Bij brute kracht of snelheid op de korte afstand noemen we iemand ‘sterk’. Maar wat als je definitie verandert, vraagt Starre Vartan zich in een nieuw boek af.
Courtney Dauwalter tijdens ultrarace du Mont Blanc in 2023.
Ruim een jaar geleden probeerde ik op deze plek antwoord te vinden op de vraag waarom bekende ultraloopsters als Jasmin Paris, Tara Dower, Courtney Dauwalter, Michelle Vesterby en Dede Griesbauer geregeld winnen in een gemengd deelnemersveld.
En zij niet alleen. Ook onbekende vrouwen winnen steeds vaker gemengde ultraraces. Zoals Wong Mei-yan, die onlangs als eerste over de streep kwam bij de Langkawi International Ultra Run in Maleisië. Ze deed mee omdat haar echtgenoot de race zo graag wilde lopen. Hij haakte af na 35 kilometer. Zij liep de 100 kilometer in 10.29.38. Ze had nog nooit zo’n lange race gelopen.
Sportvrouwen die sportmannen verslaan, het spreekt tot de verbeelding. Waar bijvoorbeeld Gelijkmakers over trans- of intersekse sporters vaak boze mails opleveren, klonk nu bewondering in de reacties door: wat knap dat die vrouwen mannen verslaan.
Ik benaderde destijds een aantal experts en ultraloopsters. Hadden zij een verklaring voor het feit dat vrouwen juist in deze sport zo goed kunnen wedijveren met mannen?
Vrouwen verbranden bij een gematigde snelheid meer vet en minder koolhydraten, vertelde Sandra Hunter, die zich als hoogleraar bewegingswetenschappen aan de Amerikaanse Marquette University specialiseert in de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke sporters. Dat kan een voordeel zijn bij een race waar voortdurend ‘getankt’ wordt, vanwege het koolhydraatbesparende metabolisme bij zeer lange sportevenementen.
Dede Griesbauer, die onder meer tweede werd (m/v) bij de Ultraman Florida in 2020, merkte op dat mannen gewend zijn ‘het sterkere geslacht’ te zijn. Hun dierlijke basisinstinct is om fysiek te domineren. „Zonder die fysieke dominantie worden vrouwen gedwongen bedachtzamer te zijn, meer berekenend en strategisch”, zei ze. „Ik ken genoeg mannelijke racers die tactisch sterk zijn, maar overall maken vrouwelijke racers veel gebruik van hun hersens. Er zit een emotionele component aan ultraracen. Als het erom spant, gebruiken vrouwen hun emoties om het uit te zingen.”
Interessante observaties, maar ik miste een stevige onderbouwing. Zoals wel vaker op deze plek opgemerkt: de wetenschap schiet tekort als het om onderzoek naar vrouwen en topsport gaat. Of het nou om moederschap, menstruatie, voeding, gewicht, menopauze of blessures gaat.
„Vaak zat ik tijdens mijn zwangerschap in mijn eentje te googlen, omdat er geen experts waren die me door het proces konden leiden”, vertelde de succesvolle Britse oud-wielrenster Lizzie Deignan vorige week in de Gelijkmaker. Ze begrijpt niet waarom hier zo weinig wetenschappelijk onderzoek naar wordt gedaan.
Wetenschapsjournalist Starre Vartan, onder meer werkzaam voor The Washington Post, heeft daar zo haar ideeën over. In haar recent verschenen boek The Stronger Sex: What Science Tells Us about the Power of the Female Body, schrijft ze: „Vrouwenlichamen hebben bij veel mannelijke onderzoekers geen interesse gewekt vanwege gebrek aan respect, afkeer, walging en afkeuring.”
Vartan geeft een overzicht van het bestaande onderzoek naar vrouwenlichamen, en gaat langs bij wetenschappers en ervaringsdeskundigen op meerdere continenten. Een tienerworstelaar in Arizona, korfbalsters in Delft, inwoners van het Japanse Okinawa – waar vrouwen met hun gemiddeld 87,44 jaar ouder worden dan waar ook ter wereld – en Britse experts op het gebied van levensduur, pijn, immunologie, de menopauze, menstruatie, fysiologie.
Centrale vraag: wat verstaan we onder fysieke kracht? Een vraag die minder makkelijk te beantwoorden is dan het lijkt. Wat zou er gebeuren, zegt Vartan, als kracht wordt gemeten aan de hand van het vermogen van een lichaam om bacteriën en virussen te bestrijden, de duurzaamheid van spieren, het uithoudingsvermogen bij zwemmen of hardlopen, levensduur en het vermogen pijn te trotseren? „In deze en vele andere gevallen is het vrouwenlichaam fysiek sterker dan het mannenlichaam”, schrijft ze op basis van onderzoek. Als je kracht zó definieert, doe je veel meer recht aan vrouwenlichamen.
De buitengewone prestaties van ultraloopsters als Jasmin Paris, Courtney Dauwalter, Michelle Vesterby en Dede Griesbauer komen volgens Vartan niet uit de lucht vallen. Dat heeft met die ándere definitie van kracht te maken. Dat geldt ook voor de Amerikaanse Audrey Jimenez, die vorig jaar tot beste worstelaar (m/v) van de staat Arizona werd gekroond. Of de Oostenrijkse Barbara Zangerl, die vorig jaar geschiedenis schreef door als eerste mens El Capitan, de wereldberoemde bergwand in het Amerikaanse Yosemite National Park te ‘flashen’. Ofwel: zo’n duizend meter te beklimmen, zonder bij haar eerste poging te vallen.
Dit zijn volgens Vartan niet alleen mooie sportprestaties, maar ‘culturele resets’. Pas als we ‘sterk’ niet langer definiëren als brute kracht, of snelheid over een korte aftand – kwaliteiten die geassocieerd worden met de mannelijke fysiologie – wordt volgens haar duidelijk waartoe vrouwenlichamen in staat zijn.
Ik zoek contact met Vartan, die vertelt dat ze twee jaar fulltime aan het boek heeft gewerkt. Door de vele wetenswaardigheden die ze op haar zoektocht tegenkwam, telde het aanvankelijk 140.000 woorden. Ze heeft er 40.000 geschrapt om het behapbaar te houden. Zo moest Vartan een aantal hoofdstukken schrappen over wat ze „de superheldachtige vermogens van vrouwelijke zintuigen” noemt. „Vooral op het gebied van smaak en reuk, maar ook op het gebied van tast, zicht en gehoor hebben vrouwen vermogens die de vermogens van mannen verre overstijgen.”
De reacties op haar boek zijn veelal positief. Vartan heeft een paar „onbeschofte mails” ontvangen, waarin ze voor bitch wordt uitgemaakt en haar ideeën worden beschimpt. „Maar ik ontvang vooral berichten van vrouwelijke lezers die niet verbaasd zijn over de in het boek besproken onderzoeksresultaten naar de kracht van het vrouwenlichaam. ‘Dit voelt als iets wat ik al wist’, schrijven ze. Dat had ik niet verwacht.”
Het boek raakt een gevoelige snaar, denkt Vartan, omdat vrouwen weten dat de mythe van vrouwelijke kwetsbaarheid, waarmee ze werden opgevoed, een verzinsel is.
Source: NRC