Megafusie De Amerikaanse spoorgoederengigant Union Pacific wil concurrent Norfolk Southern kopen voor 85 miljard dollar. Als dit lukt, is dat de grootste overname in de VS van het jaar.
Een trein verlaat het spoorwegemplacement van Norfolk Southern in Atlanta, Georgia, het spoorwegbedrijf dat concurrent Union Pacific wil overnemen voor 85 miljard dollar.
De geschiedenis werd gelijk maar van stal gehaald. „Dit bouwt voort op de bijna 165 jaar oude visie van president Abraham Lincoln van een transcontinentale spoorweg”, klonk het in het persbericht. Het was duidelijk tot wie de boodschap gericht was: president Donald Trump.
Eind juli maakte de Amerikaanse spoorgoederengigant Union Pacific (UP, meer dan 30.000 werknemers en meer dan 8.000 locomotieven) bekend dat het concurrent Norfolk Southern (NS, ongeveer 20.000 werknemers) wil overnemen, voor ongeveer 85 miljard dollar (bijna 73,5 miljard euro). Zou dit slagen, dan is dat de grootste Amerikaanse overname van het jaar: er ontstaat een bedrijf met een gecombineerde waarde van 250 miljard dollar, op een moment dat de markt voor dergelijke deals in de VS flink is afgekoeld.
Het zou binnen de Amerikaanse spoorwereld een grote verandering betekenen: één spoorbedrijf beschikt dan over een netwerk dat beide kusten van de VS met elkaar verbindt. Dat is nog nooit vertoond.
Maar sinds de ronkende aankondiging groeien de twijfels of het ooit zo ver zal komen. Er is veel weerstand tegen de deal: ontstaat zo niet een veel te machtige vervoerder, die de prijzen flink kan verhogen? Allerlei partijen bereiden zich voor op een lange strijd, van superinvesteerder Warren Buffett tot president Donald Trump. Wat die laatste van het plan vindt, zal vermoedelijk cruciaal zijn.
Een van de belangrijkste argumenten die UP en NS aanvoeren, is dat ze spoorvervoer efficiënter kunnen maken. Samen zouden ze ongeveer 80.000 kilometer spoor beheren in meer dan 43 staten. In de VS is bijna al het spoor in handen van verschillende goederenvervoerders. Berucht zijn de kolossale vertragingen die dat oplevert voor passagiers: personentreinen van Amtrak zijn bijna altijd ‘te gast’ op het goederenspoor en krijgen zelden voorrang. Maar ook voor vrachttransport is dit systeem problematisch.
Regelmatig moeten containers (met auto-onderdelen, voedsel, staal) onderweg worden overgeplaatst op treinen van concurrenten, om hun reis te kunnen vervolgen. Dat gebeurt vaak in Chicago, waar midden in de stad meerdere gigantische en dichtgeslibde overslagterreinen liggen. De vele vrachttreinen die hier langskomen, blokkeren bovendien geregeld spoorwegovergangen, tot frustratie van inwoners.
Mede door deze flessenhalzen verliest spoorvrachtvervoer marktaandeel aan vrachtwagens. Als UP en NS samengaan, kan dat helpen om de knooppunten wat te verlichten, stellen ze. UP is nu vooral actief ten westen van de Mississippi, NS juist ten oosten van deze rivier.
En zo hebben de bedrijven meer argumenten, zoals een verbeterde concurrentiepositie van Amerikaans spoor tegenover Canadees spoor, om goederen over het continent te vervoeren. Ook kunnen klanten volgens de twee bedrijven direct een simpele prijsopgave krijgen voor vervoer over grote afstanden, in plaats van dat ze bij meerdere transporteurs te rade moeten gaan.
Met hun plannen doorbreken UP en NS een decennialange status quo op de Amerikaanse spoorvrachtmarkt. Actie is er al sinds de eeuwwisseling ver te zoeken. Na een reeks fusies en overnames waren op dat moment een handvol grote spelers ontstaan. Het leek er sterk op dat een nog groter spoorbedrijf niet door de mededingingswetgeving zou komen, vanwege de marktmacht die zou ontstaan: op dit moment hebben klanten op veel langere routes nog enigszins de keuze tussen een aantal aanbieders.
Nu UP en NS toch de gok wagen, zwelt de afgelopen dagen de kritiek aan op hun plannen, met name van klanten die hogere prijzen vrezen. „Een transcontinentale megafusie zal vooral Wall Street en de twee spoorbedrijven bevoordelen, ten koste van de Amerikaanse chemische transportbedrijven”, zei Erik Byer, president van de Alliantie voor Chemiedistributie, tegen de Financial Times. Leden van zijn alliantie maken gebruik van de spoorwegbedrijven om hun chemische producten te vervoeren. Dezelfde kritiek klonk vanuit andere sectoren die de spoorvervoerders nodig hebben, zoals de petrochemische industrie.
Bij de toezichthouder voor transport STB, die de deal moet goedkeuren of blokkeren, zullen veel bezwaren binnenkomen. Naast specifieke sectoren zal ook de spoorvakbond SMART kritiek leveren. Die maakt vooral een punt van wat de bond ziet als een lakse veiligheidscultuur bij UP, waardoor relatief veel ongelukken zouden gebeuren bij het bedrijf. In de Amerikaanse spoorwegsector is van oudsher een groot deel van het personeel lid van een vakbond; bij het nieuwe fusiebedrijf zou het gaan om meer dan driekwart van de werknemers.
Grote angst bij de klanten van de spoorbedrijven is dat de ene fusie de andere zal inluiden – waarna in feite een duopolie ontstaat. Als UP en NS samengaan, zou dat ook BNSF (met name actief in het westen) en CSX (actief in het oosten) kunnen dwingen samen te gaan. In dat geval zou 90 procent van het goederenvervoer per spoor via deze twee bedrijven lopen, aldus The New York Times.
BNSF is in handen van Berkshire Hathaway, het investeringsfonds van de bekende belegger Warren Buffett. Er doken de afgelopen dagen geruchten op dat BNSF bankiers van Goldman Sachs had benaderd voor een deal met CSX, maar Buffett ontkende dat eind juli.
Een goederentrein van Union Pacific eind juli in Hutto, Texas. Foto Brandon Bell/Getty via AFP
Veel analisten en Amerikaanse media denken dat UP en NS een politieke opening zien voor hun fusie. Ze gokken erop dat ze hun combinatie aan Trump kunnen presenteren als een bijdrage aan diens ‘Make America Great Again’. Al in de eerste zin van het persbericht schrijven ze dat hun stap de maakindustrie in de VS zal versterken. Wellicht wil Trump een oogje dichtknijpen op mededingingsgebied, lijken ze te denken, om een soort Great American Railroad te creëren.
Niemand twijfelt eraan dat de mening van de president een rol zal spelen in de uiteindelijke uitkomst. Het bestuur van de STB bestaat op dit moment uit twee Republikeinse leden en twee Democraten. Een vijfde lid moet nog door Trump aangesteld worden, maar dit kan volgens de The New York Times nog maanden duren. Dat hoeft niet per se te laat te zijn voor de deal: UP en NS lieten weten dat ze nog maanden nodig hebben voordat ze hun plannen definitief indienen bij de STB. Het beoordelingsproces zal naar verwachting nog jaren duren.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC