Diplomatieke top
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het was een koopje. De Verenigde Staten betaalden in 1867 7,2 miljoen dollar aan het Russische keizerrijk voor Alaska. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken William H. Seward overtuigde de Russen ervan hun kolonie van de hand te doen aan de VS, die Alaska in 1959 erkenden als 49ste staat. Op deze historisch beladen plek – sommige Russische nationalisten zijn nog altijd boos over de transactie – komen vrijdag de Amerikaanse president Trump en zijn Russische collega Poetin bij elkaar voor topoverleg. Ook nu gaat het over het eigendom van grondgebied. Oekraïens grondgebied, welteverstaan.
In tegenstelling tot William Seward, een felle tegenstander van de slavernij, is Donald Trump een man zonder principes. Zijn stoere taal aan het adres van Poetin verdween dit weekend als sneeuw voor de zon. Na twee ultimatums en dreigementen van aangescherpte sancties tegen Rusland, nodigde hij zomaar opeens de bewoner van het Kremlin uit om aan de Beringstraat te komen onderhandelen over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne.
Aanvankelijk wilden de VS dat ook de Oekraïense president Zelensky een plekje aan tafel zou krijgen, maar dat zagen de Russen niet zitten. Geen probleem, vond Donald Trump, dan doen we het wel zonder de leider om wiens land het gaat. Uiteraard kwam er protest tegen dit besluit vanuit Oekraïne en Europa. Het is nog onduidelijk of dat zal leiden tot een aanpassing van het uitnodigingsbeleid voor de topontmoeting.
Trump en Poetin bedrijven namelijk het liefst geopolitiek zoals in de negentiende eeuw gebruikelijk – toen de grote jongens onderling de kaart verdeelden – maar een akkoord over Oekraïne zonder Oekraïne is waardeloos, al was het maar omdat het niet zal leiden tot het einde van de oorlog.
Op basis van diplomatieke bronnen gaan in internationale media diverse scenario’s rond voor het in Alaska te bekokstoven akkoord. Het is duidelijk dat Poetin zal inzetten op de annexatie van Oekraïens grondgebied. De Amerikaanse gezant Steve Witkoff zou daartoe alvast bij Europese bondgenoten lobbyen voor een tweefasenplan waarbij Oekraïne zich eerst geheel terugtrekt uit de provincies Loehansk en Donetsk. Daarna zou het gesprek over vrede beginnen.
Er klinken echter geluiden dat Witkoff het Russische voorstel mogelijk verkeerd begrepen heeft – en dat Poetin óók Oekraïense terugtrekking uit de provincies Cherson en Zaporizja wil. Het sluiten van vastgoeddeals – het werk van Witkoff voordat hij door Trump als vredesduif naar het Midden-Oosten en Rusland werd gestuurd – is kennelijk toch wat anders dan onderhandelen met een gesprekspartner voor wie het bloed van duizenden niet meer is dan een bagatel.
De chaotische totstandkoming van de top vrijdag geeft weinig hoop op een goede afloop ervan. Dat is betreurenswaardig, want aan de oorlog in Oekraïne moet een einde komen. De Oekraïners beschikken over onvoldoende wapens en militairen om het pleit in hun voordeel te beslechten. Sterker nog, de Russen boeken de afgelopen tijd trage maar gestage terreinwinst. Hoe eerder er serieus gesproken wordt door de strijdende partijen, hoe beter.
Het is daarom cruciaal dat president Zelensky alsnog kan deelnemen aan de onderhandelingen. Als er harde keuzes gemaakt moeten worden over de toekomst van zijn land – bijvoorbeeld over het afstaan van grondgebied – kan dat alleen met toestemming van de Oekraïners zelf. Koehandel zonder hen is onaanvaardbaar.
Source: NRC