Met een luchtaanval doodde Israël zondag de 28-jarige Anas al-Sharif, een prominent gezicht van nieuwszender Al Jazeera in Gaza. Ook enkelen van zijn collega’s kwamen om het leven. Volgens Reporters Sans Frontières wil Israël met dergelijke aanvallen een mediastilte vanuit Gaza bewerkstelligen.
zijn nieuwsverslaggever en datajournalist van de Volkskrant.
Wat weten we van de Israëlische luchtaanval op de journalisten?
Volgens Al Jazeera, waarvoor de vijf slachtoffers werkten, doodde Israël hen terwijl ze in hun pers-tent waren, net buiten de poorten van het Al-Shifa-ziekenhuis in Gaza-Stad. Behalve Anas Al-Sharif werden verslaggever Mohammed Qreiqeh en cameramannen Ibrahim Zaher, Mohammed Noufal en Moamen Aliwa gedood. Een zesde journalist die slachtoffer werd, werkte niet voor Al Jazeera maar had een eigen YouTube-kanaal: Mohammad Al-Khaidi. Drie freelancers raakten gewond.
De Qatarese nieuwszender spreekt in een verklaring van een ‘gerichte aanval’ op zijn werknemers, die ‘opnieuw een schaamteloze en opzettelijke aanval op de persvrijheid’ is.
Op de laatste beelden die Al-Sharif deelde, zijn raketinslagen goed te horen. Enkele uren na zijn dood verscheen op X een laatste verklaring van de hand van de journalist. ‘Als deze woorden jullie bereiken, is Israël erin geslaagd me te doden en daarmee het zwijgen op te leggen’. Al-Sharif schrijft ‘het uiterste te hebben gedaan om een stem voor mijn mensen te zijn’. Het afscheidsbericht eindigt met een oproep ‘Gaza niet te vergeten’.
Twitter bericht wordt geladen...
Waarom had Israël Al-Sharif als doelwit?
Het Committee to Protect Journalists waarschuwde vorige maand nog voor de veiligheid van de verslaggever. Omdat het Israëlische leger hem had aangemerkt als Hamas-lid, werd gevreesd voor zijn leven. De Amerikaanse ngo, die al decennia de veiligheid van journalisten wereldwijd in kaart brengt, sprak van een doelgerichte lastercampagne.
Volgens de ngo ontving de journalist in 2023 al telefoontjes van Israëlische militairen, die hem opdroegen het noorden van Gaza te verlaten. Daar kwamen georkestreerde aantijgingen van legerwoordvoerder Avichay Adraee bij. In een video van eind juli beschuldigde Adraee de Palestijn ervan gelieerd te zijn aan de al-Qassam Brigades, de militaire tak van Hamas. In weer een ander filmpje deed de legerwoordvoerder beelden van een huilende Al-Sharif af als ‘een toneelstukje met in de hoofdrol Anas Al-Sharif, die krokodillentranen huilt’.
Later verweet hij hem Hamas-propaganda te verspreiden door verslag te doen van de hongersnood in Gaza. Maandag, kort na Al-Sharifs dood, herhaalde Adraee die beschuldigingen: ‘Hij was een Hamas-terrorist, werkend onder de dekmantel van een journalist.’
Richt Israël het vizier vaker op journalisten?
Ja. Volgens het CPJ zijn sinds 7 oktober 2023 in de Gazastrook zeker 180 journalisten (inclusief ondersteunend personeel) gedood. Verreweg de meesten van hen kwamen om terwijl zij verslag deden. De wereldwijde vakbond International Federation of Journalists komt op een vergelijkbaar aantal uit. Al-Sharif en zijn collega’s zijn daarbij nog niet meegeteld.
De oorlog in de Gazastrook is daarmee de dodelijkste oorlog voor verslaggevers in de recente geschiedenis. Ter vergelijking: de Russische oorlog in Oekraïne kostte de afgelopen drieënhalf jaar aan zeventien journalisten het leven. In Soedan, waar sinds 2023 een burgeroorlog woedt, zijn volgens het CPJ minstens elf journalisten om het leven gekomen.
Reporters Sans Frontières (RSF) heeft de dood van Anas al-Sharif maandag scherp veroordeeld. De in Parijs gevestigde ngo stelt dat het uitschakelen van verslaggevers berust op een ‘black-out-strategie’ met als doel totale mediastilte vanuit Gaza.
RSF wijst als voorbeeld daarvan ook op de dood van Ismail al-Ghoul en zijn cameraman, Rami al-Rifi. De twee werden op de kop af een jaar geleden gedood bij een Israëlische luchtaanval terwijl ze aan het werk waren.
Israël richt zijn pijlen al langer op Al Jazeera, dat het een spreekbuis van Hamas noemt. In april vorig jaar nam het parlement een wet aan die de regering de bevoegdheid geeft om buitenlandse nieuwszenders te verbieden wanneer ze worden beschouwd als een ‘bedreiging voor de nationale veiligheid’. Een maand later werden de Al Jazeera-kantoren in Israël gesloten.
Speelt dit sinds de Hamas-aanval van 2023?
Nee, ook voor 7 oktober 2023 waren Palestijnse journalisten doelwit. De bekroonde journalist Shireen Abu Akleh werd in 2022 in haar hoofd geschoten toen ze duidelijk herkenbaar als journalist aan het werk was op de bezette Westelijke Jordaanoever. De toen 51-jarige verslaggever van Al Jazeera was op slag dood. Het schokte de wereld.
Verschillende internationale media concludeerden dat de Palestijnse verslaggever zeer waarschijnlijk was gedood door een schot van het Israëlische leger. Onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigde dat later, maar repte over een ongeluk, net als Israël. Dat paste zijn lezing van de gebeurtenissen meermaals aan.
Het Committee to Protect Journalists rapporteerde in 2023, voor het uitbreken van de Gaza-oorlog, over de dood van Abu Akleh. De organisatie sprak van een ‘dodelijk, decennia-oud patroon’, dat de persvrijheid in gevaar brengt. In het rapport merkte de ngo op dat het Israëlische leger journalisten geregeld afschildert als Hamas-strijders, ook al ontbreekt daarvoor bewijs. Tot strafrechtelijke gevolgen aan Israëlische kant, aldus de ngo, komt het nooit.
De organisatie onderzocht overigens niet alleen de zaak van Abu Akleh, maar ook die van fotojournalist Ahmed Abu Hussein die in 2018 Jabalia werd beschoten door het leger en videojournalist Yaser Murtaja, die in hetzelfde jaar slachtoffer werd in Khan Younis. Beiden werden na hun dood door Israël aangemerkt als Hamas-militanten.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant