Na het Republikeinse Texas komt ook het Democratische Californië met een omstreden plan om de kiesdistricten opnieuw in te delen. Gouverneur Gavin Newsom zegt ‘vuur met vuur’ te willen bestrijden in de strijd om een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Een administratieve aangelegenheid groeit daarmee uit tot nieuwste politieke front in de VS. Door de districten in het progressieve Californië te hertekenen, kunnen de Democraten mogelijk rekenen op vijf extra zetels in het 435 zetels tellende Huis van Afgevaardigden, waar president Donald Trump een kleine Republikeinse meerderheid heeft. Die dreigt hij volgend jaar te verliezen bij de tussentijdse verkiezingen.
Vandaar dat Trump het Republikeinse Texas recentelijk de opdracht gaf de kiesdistricten opnieuw in te delen, in de hoop zich zo te verzekeren van extra Republikeinse zetels. Democratische politici vertrokken uit de staat om een stemming over dat plan onmogelijk te maken, ze vluchtten naar Illinois. Republikeinen riepen de FBI vervolgens op hen te arresteren.
Bovendien kwam er een nationale herindelingswedloop op gang: Democratische gouverneurs, Newsom voorop, zeiden ook hun districten opnieuw te zullen indelen, om tegenwicht te bieden aan wat zij een ondemocratische actie vinden van de Republikeinen. Het donderdag aangekondigde plan van Newsom is de eerste concrete tegenstap.
Het herindelen van de 435 Amerikaanse kiesdistricten, die allemaal één politicus verkiezen voor het Huis van Afgevaardigden, is iets dat normaal gesproken eens in de tien jaar gebeurt na een nieuwe volkstelling. Elke afgevaardigde moet ongeveer dezelfde hoeveelheid mensen blijven vertegenwoordigen.
Omdat staten zelf grotendeels mogen bepalen hoe ze de geografische grenzen van de districten tekenen, ligt politisering van de indeling op de loer. Gerrymandering, zoals het herindelen van de districten voor politiek gewin heet, is al zo oud als de weg naar Boston, waar het in 1812 voor het eerst werd gedaan. Het is, op enkele uitzonderingen na, legaal, maar altijd omstreden, helemaal als het tussentijds gebeurt. Eigenlijk moet de volgende herindeling pas plaatsvinden in 2030.
Feitelijk komt het er bij gerrymandering op neer dat politici hun eigen kiezers uitkiezen. Door bijvoorbeeld een stad, waar vaak progressieve kiezers wonen, onder te verdelen in verschillende kiesdistricten met veel plattelandsgebied, kan de progressieve stem worden ‘verdund’. De kans is dan groter op een Republikeinse meerderheid. Dat is wat Texas nu wil doen, door de grenzen in Houston, Austin en Dallas anders te trekken.
Democratische politici doen ook aan gerrymandering, maar zijn er van oudsher veel huiveriger voor. Ze beschouwen het als ondemocratisch. Na de Texaanse plannen zijn the gloves off volgens veel Democratische gouverneurs. ‘Californië zal niet stilletjes toekijken hoe Trump en zijn Republikeinse schoothonden onze democratie voor onze ogen verscheuren’, aldus gouverneur Newsom.
Ook de Democratische staten New York, Illinois en New Jersey zeggen klaar te zijn om hun kaarten aan te passen. Daar staat dan weer tegenover dat er ook meer Republikeinse staten in de startblokken staan, zoals Florida, Missouri en Indiana.
Of het er allemaal van komt, is de vraag. In november wil Newsom zijn Election Rigging Response Act – vrij vertaald: de antiverkiezingsmanipulatiewet – voorleggen aan de Californische kiezer. Dat hij een meerderheid behaalt, staat volgens peilingen niet vast.
Sommige Democraten zien het ‘ondermijnen van de democratie om de democratie te redden’ als een hypocriet middel, aldus een Democratische partijstrateeg in The New York Times. Onder een deel van de Democraten leeft nog altijd het adagium ‘When they go low, we go high’ – gemunt door Michelle Obama tijdens de verkiezingsstrijd tussen Trump en Hillary Clinton in 2016.
Newsoms aankondiging lijkt echter ook op een staaltje powerplay. Volgens de gouverneur is er een weg terug als Republikeinse staten beloven hun plannen niet ten uitvoer te brengen. In zijn voorstel speelt mogelijk mee dat hij overweegt zich kandidaat te stellen voor het presidentschap. Hiermee kan hij zich volgens Amerikaanse media profileren als Democratische frontrunner.
De Democraten in Texas voelen zich in ieder geval gesterkt door Newsoms plan en zijn van plan terug te keren naar hun staat, aldus hun leider Gene Wu: ‘We zijn bereid deze strijd weer te voeren in Texas onder de juiste omstandigheden en die voort te zetten in de rechtbank.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant