Mensenrechtenschendingen Het aantal misdaden tegen burgers in Myanmar is flink toegenomen sinds de militaire coup in 2021 en de daaropvolgende burgeroorlog, blijkt uit onderzoek van de VN.
De burgeroorlog in Myanmar, die na de coup in 2021 uitbrak, eiste al zeker 50.000 levens.
Kinderen vanaf twee jaar die worden vastgezet, en in sommige gevallen zelfs gemarteld of seksueel misbruikt. Vingernagels van gedetineerden die worden uitgetrokken met een tang. Genitaliën die worden verbrand met sigaretten.
Het zijn enkele voorbeelden van de misdaden die een daarvoor opgerichte VN-commissie voor Myanmar beschrijft in een dinsdag gepubliceerd rapport. Misdaden die flink in aantal zijn toegenomen sinds de militaire coup in 2021 en de burgeroorlog die daarop volgde. De commissie spreekt van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid door het Myanmarese leger, gelieerde milities en gewapende oppositiegroepen.
Aan de hand van 590 ooggetuigenverslagen en veel andere bronnen schetst de commissie een beeld van militairen en militieleden die luchtaanvallen uitvoeren op burgers, mensen martelen en vermoorden, ze willekeurig gevangenzetten en seksueel geweld plegen tegen gevangenen. Voor kinderen geldt specifiek dat ze soms worden vastgezet omdat de junta hun ouders niet heeft kunnen traceren.
Het VN-rapport beschrijft dat vluchtelingenkampen, scholen en gezondheidscentra werden aangevallen, met veel burgerslachtoffers tot gevolg, zonder een duidelijk militair doel in de omgeving.
Volgens een lokale mensenrechtenorganisatie heeft het leger in Myanmar sinds de coup bijna 30.000 politieke tegenstanders, journalisten en activisten gevangengezet. In gevangenissen werden niet alleen vingernagels uitgetrokken, maar werden gedetineerden soms ook geëlektrocuteerd of gewurgd. Het aantal doden in gevangenschap van de staat nam ook alleen maar toe.
Het seksueel geweld tegen gedetineerden deed zich voor in veel verschillende vormen, bij mensen van verschillende geslachten en leeftijden: van groepsverkrachting tot het inbrengen van objecten tot seksuele slavernij.
Op 1 februari 2021 werd de democratisch gekozen regering van Myanmar afgezet door het leger, de Tatmadaw. Dat gebeurde op de dag voordat het nieuw gekozen parlement beëdigd had moeten worden. De junta verklaarde de verkiezingsuitslag ongeldig en beloofde nieuwe verkiezingen te zullen houden, waarna ze de macht zouden overdragen.
De burgeroorlog die daarna uitbrak, waarin zo’n 170 gewapende groepen het opnemen tegen het staatsleger, eiste al zeker 50.000 levens, onder wie 8.000 burgers. Volgens dataonderzoelsbureau Acled bestaat er wereldwijd geen conflict met meer actieve gewapende groepen.
Inmiddels is veel meer land in handen van de rebellen dan van het leger. Rebellengroepen hebben de laatste jaren flinke vooruitgangen geboekt.
De beloofde verkiezingen staan pas in december en januari op de agenda, veel later dan aanvankelijk werd beloofd. Ze worden door westerse landen afgedaan als een poging van het leger om zijn macht te bestendigen. Oppositiepartijen en -leden zijn grotendeels buitenspel gezet voor de verkiezingen of weigeren deel te nemen.
De situatie is vooral nijpend in de staat Rakhine, meldt de VN-commissie. Daar wonen ook de meeste mensen van de Rohingya-minderheid. In 2016 en 2017 pleegde het Myanmarese leger een genocide tegen deze islamitische gemeenschap.
De VN-commissie doet daarom specifiek onderzoek naar misdaden tegen de Rohingya-gemeenschap, tijdens de genocide en daarna. Sinds 2023 zitten Rohingya gevangen tussen het staatsleger en het etnische Rakhine-leger. Ook de laatste jaren zijn in Rakhine bloedbaden aangericht, werden dorpen afgebrand en werd humanitaire hulp naar gemeenschappen afgesloten.
Met dit onderzoek, en verder onderzoek in de toekomst, hoopt de commissie misdadigers te kunnen identificeren. De commissie schrijft daarover: „Verscheidene incidenten werden vastgelegd en online verspreid door de daders, wat aantoont hoe zeker de daders ervan zijn dat ze nooit verantwoordelijk zullen worden gehouden voor deze misdaden.” De commissie zegt zich te blijven inzetten om die straffeloosheid te doorbreken.
Source: NRC