De Socialistische Partij schotelt de arme en modale burger in haar verkiezingsprogramma een paradijselijk Nederland vol gratis voorzieningen voor. De partij wil miljonairs de torenhoge rekening laten betalen, maar dat lijkt een optimistisch uitgangspunt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De SP heeft donderdag als tweede landelijke partij haar verkiezingsprogramma gepubliceerd. De VVD was op 26 augustus de eerste. Daarmee zijn de extremen op het keuzemenu meteen uitgeserveerd, want een groter contrast is nauwelijks denkbaar. Het SP-programma is de yin tegenover de yang van de VVD.
Het verschil in partijvisie op de economie en de inkomensverdeling is pregnant. De VVD wil zoveel mogelijk aan de vrije markt overlaten en de rol van de overheid tot het minimum beperken. Bij de SP is dat precies andersom. Het verkiezingsprogramma van de socialisten bevat 35 negatieve verwijzingen naar de effecten van marktwerking op de verzorgingsstaat. De SP fulmineert ook volop tegen ‘winstbejag’, ‘winsthonger’, ‘winstbelustheid’ en ‘woekerwinsten’ van aandeelhouders en grote bedrijven.
Waar de VVD spreekt van ‘doorgeslagen nivellering’, spreekt de SP over een ‘doorgeschoten fraudejacht’ op uitkeringsgerechtigden. De SP wil juist méér herverdeling ten gunste van ‘gewone mensen’. ‘Op dit moment betalen de lage- en middeninkomens meer belasting dan de hoogste inkomens’, schrijft de partij in haar financiële hoofdstuk. ‘Deze omgekeerde Robin Hood-praktijken gaan we keren, zodat de allerrijkste miljardairs en allergrootste bedrijven hun eerlijke deel bijdragen.’
De SP wil dit onder meer bereiken door een vermogensplafond van 50 miljoen euro in te voeren. Nederlanders die meer bezitten, moeten het overschot afdragen aan de schatkist. ‘Dat kunnen we dan inzetten voor beter onderwijs, onderzoek, infrastructuur, zorg, politie en al die andere zaken waarmee we Nederland tot de top van de wereld laten behoren.’
Quote 500-leden moeten hun ‘asociale privéjets’ maar in het buitenland stallen, want die wil de SP in Nederland verbieden. Ook wil de SP een miljonairsbelasting van 5 procent invoeren op vermogens boven de 5 miljoen euro. Boetes voor wetsovertredingen, zoals parkeer- en snelheidsboetes, worden inkomensafhankelijk.
Miljonairs die de hoge SP-belastingen willen ontvluchten door hun vermogen in een belastingparadijs onder te brengen, moeten ‘vertrekbelasting’ betalen. De partij verhoogt de winstbelasting en wil bestuurders van ‘bedrijven die belasting ontduiken’ strafrechtelijk vervolgen.
Alles over politiek vindt u hier.
De partij is tegen de verhoging van defensie-uitgaven naar de Navo-norm van 5 procent, en dat bespaart jaarlijks vele miljarden op de rijksbegroting . Samen met de eerder genoemde belastingverhogingen voor (zeer) vermogenden en grote bedrijven moet dat voldoende geld opleveren om de verzorgingsstaat flink op te lappen.
De SP heeft op dat vlak grote ambities. De gezondheidszorg moet betaalbaarder worden (onder andere door het eigen risico af te schaffen), maar ook veel toegankelijker en beter. Het openbaar vervoer wordt in heel Nederland gratis, net als de kinderopvang. Werknemers krijgen recht op een vierdaagse werkweek, maar behouden hetzelfde loon. Het (betaald) ouderschapsverlof wordt verlengd.
De sociale huren worden bevroren. Alle geschikte daken worden op kosten van de overheid belegd met zonnepanelen. Het wettelijk minimumloon stijgt naar 18 euro (tegen 14,40 euro nu) en alle uitkeringen stijgen mee, inclusief de AOW. De pensioenleeftijd gaat omlaag naar 65 jaar. Schoolklassen worden kleiner. Het hoger onderwijs wordt gratis, net als de meeste musea. Elk dorp krijgt een eigen bibliotheek.
De SP noemt haar verkiezingsprogramma ‘supersociaal’. Als dit partijprogramma realiseerbaar is, gaan arme en modale huishoudens er met dank aan de SP flink op vooruit.
Maar dan moet de financiële optelsom wel kloppen, en dat mag betwijfeld worden. Zelfs als een volgend kabinet multimiljonairs en multinationals heel zwaar belast, lijkt het een gewaagde veronderstelling dat dit genoeg geld oplevert om alle SP-dromen te bekostigen.
De SP heeft daar wel vertrouwen in. ‘Voor elk plan hebben wij een financiële dekking’, staat er. Het Nationaal Woonfonds van 30 miljard euro, waarmee de partij de bouw van een miljoen sociale huurwoningen wil financieren, is blijkbaar de uitzondering die deze regel bevestigt. Dat fonds betaalt de partij door de staatsschuld te verhogen, want de SP ‘geeft zich niet over aan de neoliberale staatsschuld- en bezuinigingsobsessie van andere partijen’.
De socialisten laten hun programma niet doorrekenen door het Centraal Planbureau, omdat ook de CPB-modellen te ‘neoliberaal’ zouden zijn.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant