Drie vragen over betaalblokkade NS Klanten van Revolut maar ook betaaldiensten Paysafe en Vivid kunnen niet langer met hun digitale pas reizen met het Nederlandse ov vanwege te veel fraude. Wat is een digitale pas eigenlijk, en waardoor kon je daarmee bij deze aanbieders ‘gratis’ inchecken?
Iedereen die wel eens met zijn mobiele telefoon heeft betaald - zoals bij de NS - heeft gebruik gemaakt van de digitale pas.
Veel vragen op onze redactie vanochtend over het nieuws van de NOS dat de NS digitale betaalpassen heeft geblokkeerd van een aantal fintechs: online bank Revolut en betaaldiensten Paysafe en Vivid. Hun klanten kunnen voorlopig niet met hun digitale passen reizen met de NS (of in het geval van Paysafe het gehele Nederlandse ov), omdat er te vaak sprake was van fraude met die passen. Klanten van Revolut die een fysieke betaalpas hebben, kunnen nog wel inchecken.
Wat is een digitale betaalpas?
Een digitale betaalpas is eigenlijk geen ‘pas’: het is een digitale versie van het plastic kaartje waarmee je kan betalen. De gegevens van je betaalpas (de IBAN en het unieke pasnummer) staan dan digitaal opgeslagen in de app van die financiële dienstverlener. Dat is zeker geen nichedienst: eigenlijk iedereen die weleens met zijn smartphone of slimme polshorloge betaalt, heeft zo’n digitale betaalpas gebruikt. En dat zijn veel mensen: een derde van de betalingen aan de toonbank vond vorig jaar op die manier plaats.
Wat maakt dat er fraude mee kan worden gepleegd?
Bij de klassieke grootbanken is die digitale pas daadwerkelijk een tegenhanger van de fysieke betaalpas die ze ook hebben. Bij veel fintechbedrijven is dat niet meer altijd het geval: daar hebben klanten vaak geen plastic pasjes meer, maar alleen een digitale betaalpas.
En dit soort diensten hebben dan ook vaak de mogelijkheid om meerdere ‘passen’ met eigen IBAN’s aan te maken. Vivid biedt bijvoorbeeld per gebruiker vijftien IBAN’s, om aparte spaarpotten te kunnen maken. Een Nederlandse neobank als Bunq biedt er maximaal 25, al naar gelang het betaalpakket.
Het laatste wat de fraude met ov-reizen mogelijk maakt, is dat er eenmalige IBAN’s kunnen worden aangemaakt bij deze betaaldiensten. Om bijvoorbeeld bij een webshop die je niet helemaal vertrouwt, een betaling te kunnen doen zonder dat zij daarna meer geld kunnen afschrijven.
Hoe werkte de fraude dan?
Wat de frauderende reizigers deden is zo’n tijdelijke IBAN aanvragen bij hun betaaldienst en daarmee inchecken bij een ov-poortje. Bij controle hadden deze reizigers dan ook een geldig vervoersbewijs. Na uitchecken werd echter direct de gebruikte IBAN verwijderd.
Daar wreekt het zich dat bij het reizen met bankpas – mogelijk sinds 2022 – er pas een bedrag wordt afgeschreven in de nacht na de reis. Als er dan geen betaalrekening meer is, is er geen bedrag te innen door de ov-bedrijven.
Een woordvoerder van de NS laat weten dat dit fenomeen al langer speelt, en dat andere banken die soortgelijke diensten aanbieden wel maatregelen hebben getroffen om deze fraudevorm te voorkomen. Ondanks brieven van Translink, het bedrijf dat de ov-betalingen uitvoert, deden Revolut, Paysafe en Vivid dat niet.
„Het enige wat nog restte was het besluit om alle digitale betaalpassen te blokkeren van deze aanbieders”, aldus de NS-woordvoerder. Zonder bedragen te noemen, ging het volgens haar om een „serieus probleem”. „We doen zo’n blokkade echt niet zomaar, want de betaalpas is juist de manier om het ov laagdrempelig te maken.” Ze benadrukt dat het wel een tijdelijke maatregel is. „We hopen dat de drie bedrijven alsnog wel afdoende maatregelen nemen, zodat hun klanten weer met ons kunnen reizen.” Tegenover de NOS laat Revolut weten zich te bezinnen op juridische stappen „in het belang van haar klanten”.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC