AI-enthousiastelingen keken reikhalzend uit naar de introductie van GPT-5, het nieuwste model achter OpenAI’s populaire chatbot ChatGPT. Die lancering liep niet helemaal zoals verwacht. Wat valt er allemaal op?
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
1. OpenAI maakt de hooggespannen verwachtingen niet waar
Toen OpenAI in maart 2023 zijn GPT-4-model lanceerde, was dit een grote stap vooruit ten opzichte van eerdere modellen. Versie 4 maakte minder fouten en produceerde indrukwekkende antwoorden op ingewikkelde vragen.
Wat het meest opviel: GPT-4 kon antwoorden geven aan de hand van afbeeldingen die gebruikers uploadden. Je stuurde bijvoorbeeld een foto van de inhoud van je koelkast en ChatGPT gaf een recept, dat idee. Het sloeg in als een bom. De grote vraag die de afgelopen maanden boven de markt hing: zou OpenAI wéér zo’n stunt kunnen uithalen en daarmee de concurrentie opnieuw het nakijken geven?
Het korte antwoord: nee. GPT-5 biedt geen opvallende noviteiten.
2. Superintelligentie is nog altijd ver weg
De opgeklopte verwachtingen zijn deels de schuld van OpenAI zelf. Topman Sam Altman blinkt uit in het creëren van hypes rondom zijn producten.
En in de AI-wereld bestaat geen effectievere hype dan doemverhalen vertellen: kunstmatige intelligentie zal zo slim worden dat ze mensen overvleugelt – iets dat Altman als geen ander weet.
‘Er zijn van die momenten in de geschiedenis van de wetenschap waarop een groep wetenschappers naar haar creatie kijkt en zichzelf afvraagt: wat hebben we gedaan?’, aldus Altman onlangs in een podcast. De OpenAI-topman vergeleek de ontwikkeling van generatieve AI daarin met die van de atoombom. GPT-5 zou hem angst inboezemen.
Het is dus te verklaren waarom AI-optimisten hadden verwacht dat GPT-5 nog veel krachtiger, slimmer en sneller zou zijn dan zijn voorganger. Of misschien zelfs wel het het punt van AGI (Artificial General Intelligence) zou bereiken, het hypothetische punt waarop AI de mens op cognitieve vlakken te slim af is.
Veel wetenschappers zien dit als pure sciencefiction, maar in Silicon Valley is het geloof in AGI groot. Ook Altman denkt dat dit punt snel zal worden bereikt. Maar niet met GPT-5, zo geeft Altman toe. Wel vergelijkt hij het converseren met GPT-5 als ‘het praten met een behulpzame vriend die is gepromoveerd’. Let wel: gepromoveerd op alle denkbare terreinen tegelijk.
3. Kritiek en bewondering gaan hand in hand
Dat klinkt mooi, maar critici wijzen nog steeds op de fundamentele tekortkomingen van de taalmodellen achter programma’s als ChatGPT, Grok (van xAI) of Gemini (van Google).
Net als zijn voorgangers maakt ook versie 5 pijnlijke blunders, zegt de invloedrijke AI-expert Gary Marcus in zijn nieuwsbrief. Ook GPT-5 is bijvoorbeeld niet in staat om te tellen hoeveel poten een beest heeft. ‘Te laat, te veel gehypt en teleurstellend’, concludeert hij.
Anderen, zoals schrijver Ethan Mollick (bekend van het boek Slimmer werken met AI) zijn een stuk enthousiaster. In een blogpost legt hij uit dat GPT-5 gewoon prima zijn werk doet, zoals een app maken met een simpele prompt.
4. Gebruikers zijn zwaar teleurgesteld
Veel gebruikers sluiten zich echter aan bij mensen zoals Marcus. GPT-5 is naar hun gevoel ‘minder persoonlijk’. Het grootste pijnpunt is echter de beslissing van OpenAI om iedereen meteen over te zetten naar GPT-5.
In de oude situatie konden (betalende) gebruikers kiezen welk model ze wilden gebruiken, afhankelijk van het soort taak. Voor snelle antwoorden konden ze dan kiezen voor 4o, en voor complexere vragen die meer denkwerk vergen voor het redeneermodel o3. In de nieuwe situatie bestaat alleen nog GPT-5, waar het onderliggende model zelf een keuze maakt.
Criticus Ed Zitron noemt deze afslag in zijn nieuwsbrief de ‘enshittification van generatieve AI’, verwijzend naar de term die blogger Cory Doctorow ooit gebruikte voor digitale platforms die aanvankelijk prettige gratis producten leveren om gebruikers te trekken, maar vervolgens steeds meer functies uit de gratis pakketten weg halen en consumenten op die manier leeg te zuigen.
Misschien een logische keuze, gezien het feit dat OpenAI gigantische verliezen lijdt, zegt taalwetenschapper Mark Dingemanse (Radboud Universiteit), projectleider van het onderzoeksprogramma Toekomsten van taal. Maar de consument heeft het nakijken: ‘OpenAI verkoopt het als innovatie en gebruiksgemak, maar het is vooral een inperking van je keuzemogelijkheden, met een ondoorzichtig proces dat voor jou het model kiest op grond van je prompt.’
5. OpenAI gaat diep door het stof
Na de stortvloed aan negatieve reacties en zelfs petities om de oude modellen terug te brengen, ging OpenAI zondag overstag. Topman Altman gaf toe dat er technische problemen waren bij de apparatuur die het juiste model moet kiezen.
Verder beloofde hij dat betalende klanten snel weer het oude model 4o kunnen gebruiken. Hoelang dat het geval zal zijn, is onduidelijk. De concurrentie (zoals Anthropic, Google en xAI) zal de soap geamuseerd hebben gevolgd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant