Afgelopen weekeinde vielen zeker 65 doden bij de door Israël en de Verenigde Staten beheerde voedseldistributiepunten in Gaza. Vaak door gericht vuur van Israëlische militairen. Hoe heeft Israël de voedseldistributie in Gaza opgezet?
Door Serena Frijters, Erik Verwiel en Titus Knegtel
Abdul Rahman Abu Jazar (15) ging afgelopen weekeinde voor het eerst naar een voedseldistributiepunt. ‘We konden niets meer te eten vinden’, zei hij tegen de nieuwszender Al Jazeera. In de nacht van zaterdag op zondag begon hij aan de lange wandeltocht naar Nuseirat, de enige plaats die vanuit het noorden van Gaza te bereiken is waar nog voedsel wordt verstrekt. Hij is een paar uur onderweg als hij in Gaza-Stad schoten hoort. De groep met wie hij op pad is, wordt door Israëlische soldaten beschoten. Een kogel raakt zijn oog, hij verliest het bewustzijn.
Als Rahman Abu Jazar het verhaal zondag vanuit een ziekenhuis in Gaza aan een journalist van Al Jazeera vertelt, wacht hij op een operatie die het zicht aan zijn linkeroog moet herstellen. ‘Als God het wil, keert mijn zicht weer terug.’
Rahman Abu Jazar is een van de honderden mensen die afgelopen weekeinde gewond raakten bij hun poging voedselhulp te krijgen. Hij overleefde de tocht, maar zeker 65 Palestijnen kwamen daarbij om het leven.
Palestijnen dragen zakken meel bij een voedseldistributiepunt in Zikim, in het noorden van de Gazastrook, 27 juli.
ANP/EPA
Het fatale weekeinde volgt op weken van geweld bij de voedseldistributie in Gaza. Alleen al in juni vielen 800 doden bij de verdeling van voedsel en in juli nog eens 400, blijkt uit een inventarisatie van de conflictonderzoekers van Armed Conflict Location and Event Data (Acled).
Tot mei van dit jaar verdeelden de voedsel- en hulporganisaties van de Verenigde Naties en diverse ngo’s de hulpgoederen in Gaza via een fijnmazig netwerk van honderden hulpposten. Israël blokkeerde echter geregeld de toevoer van goederen, waardoor in de loop van vorig jaar de honger in Gaza toenam.
Toen Israël op 18 maart van dit jaar het staakt-tot-vuren beëindigde, liet het nog maar nauwelijks trucks met hulpgoederen tot Gaza toe. Tot 19 mei werd zelfs alle hulp geblokkeerd, daarna mocht er alleen sporadisch voedsel Gaza worden binnengebracht.
Een Palestijns meisje staat bij het toegedekte lichaam van een persoon die werd gedood toen ze op zoek waren naar voedsel bij het distributiepunt van GHF in Nusseirat, 4 augustus.
AFP
Israël heeft de samenwerking met reguliere humanitaire organisaties stopgezet, onder meer omdat het de VN-organisatie Unrwa, die belast is met de humanitaire hulpverlening in de Palestijnse gebieden, verdenkt van banden met Hamas. Het heeft daarop samen met de VS een omstreden nieuwe hulporganisatie opgericht: de Gaza Humanitarian Foundation (GHF). Deze Amerikaanse non-profitorganisatie werkt nauw samen met het Israëlische leger. Volgens de laatste berichten van de Verenigde Naties zijn sinds 26 mei, toen GHF en het Israëlische leger de verdeling van voedsel op zich namen, bijna 1.400 Palestijnen omgekomen bij hun zoektocht naar voedsel.
Veel Palestijnen moeten sinds het aantal voedseldistributiepunten drastisch is teruggebracht vele uren afleggen om bij een van die centra te komen. Grotendeels gaat dat door Israëlische militaire zones.
Palestijnen, onder wie kinderen, proberen aan eten te komen bij een liefdadigheidsinstelling in Gaza-Stad, 4 augustus.
ANP/EPA
Sinds 26 mei is de voedseldistributie in Gaza volledig in handen van GHF. De organisatie stelde vier zogeheten ‘safe distribution sites’ (SDS) in, waar voedsel centraal wordt verdeeld. De eerste dagen verliepen chaotisch, met fatale gevolgen. Israëlische soldaten en Amerikaanse bewakers openden het vuur op de grote menigte die wanhopig op zoek was naar eten. Op 4 juni, krap een week na het begin van de nieuwe manier van hulpverlening, zijn alle voedselpunten een dag lang gesloten ‘om de logistiek te verbeteren’.
Wie de distributiepunten van GHF wil bereiken, moet flinke hobbels overwinnen.
Er zijn vier punten waar GHF voedsel uitdeelt, drie in het zuiden van Gaza, een in het midden van Gaza.
Die liggen in gebied waar Palestijnse burgers van het Israëlische leger niet mogen komen en zijn alleen te bereiken via checkpoints en aangewezen routes.
Inwoners van Gaza moeten soms uren lopen voordat ze een GHF-punt bereiken.
De voedselpunten zijn vaak maar voor korte tijd open, waardoor veel mensen op hetzelfde moment voedsel moeten ophalen.
Vanuit de lucht is goed te zien hoe groot de mensenmassa bij de distributiepunten is. Op beelden die midden juli op sociale media verschijnen, wordt duidelijk hoe GHF de menigte in bedwang houdt: door het vuur te openen. Meerdere schoten klinken over het terrein terwijl zand vlak naast schuilende mensen door de kogels opstuift. Onduidelijk is of Palestijnen ook daadwerkelijk worden geraakt.
Bron: X
Planet Labs | 30 juni 2025
In reactie op de berichten over slachtoffers zei de baas van GHF, Johnnie Moore, tegen de Britse zender BBC dat hij niet ontkent dat er doden vallen, maar dat hij het er niet mee eens is dat alle doden en gewonden die in de nabijheid van GHF-locaties vallen ‘voor 100 procent ons worden aangerekend’.
De Amerikaanse steun aan GHF werd afgelopen vrijdag nog eens bevestigd bij het bezoek aan Gaza van de Amerikaanse ambassadeur in Israël Mike Huckabee en Midden-Oosten-gezant Steve Witkoff. Huckabee sprak van een ‘ongelooflijke prestatie’ van GHF en zegt dat ‘Hamas GHF haat omdat het voedsel bij de mensen brengt zonder dat Hamas het kan plunderen’. Behalve vanuit Israël en de VS kan GHF vooral op kritiek rekenen.
De voormalig ondersecretaris-generaal op het gebied van humanitaire zaken van de Verenigde Naties, Martin Griffiths, zegt dat GHF handelt naar instructies van het Israëlische leger en noemt de militarisering van voedselhulp een ‘diep verraad aan humanitaire waarden’.
Op 21 juli deden ministers van Buitenlandse Zaken van 28 landen, waaronder Nederland en het Verenigd Koninkrijk, een oproep aan Israël om de oorlog in Gaza direct te beëindigen. Voor de hulpverlening hadden de ministers geen goed woord over. ‘We veroordelen het mondjesmaat toelaten van hulp en het inhumane doden van burgers, onder wie kinderen, die slechts proberen in hun basale behoeften aan voedsel en water te voorzien.’
Andere hulporganisaties weigeren met GHF samen te werken: door de innige samenwerking met het Israëlische leger wordt volgens hen de hulp gemilitariseerd. Ook zou de concentratie van voedselpunten in het zuiden een manier zijn om de bevolking uit Noord-Gaza te verdrijven, wat zou neerkomen op etnische zuivering.
Onder toenemende druk van de internationale gemeenschap laat Israël sinds eind juli weer voedseltransporten in Gaza toe. Die rijden via het zuidoosten de zogenoemde Phildelphi-corridor Gaza binnen, in het noordwesten rijden ze nabij Zikim.
De vrachtwagens moeten door zones heen die het Israëlische leger als verboden gebied voor Palestijnen heeft bestempeld, maar voordat ze hun bestemming bereiken worden ze al bestormd en leeggehaald door uitgehongerde mensen.
Voedselpakketten worden boven Gaza afgeworpen.
AP/AFP
De menigte rondom de vrachtwagens is zo groot dat die vanuit de lucht goed is te zien. Beelden die eind juli op sociale media rondgingen tonen de chaos rondom de wagens met voedselpakketten, terwijl op de achtergrond schoten klinken.
Planet Labs | 26 juli 2025
Volgens de Gazaanse overheid gaat het zo bij het merendeel van de vrachtwagens die het gebied binnenrijden, en past dit in het Israëlische beleid van ‘chaos en verhongering’.
De vrachtwagens en de voedselpakketten die vanuit de lucht worden afgeworpen, zijn niet voldoende om de hongersnood in Gaza te ledigen. Zeker 600 vrachtwagens per dag zijn er volgens de Gazaanse overheid nodig voor basale levensbehoeften. De afgelopen week zijn dagelijks gemiddeld 84 vrachtwagens Gaza binnengelaten. Volgens de Gazaanse overheid staan net buiten Gaza nog 22 duizend vrachtwagens met noodhulp te wachten.
Wanhopige Palestijnen bestormen bij Zikim, in het noorden van Gaza, een voedseltransport.
ANP/EPA
‘De voedselverdeling vindt plaats op basis van wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Hierdoor bereikt het voedsel de kwetsbaarste groepen niet’, stelt de VN-organisatie IPC, die de voedselsituatie in onder meer Gaza monitort. Het worstcasescenario ontvouwt zich nu, zegt de organisatie. Een op de drie Palestijnen in Gaza heeft dagenlang geen eten, en uitzicht op verbetering is er niet.
Maandag meldde het het Palestijnse ministerie van Gezondheid dat het etmaal ervoor zes mensen zijn overleden aan ondervoeding, onder wie een kind. Daarmee komt het totaal aantal personen dat sinds het begin van de oorlog de hongerdood stierf op 181, onder wie 94 kinderen.
Vooral kinderen lijden onder de hongersnood in Gaza. De Volkskrant keek samen met een lokale journalist in een kliniek in Gaza-Stad hoe de bijna 1-jarige Eilia in leven wordt gehouden.
Israëls optreden in Gaza is zelfs voor Trumps trouwe rechtse aanhangers te extreem. Ze spreken van ‘genocide’ en keren zich tegen de Amerikaanse bondgenoot,
Israël heeft afgelopen weekend mondjesmaat voedsel toegelaten in Gaza, maar het is bij lange na niet voldoende voor de 2,1 miljoen hongerige Gazanen. Midden Oosten-correspondent Jenne Jan Holtland en voormalig chef buitenland Marjolein van de Water vertellen over hoe Israël honger inzet als oorlogswapen én wat dat in Nederland teweegbrengt.
Source: Volkskrant