is socioloog en columnist van de Volkskrant.
Wat mij aan de mars afgelopen zondag tegen femicide het meest aangreep, waren de nabestaanden met de portretten van hun dierbare doden: Linda, Gea, Sanne – stralende vrouwen, vermoord door een ex die het niet pikte dat zij hem afwees. Hun leven werd hun ontstolen, omdat hij haar zag als zijn trofee, zijn schoonmaakster, zijn kokkin, zijn toegang tot gratis seks – en als ze niet zijn slavin wilde zijn had ze geen recht van bestaan.
Goed dat dit onderwerp eindelijk tot de mainstreammedia is doorgedrongen én dat de demonstratie exclusief over femicide ging en niet, zoals bij vrouwenzaken vaak gebeurt, meteen ook over Gaza, kapitalisme, klimaat en racisme. Daarmee heeft de wereldwijde massamoord op vrouwen niets te maken. Vrouwen worden vermoord door mannen in alle soorten en maten die één ding delen: zij houden er destructieve, archaïsche gevoelens en opvattingen op na over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Hun zelfgevoel en genderidentiteit hangen af van het bezitten van een onderdanige vrouw.
Een jaar of tien geleden schreef ik in De Gids over wat toen nog gynocide heette. Aanleiding was de dood van een drieëntwintigjarige vrouw na een groepsverkrachting in Singapore; ze was zo brutaal geweest met de stadsbus te gaan in plaats van gedwee gesluierd thuis te blijven. Veel aandacht trokken in die tijd ook de honderden straatmoorden, vaak na marteling, op jonge arbeidsters of studentes in Latijns-Amerika.
De strekking van mijn stuk was dat dergelijke zaken, die zich aan de lopende band voordeden, steeds werden beschreven als losse incidenten in verre landen en vreemde culturen, waardoor uit zicht bleef dat de vrouwenhaat die tot deze moorden leidt het product is van traditionele ideeën over de seksen.
De huidige aandacht voor femicide betreft een specifieke vorm: moord door een (ex-)partner. Zulke moorden kwamen recentelijk schokkend veel aan het licht, vaak nadat voortekenen waren gebagatelliseerd, waarna de politie als het vervolgens fout afliep sprak van ‘problemen in de relationele sfeer’. Ik herinner me de zestienjarige Humeyra, in 2018 in de fietsenstalling van haar school doodgeschoten door een afgewezen minnaar, nadat ze meermalen had gesmeekt om bescherming tegen zijn stalking. Zoals feministen al decennia lang betogen is ‘relationele sfeer’ de kwestie niet. Zie de cijfers: tussen 2017 en 2021 was bij 60 procent van de moorden op vrouwen de dader hun (ex-)partner; bij mannen 5 procent.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In de strijd tegen deze femicide ligt momenteel de nadruk op het voorkomen door de ‘veiligheidsketen’ van geweldsescalatie. Dat is concreet en uitvoerbaar. Niettemin: de slachtoffers zijn steeds vrouwen die een onafhankelijker leven willen. Die met de bus willen, willen werken, naar school willen, een andere man willen. Daarom moet ook de wortel van het kwaad worden aangepakt: misvattingen van het genre dat mannen sterk, autonoom, kostwinner en de baas horen te zijn, en vrouwen afhankelijk, zorgzaam en onderdanig.
Om die reden heb ik gemengde gevoelens bij de Rotterdamse campagne Wees een Baas, die jongemannen voorhoudt dat ‘een echte man’ niet roept, fluit of sist. Want hoe goedbedoeld en nuttig ook; mij lijkt het beter om het idee dat er zoiets bestaat als een ‘echte’ man niet te voeden, maar jongens juist duidelijk te maken dat mannen en vrouwen niet verschillen in hun behoefte aan vrijheid, autonomie en zeggenschap over hun leven, en dat zij daar evenveel recht op hebben.
Blijft de dood van Joeweela, vermoord op 15 juli in Gouda kort nadat de raadkamer van de rechtbank Oost-Brabant haar aanstaande moordenaar had vrijgelaten. K. zat in voorlopige hechtenis voor mishandeling en ongeoorloofd vuurwapenbezit. Hij was bovendien in 2009 al eens tot 13 jaar veroordeeld wegens poging tot moord op een ex-partner. De rechtbank echter achtte het recidivegevaar te gering om hem vast te houden of na vrijlating te laten volgen.
De moord is nu bijna een maand geleden maar bij mijn weten heeft de rechterlijke macht nog geen publieke verantwoording afgelegd over deze fatale blunder. ‘Wij vinden het afschuwelijk’, sprak de persofficier. Ja, stel je voor… Mijns inziens moet openbaar worden gemaakt wat zich in de besloten zitting heeft afgespeeld. De samenleving heeft er recht op te weten op welke gronden deze beslissing tot stand is gekomen en hoe men ervoor gaat zorgen dat zoiets nooit weer gebeurt.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant