Festival Toen de Tong Tong Fair in 2024 failliet ging, verloor de Indische gemeenschap een belangrijke ontmoetingsplek. Jalan Pedis, een nieuw gratis openluchtfestival in Den Haag, wil het erfgoed een moderner jasje geven.
Chefkok Vanja van der Leeden snijdt bakken vol met rode pepers voor de sambal die tijdens het nieuwe Indisch-Molukse festival Jalan Pedis wordt geserveerd.Foto Simon Lenskens
Het is druk in de productiekeuken naast evenementenlocatie Het Slachthuis in Haarlem. Chefkok en kookboekenauteur Vanja van der Leeden (49) snijdt met vijf andere koks bakken vol rode pepers en rawits voor een sambal. Een dag eerder marineerden ze honderd kilo kip voor saté. Het zijn de voorbereidingen van het nieuwe Indische festival Jalan Pedis, dat op zaterdag 16 augustus plaatsvindt in Den Haag. „Ik heb altijd al last gehad van het ‘teveel-gen’”, zegt mede-organisator Van der Leeden. „Net als in mijn eigen keuken, waar ik bang ben dat alles opraakt, maken we ook nu heel veel eten”.
Jalan Pedis vindt plaats tussen de herdenking van de capitulatie van de Japanse bezetter – het eind van de Tweede Wereldoorlog in Azië – op vrijdag en de Indonesische onafhankelijkheidsdag op 17 augustus. Het nieuwe festival vult het gat dat de in 2024 failliet gegane Tong Tong Fair achterliet. Waar dat laatste evenement vasthield aan een nostalgische blik op het koloniale Nederlands-Indië, wil Jalan Pedis een modern Indisch festival neerzetten.
In de keuken zijn de voorbereidingen op het festival in volle gang. Foto Simon Lenskens
„Toen de Tong Tong Fair verdween, was dat een gemis voor de stad”, zegt Van der Leeden. „Maar wij zijn geen opvolger. We willen geen verwachtingen wekken die we niet kunnen waarmaken. Dit is echt iets nieuws.” Jalan Pedis staat niet op zichzelf. Er zijn in Nederland meer Indische festivals, zoals Nongkrong in Zaandam, de Floating Pasar in Rotterdam en Ayo Festival in Amsterdam. Toch heeft Den Haag, met zijn grote Indische gemeenschap, een bijzondere positie. „De Indische stad kan niet achterblijven,” aldus Van der Leeden.
De Tong Tong Fair was jarenlang het grootste Indische evenement van Nederland, goed voor tienduizenden bezoekers per editie. Het festival, dat in 1959 begon als de Pasar Malam Besar, combineerde een markt vol Indische en Indonesische producten met eetkramen, muziekoptredens van onder meer Wieteke van Dort (Tante Lien), dansvoorstellingen en lezingen. Voor veel Indische Nederlanders was het een vaste ontmoetingsplek, waar herinneringen werden gedeeld en gerechten uit de jeugd werden gegeten. Na jaren van financiële problemen, mede door de opkomst van andere Indische festivals en teruglopende bezoekersaantallen, ging de organisatie in 2024 failliet.
Ook worstelde de Tong Tong Fair met aanhoudende kritiek. Het evenement kreeg het verwijt te veel vast te houden aan tempo doeloe – de nostalgische blik op het koloniale Nederlands-Indië, waarbij pijnlijke aspecten van dat verleden onderbelicht bleven. Kritiek kwam onder meer van latere immigranten uit het onafhankelijke Indonesië en van sommige (klein)kinderen van de eerste generatie. Zij vonden dat decor en programmering te veel het idyllische beeld van het koloniale Indië benadrukten, met traditionele klederdracht, krontjongmuziek en historische foto’s, en te weinig ruimte boden aan hedendaagse stemmen.
Met Jalan Pedis wil Van der Leeden die koers doorbreken. „We willen niet blijven hangen in nostalgie, maar kijken hoe we het erfgoed toekomst kunnen geven. Opa moet zich kunnen vermaken op het festival, maar we willen dat hij ook de kleinkinderen kan meenemen.”
Dat idee vertaalt zich naar een gevarieerde line-up. Naast de Indo-rockband The Crazy Rockers, met een 87-jarige gitarist, staan jongere acts als Nusantara Beat en de Indonesische soul- en funkband Lair, die een dag later op Lowlands speelt.
Van der Leeden krijgt in de keuken hulp van een team van vijf koks. Jalan Pedis moet het Indische erfgoed in Nederland toekomst geven. Foto Simon Lenskens
Jalan Pedis is een voorproefje van Jalan Jalan, een breder festival dat in 2026 van start gaat in Den Haag. „Jalan-jalan is vaak de eerste leus die je leert als je in Indonesië op vakantie bent,” legt Van der Leeden uit. „Het betekent ‘een beetje slenteren’ of ‘kuieren’. Precies dat is het idee achter het Haagse stadsfestival. „Je slentert van de Schouwburg naar het Filmhuis en van expositie naar film. Binnen dit grote festival is Jalan Pedis met zes foodtrucks de ‘pittige straat’ waar alles samenkomt - letterlijk pittig, want we maken 38 liter sambal, maar ook pittig in de zin van vernieuwend.”
Het festival Jalan Jalan is ook bedoeld voor Nederlanders die weinig weten over de gedeelde geschiedenis met Indonesië. Van der Leeden: „Ik hoop dat Jalan Jalan en Jalan Pedis een platform worden voor de culturen van de Indische, Molukse, Papoea en Indonesische gemeenschappen die al zo lang onderdeel zijn van dit land.”
Source: NRC