Klimaatbeleid VS In 2009 toonde het Amerikaanse milieuagentschap aan dat klimaatverandering een gevaar is voor de volksgezondheid in de VS. De regering-Trump wil nu het tegendeel bewijzen.
Verkeer bij Los Angeles in januari 2024. Het Amerikaanse Environmental Protection Agency wil af van de zogeheten ‘endangerment finding’, die ten grondslag ligt aan federale regels om de uitstoot van broeikasgassen van voertuigen aan banden te leggen.
Gaat het deze keer wel lukken? Het EPA, het Amerikaanse milieuagentschap, waar een deel van de oude garde van klimaatexperts vrijwillig is vertrokken of de laan uit is gestuurd, voert sinds twee weken een zwaar gevecht met zijn vroegere zelf. In 2009 kwam het agentschap tot de conclusie dat broeikasgassen slecht zijn voor gezondheid en welzijn van de Amerikaanse bevolking. Het EPA heeft sindsdien de plicht om de uitstoot van broeikasgassen te beteugelen op basis van de Clean Air Act – de Wet op de schone lucht. Nu, zestien jaar en vele klimaatrampen later, probeert hetzelfde agentschap op verzoek van president Trump die conclusie onderuit te halen.
De zogeheten endangerment finding met betrekking tot klimaatverandering – gebaseerd op een oordeel van het Hooggerechtshof uit 2007 dat broeikasgassen kunnen worden beschouwd als vervuiling – was Trump ook in zijn eerste termijn al een doorn in het oog. In 2017 gaf hij opdracht om de bevindingen van het EPA over de risico’s van broeikasgassen te herzien. Dat was nodig, vond de president, omdat milieugroepen en bezorgde burgers zich bij de rechter regelmatig met succes beriepen op de conclusie van het milieuagentschap als de regering klimaat- en milieuregels wilde terugdraaien.
Trumps poging mislukte. Het bleek zowel juridisch als wetenschappelijk lastiger dan gedacht om tot een mildere conclusie te komen over de gevolgen van de uitstoot van kooldioxide, methaan, lachgas en andere broeikasgassen. Toch kondigde Lee Zeldin, het door Trump aangewezen hoofd van het EPA, dit voorjaar een nieuwe poging aan. Volgens hem zijn er genoeg aanwijzingen om te concluderen dat het wel meevalt met de gevolgen van klimaatverandering.
Lee Zeldin, het door president Trump benoemde hoofd van het Amerikaanse Environmental Protection Agency, in april in Washington. Foto Samuel Corum / Sipa USA
Met het afschaffen van de endangerment finding hoopt Zeldin naar eigen zeggen „de grootste dereguleringsmaatregel in de Amerikaanse geschiedenis” in gang te zetten. Als formeel is vastgesteld dat de opwarming veel minder gevaarlijk is dan eerder werd gedacht, is er geen reden meer om de uitstoot van kolencentrales te beperken, om bij olie- en gaswinning weglekkend methaan op te vangen, om uitlaatgassen van auto’s te reguleren, of om boeren te dwingen iets te doen aan de methaanuitstoot van hun vee.
Op de dag dat Zeldin zijn plan bekendmaakte, gaf de regering alvast een voorzetje in de beoogde richting. In opdracht van minister van Energie Chris Wright concluderen vier klimaatwetenschappers en een econoom in een honderdvijftig pagina’s tellend rapport dat alarmisme over klimaatverandering overdreven is.
Volgens de auteurs gaan planten juist beter groeien van extra kooldioxide. De opwarmende werking van broeikasgassen is minder sterk dan gedacht. De meeste klimaatmodellen geven een overdreven beeld van de temperatuur op aarde. De zeespiegel stijgt niet zo snel als wordt beweerd, onder meer omdat in de data geen rekening wordt gehouden met lokale bodemdaling.
Ook zien de auteurs geen langetermijntrends in de data over extreem weer. Droogte wordt nauwelijks erger, overstromingen nemen niet toe, orkanen worden niet sterker. De relatie tussen bosbranden en hogere temperaturen is niet zo sterk als die tussen bosbranden en slecht bosbeheer. En het is wetenschappelijk niet mogelijk om extreme gebeurtenissen toe te schrijven aan klimaatverandering. Ze kunnen evengoed het resultaat zijn van natuurlijke variatie in het weer. Kortom, Amerikaans klimaatbeleid zal volgens het rapport „een nauwelijks merkbare impact hebben op het mondiale klimaat of hooguit met grote vertraging zichtbaar worden”.
Tegen CNN zei minister Wright dat hij een lijst had gemaakt met een stuk of twaalf „echte, eerlijke wetenschappers”. Hij belde de top-vijf en iedereen zei ja, aldus Wright. In het voorwoord van het rapport schrijft hij: „Ik heb hen gekozen vanwege hun nauwkeurigheid, eerlijkheid en bereidheid om het debat naar een hoger niveau te tillen. Ik heb geen enkele controle uitgeoefend op hun conclusies.” Zijn enige doel was om het vertrouwen in de wetenschap te herstellen, zei Wright tegen Fox News. Het wordt „tijd voor een beetje gezond verstand”.
Alle vijf auteurs staan bekend als ‘klimaatsceptici’. Reguliere klimaatwetenschappers betwijfelen dan ook dat Wright ze werkelijk op hun merites heeft gekozen. Gelijktijdig met de publicatie van het rapport zijn bovendien veel officiële klimaatrapporten van overheidswebsites verwijderd. In april zette de regering zo’n vierhonderd experts uit hun functie, die in opdracht van het Congres werkten aan het zesde National Climate Assessment, dat in 2027 zou moeten uitkomen.
Ben Santer, die dertig jaar voor het Amerikaanse ministerie van Energie heeft gewerkt en tegenwoordig een aanstelling heeft aan de universiteit van East Anglia in het Britse Norwich, was verbijsterd toen hij het rapport las. De auteurs hebben volgens hem „een geschiedenis van fouten in belangrijke wetenschappelijke kwesties”.
Santer is niet de enige die er zo over denkt. „Dit rapportje is alleen bedoeld om de wetenschap te onderdrukken, niet om haar te versterken of aan te moedigen”, zei Joellen Russell, oceanograaf aan de Universiteit van Arizona, in een commentaar van het wetenschappelijk tijdschrift Nature. „Het is verschrikkelijk.”
Dat is ook de conclusie van klimaatwetenschapper Zeke Hausfather, van wie twee studies in het rapport worden geciteerd. In een gedetailleerd commentaar op het nieuwsbrievenplatform Substack legt hij uit hoe zijn onderzoeken worden „misbruikt”. In één ervan doet hij bijvoorbeeld suggesties om klimaatmodellen te verbeteren. Het rapport maakt daarvan dat de modellen kennelijk niet deugen.
De nieuwswebsite WIRED vroeg verschillende wetenschappers van wie onderzoeken in het rapport zijn gebruikt om een reactie. Ze zeiden ongeveer hetzelfde: hun werk is uit de context gehaald of er wordt selectief uit geciteerd.
Steenkool wordt gestort in een opslagplaats langs bij Charleston, West Virginia, maart 2025. Foto Evelyn Hockstein / Reuters
Zo concludeerde bioloog Joy Ward in een studie dat onder laboratoriumomstandigheden extra kooldioxide goed is voor de groei van planten. Maar dat betekent volgens haar niet dat hetzelfde geldt in natuurlijke ecosystemen, zoals het rapport op basis van haar bevindingen beweert.
In een andere studie waaruit wordt geciteerd staat dat verzuring van de oceaan miljarden jaren geleden veel erger was dan nu. Het rapport maakt daarvan dat de huidige verzuring binnen de natuurlijke variatie valt. Maar volgens de onderzoeker verzuurt de oceaan nu met een ongekende snelheid en zijn de gevolgen daarvan catastrofaal.
De Amerikaanse Academie van Wetenschappen komt begin september met een reactie op het rapport. Daarin zullen, zei een van de wetenschappers tegen CNN, alle fouten en onderwerpen die zijn weggelaten aan de orde komen. Het onderzoek zal zich volgens een persbericht richten op „bewijsmateriaal dat door de wetenschappelijke gemeenschap is verzameld sinds 2009, toen het EPA voor het eerst de uitstoot van broeikasgassen tot een gevaar voor de volksgezondheid verklaarde”.
Het milieuagentschap zal grote moeite hebben om de endangerment finding daadwerkelijk te herroepen. Zoals het in de VS gewoonlijk gaat, zullen rechters zich erover buigen en zal wellicht het Hooggerechtshof uiteindelijk de knoop moeten doorhakken. Intussen gaat Trump gewoon door met het ontmantelen van het klimaatbeleid van zijn voorgangers.
De vraag rijst waarom Trump dan zoveel moeite doet om iets ongedaan te maken waar hij zich nu al niets van aantrekt. In een analyse in The New Yorker zegt Michael Gerrard, directeur van het gerenommeerde Sabin Center for Climate Change Law aan de Columbia universiteit, dat het milieuagentschap zonder endangerment finding voor iedere maatregel toestemming moet krijgen van het tot op het bot verdeelde Congres. Zo lang broeikasgassen worden beschouwd als een gevaar voor de volksgezondheid, kan het EPA broeikasgassen reguleren met een beroep op de Clean Air Act. „Die mogelijkheid willen ze voor altijd wegnemen – niet slechts voor de komende drieënhalf jaar.”
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC