wat inmiddels wetenschappelijk bewezen is, het geloof in God weer doen opleven.
Maar bedenk: niet God heeft de mens geschapen, de mens heeft God geschapen.
Joost Schotten, Arnhem
Het vreselijke dilemma waarmee Elena worstelt is zo (in)voelbaar. Ze heeft lang getwijfeld of ze de zoon die zich schuilhoudt in de flat van zijn moeder zal aangeven bij de autoriteiten. Het roept (ook) bij mij verschillende vragen op.
Wie pleegt er verraad? Aan wat of aan wie? Pleegt de zoon verraad aan zijn land en is zijn moeder (dus?) medeplichtig? En als Elena de zoon aangeeft bij de autoriteiten, is dat ook een soort verraad? En wanneer spreken we van angst en wanneer vinden we dat er sprake is van lafheid?
Ik heb geen antwoorden op deze vragen. En ik weet dat desertie beschouwd wordt als een strafbaar feit.
Helden worden niet gecreëerd aan de tekentafel, maar staan op in de situatie. Dan blijken of worden sommige mensen een held. De zoon van de moeder in Elena’s flat is blijkbaar geen held.
Ruud Joppen, Nijmegen
We waren ’s avonds al een paar minuten vertrokken van treinstation Den Haag Centraal naar Amsterdam, toen een jonge vrouw van rond de 25 de coupé binnenkwam. Gevolgd door een jonge man die niet naast haar ging zitten, maar schuin tegenover haar.
Ik zocht er niets achter.
In Leiden stond hij op en verliet de coupé. Plotseling vroeg de jonge vrouw hoelang ik zou blijven zitten, ze wilde niet alleen blijven in de coupé. Het bleek dat de man op een zeer indringende, bedreigende manier continu naar haar had gestaard. En haar gevolgd was toen ze daarna een andere plaats koos.
Ze was bang dat hij nog in de trein was. Ik vroeg haar of ze zich vaker bedreigd voelde. En dat bleek wel zo te zijn. Mannen die kijken, ongevraagd aanraken, vastpakken, opmerkingen maken. Ze maakte dat vaak mee.
Bij het lopen in de stad scande ze de hele tijd wat er om haar heen gebeurde, wie eraan kwam. Donkere plekken vermijden, de drukte opzoeken, proberen om met iemand mee te lopen om je veiliger te voelen.
Continu op haar hoede, zeker ’s avonds. Voor haar was dat helaas normaal. Een gevolgde vechtsport gaf haar wat rust. Ze had haar vriend gevraagd om haar die avond op te halen op station Amsterdam Centraal.
Het opende mijn ogen voor hoe vrouwen, vooral jonge vrouwen, door het leven gaan in onze samenleving. Als oudere man voel ik me vrijwel nooit bedreigd, en ik besefte wat een zegen dat is.
Simon Greve, Bergen, NH
De recente tweet van Geert Wilders, waarin hij een gesluierde vrouw tegenover een westerse vrouw plaatst met de tekst ‘Aan u de keuze op 29/10’, heeft veel verontwaardiging losgemaakt. Veertien islamitische organisaties deden aangifte wegens haatzaaien en groepsbelediging. De afbeelding roept herinneringen op aan de visuele propaganda uit de jaren dertig, waarin groepen werden ontmenselijkt en tegenover elkaar gezet.
Toch verdient deze verontwaardiging een kritische kanttekening. De reacties zijn voornamelijk naar buiten gericht – op Wilders, op de media, op de politiek – en nauwelijks op de eigen gemeenschap. De vraag dringt zich op waarom het zo eenvoudig is om de islam af te beelden als vijand van de vrijheid. Waarom resoneert het beeld van de boze vrouw in nikab, zelfs bij mensen die moslims kennen als vriendelijke buren?
Een deel van het antwoord ligt in het ontbreken van interne reflectie. In veel islamitische gemeenschappen wordt de religie niet alleen beleefd als spiritueel, maar ook als juridisch en politiek systeem. De Koran geldt als het onfeilbare woord van God, de sharia als de ideale wet, en kritiek op de profeet als blasfemie. Deze uitgangspunten zijn niet beperkt tot extremistische randgroepen, maar vormen het fundament van het systeem zoals het in brede kring wordt aangehangen.
Islamologen zoals Hans Jansen hebben herhaaldelijk gewezen op de spanning tussen islamitische tradities en de liberale democratie. Westerse intellectuelen neigen er soms toe islamitisch fundamentalisme te vergoelijken als ‘cultureel anders’, terwijl het in essentie botst met kernwaarden als vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw, en scheiding van religie en staat.
Dat betekent niet dat moslims per definitie extremistisch zijn. Wel betekent het dat islamitische organisaties die zich beroepen op de rechtsstaat, ook de verantwoordelijkheid dragen om kritisch naar de eigen tradities en interpretaties te kijken. Vrijheid is immers niet alleen een recht, maar ook een opdracht tot zelfonderzoek.
De keuze waar Wilders op doelt is simplistisch en polariserend. Maar er ligt wél een diepere keuze voor: tussen oppervlakkige verontwaardiging en wezenlijke reflectie. Wie de vrijheid wil verdedigen, moet bereid zijn haar ook binnen de eigen gemeenschap toe te passen.
Siem van ’t Oever, Amsterdam
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant