Bezetting Gaza De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zou het plan hebben om de hele Gazastrook te bezetten. Welke gevolgen kan dat hebben voor de Palestijnen en de Israëlische gijzelaars?
Een Palestijnse vrouw draagt een pallet die ze heeft verzameld bij een plek waar vrachtwagens hulpgoederen naar Gaza brengen.
Volgens Israëlische media wil premier Benjamin Netanyahu de Gazastrook volledig bezetten. Mogelijk wil hij zo Hamas dwingen een wapenstilstand op Israëlische voorwaarden te accepteren. Zes vragen en antwoorden over de Israëlische plannen.
Israëlische media meldden maandag dat Netanyahu achter een plan voor de volledige militaire bezetting van Gaza staat. Ook zou Israël zijn ‘militaire operaties’ in Gaza verder willen uitbreiden, in gebieden waar gijzelaars zouden worden vastgehouden. Het Israëlische veiligheidskabinet zou dinsdag over de plannen vergaderen, maar die bijeenkomst werd afgeblazen, meldde de Israëlische krant Haaretz. In plaats daarvan zou er een kleinschaliger bijeenkomst plaatsvinden, met onder meer de stafchef van het leger, over de situatie in Gaza.
Gaza wordt al grotendeels beheerst door het Israëlische leger. Volgens het VN-bureau voor de coördinatie van humanitaire zaken (OCHA) was in juli 87,8 procent van de Gazastrook tot militaire zone verklaard of stond onder een „evacuatiebevel”. Ook de resterende gebieden, waar het gros van de ontheemde Palestijnse bevolking verblijft, zijn herhaaldelijk aangevallen.
Het is niet de eerste keer dat Israël een langdurige militaire bezetting van Gaza aankondigt. Afgelopen mei keurde het Israëlische veiligheidskabinet al een plan goed voor de uitbreiding van zijn militaire operaties in de Gazastrook, waarbij Gaza zou worden ingenomen en voor onbepaalde tijd militair bezet zou worden. Een volledige militaire bezetting van Gaza vormt mogelijk de opmars naar annexatie. Daar sturen diverse rechtse Israëlische ministers op aan. Sinds oktober 2023 zijn in Israël diverse conferenties georganiseerd, die werden bijgewoond door ministers en politici, over de annexatie en kolonisatie van Gaza.
Een gevechtsvoertuig van het Israëlische leger aan de zuidgrens van de Gazastrook.
Een volledige bezetting zou betekenen dat Israël aanstuurt op blijvende militaire aanwezigheid in Gaza, boven op de bestaande langdurige bezetting van het gebied. Israël bezet sinds 1967 Gaza en de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem. Tot 2005 was het Israëlische leger aanwezig in Gaza, waar zich volgens het internationaal recht illegale Israëlische nederzettingen bevonden. Ondanks de ontmanteling van deze nederzettingen en de militaire terugtrekking in 2005 is er volgens de VN nog altijd sprake van bezetting: Israël controleert sinds 2007 met een blokkade de landsgrenzen (samen met Egypte), de zee en het luchtruim boven Gaza.
Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in juli 2024 dat de Israëlische bezetting van Palestijns gebied, inclusief Gaza, in zijn geheel illegaal is en zo snel mogelijk moet eindigen. In september 2024 nam de Algemene Vergadering van de VN een resolutie aan die bepaalt dat Israël zich binnen twaalf maanden (uiterlijk in september 2025) volledig moet terugtrekken uit de bezette gebieden. De aankondiging deze week dat Israël Gaza volledig militair wil bezetten, staat haaks op het oordeel van het Internationaal Gerechtshof en de VN-resolutie over terugtrekking.
Het plan om Gaza volledig militair te bezetten legt opnieuw de spanningen bloot tussen Netanyahu en de Israëlische legertop. Volgens de Israëlische nieuwswebsite Ynet is de stafchef van het leger, Eyal Zamir, tegen het plan, omdat hiermee de levens van de resterende gijzelaars in gevaar zouden worden gebracht. Netanyahu zou zich maandag tot Zamir hebben gericht, met de boodschap dat als het plan hem niet zint, hij direct moet opstappen. Zamir stelde een voor deze week gepland bezoek aan de VS uit.
De spanningen tussen Netanyahu en de legertop kwamen al eerder aan de oppervlakte toen militaire leiders hun twijfels uitten over de haalbaarheid van Israëls oorlogsdoel om Hamas volledig te vernietigen, waar Netanyahu nog altijd op aanstuurt. Ook pleit de legertop voor onderhandelingen met Hamas voor de vrijlating van de gijzelaars. En terwijl Netanyahu momenteel zint op een uitbreiding van de militaire aanwezigheid in de Gazastrook, is de legertop juist van plan die aanwezigheid uit te dunnen.
Palestijnse vrouwen zoeken in het zand naar voedingsmiddelen als rijst na een dropping van hulpgoederen. Foto Eyad BABA/AFP
Dat is niet duidelijk. Als Israël ook het kleine gebied aanvalt waar vrijwel de gehele bevolking van Gaza samengedreven is, blijft er weinig over. De rest van de Gazastrook is grotendeels platgewalst en onleefbaar. „Als de tanks door zouden rijden, waar zouden we dan heen gaan, de zee in? Dit zou een doodvonnis zijn voor de hele bevolking”, zei houthandelaar Abu Jehad, die niet zijn volledige naam wilde geven, dinsdag tegen persbureau Reuters.
Enkele weken geleden kondigde minister Israel Katz (Defensie) een plan aan om honderdduizenden Palestijnen uit Gaza in een kamp op te sluiten op de ruïnes van de verwoeste stad Rafah. Critici noemden dit een „concentratiekamp” en zagen dat als voorbode voor de volledige etnische zuivering van Gaza. Door Israëlische grensblokkades kunnen Palestijnen niet vluchten naar Egypte.
Hamas en de Palestijnse Islamitische Jihad brachten vorige week videomateriaal naar buiten waarop de uitgemergelde gijzelaars Evyatar David en Rom Braslavski te zien waren. Afgelopen weekend waren er opnieuw grote protesten in Tel Aviv, waarbij tienduizenden mensen de straat op gingen om hun vrijlating te eisen.
De resterende gijzelaars – er wordt verondersteld dat er nog zo’n twintig van hen in leven zijn – zouden in het gebied zitten dat Israël nu wil veroveren. Volgens Netanyahu zullen zij door de militaire actie bevrijd worden. De meeste militaire en veiligheidsexperts vrezen dat de gijzelaars juist bij zo’n actie veel meer gevaar lopen. Zij zien een staakt-het-vuren als de beste garantie om hen vrij te krijgen.
Ofir Braslavski toont een video van de militante groepering Palestijnse Islamitische Jihad, die vorige week werd gepubliceerd en zijn zoon Rom uitgemergeld en vermagerd in gevangenschap in Gaza laat zien.
Er zijn al maanden gesprekken gaande over een staakt-het-vuren, maar de partijen liggen te ver uit elkaar. Zo eist Hamas een permanent einde aan de oorlog, wat Israël weigert.
Israël was de partij die, in maart van dit jaar, het vorige staakt-het-vuren opblies, nadat het geweigerd had over een volgende fase van de wapenstilstand te spreken. Gespeculeerd wordt dat Netanyahu met de aankondiging van een volledige militaire inname van Gaza de druk op Hamas wil verhogen om akkoord te gaan met een staakt-het-vuren onder Israëlische voorwaarden.
Palestijnen haasten zich naar de plek waar hulpgoederen neerdalen aan parachutes, nadat ze zijn gedropt vanuit een militair vliegtuig boven Nuseirat in het centrale deel van de Gazastrook, tijdens een luchtmissie op 5 augustus 2025 boven het door Israël belegerde Palestijnse gebied.
Source: NRC