De Amerikaanse en Russische president ontmoeten elkaar vandaag in Alaska. Dat leiders uit Europa en Oekraïne niet zijn uitgenodigd, wekte de nodige verontwaardiging. Hoe kijken Russen hiernaar? We bellen erover met Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Hallo Geert, jij bent nu in Moskou. Welk beeld schetsen de Russische media over de ontmoeting in Alaska?
‘De ontmoeting tussen Donald Trump en Vladimir Poetin is voor de Russische media een gebeurtenis van de eerste orde. Er zijn al meer dan vijftig Russische journalisten in Alaska geland. Die moesten allemaal in een week tijd visa krijgen, dat was een hele operatie.
‘Het is een weergave van wat deze top voor Rusland betekent: het is een bewijs dat Poetin verre van geïsoleerd is. Hij onderhoudt nauw contact met de Brics-landen (een samenwerking van landen als China, Rusland, Brazilië en India, red.), maar nu kan Poetin aantonen dat hij ook door de machtigste president van de wereld uitgebreid wordt ontvangen.
‘Zo beschrijft de pers het ook: Rusland is aanwezig op het wereldtoneel, net als vroeger. Dat proef je uit alles wat er wordt geschreven in kranten en wordt verteld op televisie: Rusland doet mee met de groten der aarde.
‘Poetin zei afgelopen week tussen neus en lippen door dat hij met Trump mogelijk over kernwapens zou gaan praten. Dat is een thema voor de onderhandelingen tussen de VS en Rusland als vanouds. Poetin wil dat laten zien: dit is een top zoals lang niet meer is gezien.’
Komt die boodschap aan bij de Russische bevolking?
‘De meeste Russen volgen deze top niet in detail. Het is überhaupt moeilijk om hoogte te krijgen van wat de Russen van politiek vinden. Uit angst voor bijvoorbeeld vervolging praten veel Russen liever niet met journalisten of opiniepeilers. Als ze dat wel doen, laten ze het achterste van hun tong niet zien.
‘De peilingen die de afgelopen jaren zijn gedaan, laten de tendens zien dat steeds meer Russen een vreedzame oplossing voor de oorlog willen. Volgens een van de peilingen ligt dat percentage nu op 60 procent. We moeten die cijfers altijd met een korreltje zout nemen, maar de trend is duidelijk.
‘Veel Russen willen terug naar de situatie van voor de oorlog, want ze ondervinden de gevolgen ervan aan den lijve. Die zijn niet heel dramatisch, maar brengen het nodige ongemak met zich mee: prijsstijgingen, een kleiner assortiment boodschappen in de supermarkt, geen rechtstreekse vluchten naar Europa of Amerika, stokkend vliegverkeer door Oekraïense droneaanvallen. Honderdduizenden mensen hebben daar last van, hoewel ze dit lang niet allemaal in verband brengen met de oorlog.’
Hoe kijken de Russen eigenlijk naar Trump?
‘Ook in Rusland zijn de meningen over hem erg verdeeld. Sommigen vinden het goed dat hij contact zoekt met Rusland. Andere Russen vinden Trump weer een showman, een grillig figuur waarop je geen peil kunt trekken en die ieder moment zijn mening kan veranderen, ook over Rusland.
‘Het lijkt alweer lang geleden, maar vorige week liep de deadline af van het ultimatum dat Trump aan Poetin had gesteld. Trump had gedreigd met sancties en importheffingen op landen waar Rusland zaken mee doet als Rusland voor vrijdag geen betekenisvolle stap had gezet richting vrede met Oekraïne. Maar sinds Rusland dit gesprek initieerde met Trump is er van die spierballentaal weinig over.
‘Ik denk dat weinig mensen in Rusland het gevoel hebben dat Trump echt invloed kan uitoefenen op hun levens. Hij wordt gezien als een wat rare man, waar Rusland misschien wel zijn voordeel mee kan doen.’
Welke invloed kan Trump uitoefenen op Poetin?
‘Eigenlijk heeft Trump maar weinig middelen om Poetin echt onder druk te zetten. Trump kan Rusland extra sancties opleggen. Die hebben zeker een negatief effect op de economie, maar dat effect werkt vooral op de langere termijn door.
‘Hetzelfde geldt voor de importheffingen die Trump aankondigde voor India, omdat het Russische olie koopt. In theorie kan dat Rusland hard raken, als India daadwerkelijk afziet van Russische olie, wat nog lang niet zeker is. Maar ook dan kan Rusland die olie waarschijnlijk wel ergens anders kwijt, tegen een spotprijsje. Het zal Rusland schaden, maar kan het land niet tot gedragsverandering dwingen.
‘Trump kan wel wapens naar Oekraïne sturen. Dat wil Rusland graag voorkomen, maar ook met dat drukmiddel kan Trump niet zomaar vrede afdwingen op de korte termijn.
‘Wat niet helpt, is de kwaliteit van de Amerikaanse delegatie. Met uitzondering van de minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio hebben de leden van de Amerikaanse delegatie weinig ervaring met diplomatie en met de materie die ze moeten bespreken. Ze zijn slecht op de hoogte van de voorgeschiedenis van de Russisch-Oekraïense betrekkingen en van de geografie die daarbij hoort.
‘Daartegenover zit de Russische delegatie, met allemaal hooggeplaatste, door de wol geverfde adviseurs en diplomaten. En Poetin zelf komt altijd zeer goed beslagen ten ijs. Mede dankzij zijn achtergrond bij de Russische veiligheidsdienst weet hij goed hoe hij op mensen moet inspelen. Hij leest zich in over de mensen die hij spreekt. Poetin kent Trump veel beter dan Trump Poetin.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant