is journalist en columnist voor de Volkskrant.
Vrijwel dagelijks wordt in deze van autocraten wemelende tijden wel ergens door iemand de noodklok geluid over de democratie. Maar het gekke is dat sommige zelfbenoemde verdedigers van de democratie ineens op tilt slaan als anderen een mening verkondigen die ze niet zint. Terwijl het vrije debat toch een wezenlijk bestanddeel is van de democratische besluitvorming.
Sander Schimmelpenninck was het niet eens met wat ik beweerde in mijn vorige column. Op zich niks mis mee. Dat kan. Hij toonde zich zelfs genadig door mij een tirade te besparen. Maar voordat ik nederig ‘dank, dank’ kon stamelen, besloot hij toch weer een tackle in te zetten, niet alleen op de bal maar ook op de man. En dat om een column waarin ik betoogde dat links de rechts-radicale opmars zou kunnen stoppen door niet verder naar links op te schuiven maar juist de andere kant op te gaan, richting rechts van het midden. Dat was alles, een advies, gratis en vrijblijvend. Geen reden om erop los te meppen met op de persoon gerichte sneren, zou ik zeggen.
Ik pretendeerde ook niet dat het briljant was wat ik beweerde. Al was het maar omdat het idee van die door mij bepleite beweging verre van nieuw is. Ze wordt al jaren in de praktijk gebracht in Denemarken. De sociaaldemocraten in dat land zijn onder leiding van premier Mette Frederiksen naar rechts opgeschoven inzake immigratie. Haar regering voert sinds 2019 een restrictief toelatingsbeleid en is streng op integratie.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De achterliggende gedachte van de Deense sociaaldemocraten is even simpel als helder: we zijn een deel van onze traditionele arbeidersachterban kwijtgeraakt aan rechtspopulisten, de zorgen onder arbeiders over immigratie zijn reëel, we moeten daar wat aan doen en proberen een deel van hen terug te halen, zodat we als links weer verkiezingen kunnen winnen en op andere punten links beleid kunnen voeren.
Het procédé lijkt te werken. Frederiksen werd in 2022 herkozen voor een tweede termijn, de steun voor de rechtspopulisten is afgenomen en immigratie domineert niet meer het nationale debat. Frederiksen bestrijdt dat de draai naar rechts op migratie is ingegeven door electoraal opportunisme. Het gebeurt uit overtuiging. Beperking van ongebreidelde immigratie maakt volgens haar deel uit van een progressieve agenda.
De komst van grote aantallen migranten zet de collectieve voorzieningen van de verzorgingsstaat onder druk, vergroot de ongelijkheid en tast de sociale samenhang aan. Daar iets aan doen, redt de verzorgingsstaat, vermindert de ongelijkheid en versterkt de sociale cohesie. Bovendien: door het rechtspopulisme de pas af te snijden en verkiezingen te winnen, kunnen de sociaaldemocraten progressief beleid voeren op andere terreinen, zoals abortus en vervroegde pensionering. Allemaal dingen die links na aan het hart liggen.
Begin dit jaar had The New York Times een lang artikel over de Deense aanpak. Kop: ‘Waarom wint links in Denemarken in een tijd van rechts-populisme?’ Onderkop: ‘Overal ter wereld zien progressieve partijen strenge immigratiebeperkingen als onnodig, zelfs als wreed. Wat als die feitelijk de enige manier zijn voor links om succes te hebben?’ De krant gebruikte vraagtekens, maar met name de onderkop was scherp gesteld, als een aansporing aan progressieven om hun geloofsartikelen eens tegen het licht te houden.
Natuurlijk moet links niet rechts worden en andersom. Verschil moet er blijven, maar op onderdelen kan het verstandig zijn voor politici om zich niet op te sluiten in rigide links-rechtsschema’s. In landen met een coalitiecultuur wordt van partijen sowieso al een zekere flexibiliteit vereist, meer dan ooit zelfs in deze tijden van politieke versnippering waarin coalities noodgedwongen steeds heterogener worden.
Denemarken leert dat het kan werken als de begrippen links en rechts ten dele vloeibaar worden. In Nederland lijkt D66 dit te snappen. Het heeft aangekondigd met voorstellen te komen voor een iets scherper asielbeleid in een poging Wilders de wind uit de zeilen te nemen. Het is een gezonde zaak dat over dit soort bewegingen wordt nagedacht en dat ze bespreekbaar zijn.
Dat Schimmelpenninck liever zijn ‘radicaal-elitaire’ knuppel trekt om zulke ideeën uit de pleitbezorgers ervan te ranselen, getuigt niet van een heel sterke democratische gezindheid. Het versterkt slechts de radicaliseringsdynamiek op rechts en links, terwijl die juist doorbroken moet worden. Het is een keuze tussen oplossingen zoeken of onderdeel van het probleem zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant