De onverwachts aangekondigde top tussen Trump en Poetin heeft Zelensky en Europa in opperste staat van alertheid gebracht. De Europese leiders publiceerden om middernacht een gezamenlijke verklaring, waarin ze erop hameren dat Kyiv bij de onderhandelingen betrokken moet worden.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘De internationale grenzen mogen niet met geweld mogen verlegd’, schreven de leiders van onder meer het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en Polen in de verklaring, die ook werd getekend door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Kort na middernacht verscheen deze online. Zondagochtend schaarde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zich op X achter hun woorden.
De top tussen de Russische en Amerikaanse presidenten werd voor het weekend plotseling door het Kremlin aangekondigd en daarna door Trump bevestigd. Deze moet komende vrijdag in Alaska plaatsvinden. Het zou de eerste fysieke ontmoeting tussen Poetin en een Amerikaanse leider sinds 2021 betekenen. Europa wil echter koste wat het kost voorkomen dat het buitenspel wordt gezet en ook Kyiv niets te zeggen krijgt over eventuele vredesafspraken met Rusland.
De grote vraag is of Europa genoeg druk zal kunnen zetten om Zelensky op vrijdag alsnog betrokken te krijgen. Eerder berichtte NBC News op basis van anonieme bronnen binnen de Amerikaanse regering dat Trump zou overwegen ook Zelensky uit te nodigen. Ook CNN meldt zondag dat het Witte Huis de aanwezigheid van de Oekraïense leider bij bepaalde besprekingen niet heeft uitgesloten. Maar publiekelijk communiceerde Washington dat het vooralsnog om een bilateraal overleg gaat tussen Trump en Poetin, op verzoek van de Russische leider.
De Europese zorgen komen niet vanuit het niets. Bij de aankondiging van de top zei Trump dat een einde van de oorlog zeer vermoedelijk zal betekenen dat er ‘grondgebied zal moeten worden uitgewisseld’. Het Kremlin zou als eis de volledige controle over de al bezette Krim en de Donbas hebben gesteld. Daarnaast zou de wens zijn om de frontlinies in Cherson en Zaporizja te bevriezen, wat eveneens nadelig uit zou pakken voor Oekraïne.
Het zette Zelensky ertoe aan om op zaterdag weer eens te benadrukken dat het inleveren van land absoluut onbespreekbaar is. ‘Alle besluiten die buiten Oekraïne worden genomen, komen neer op afspraken tegen vrede. Ze zullen niets opleveren. (...) Ze zullen nooit werken’, aldus de Oekraïense president.
Op zaterdag legden Europese diplomaten in Engeland overhaast een eigen vredesplan voor aan de Amerikaanse vicepresident JD Vance. Die bespreking zou er op verzoek van de VS zijn gekomen, schrijft The Guardian. Bij het overleg waren de Britse minister van Buitenlandse Zaken aanwezig, David Lammy, net als de Oekraïense stafchef en de minister van Defensie. Ook Europese diplomaten namen deel.
De geplande ontmoeting tussen Trump en Poetin komende week voert terug op een ultimatum dat de Amerikaanse president aan het Kremlin had opgelegd. Trump is al langere tijd gefrustreerd dat onderhandelingen over een vrede muurvast zitten en stuurde daarom gezant Steve Witkoff naar Moskou.
Om het Kremlin onder druk te zetten, dreigde Trump al eerder om Ruslands handelspartners te belasten met hoge importtarieven. India kreeg afgelopen week al een extra heffing voor z’n kiezen omdat het land veel Russische olie importeert en niet van plan is daarmee te stoppen.
De rol van Oekraïne in de onderhandelingen over de oorlog doen denken aan besprekingen in Saoedi-Arabië, in februari dit jaar. Ook toen werden Oekraïne en de EU buitenspel gezet, tot frustratie van Zelensky. En ook toen klonk zijn boodschap: ‘Geen deal zonder Oekraïne erbij.’
De top leverde uiteindelijk iets betere betrekkingen en praktische afspraken op tussen de VS en Rusland (zoals het herstellen van diplomatieke staf en een onderhandelingsteam), maar geen akkoord over een bestand.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant