De twee anti-corruptiebureaus van Oekraïne zijn amper in ere hersteld of president Volodymyr Zelensky onthult een nieuw, uiterst pijnlijk corruptieschandaal. Een parlementslid en een groep militaire functionarissen hebben miljoenen opgestreken die waren bestemd voor aanschaf van onder meer drones.
Zelensky maakte bekend dat een parlementariër, een aantal regionale en lokale militaire bestuurders en leden van de Nationale Garde contracten met leveranciers met 30 procent hebben opgewaardeerd, en het verschil in eigen zak hebben gestoken. Vier verdachten zouden volgens de corruptiebestrijders al zijn gearresteerd. Volgens Oekraïense media is de parlementariër in kwestie Oleksii Koeznetsov, lid van de partij van Zelensky.
De onthulling volgde op turbulente dagen waarin de nationale anticorruptie-waakhonden, Naboe en Sap, eerst hun onafhankelijkheid kwijtraakten om die vervolgens, na zeldzame straatprotesten, weer terug te krijgen. Op 22 juli had Zelensky een wet ondertekend die de twee diensten rechtstreeks onder de procureur-generaal plaatste. Die valt weer direct onder de president.
De procureur-generaal, aangewezen door het parlement, zou voortaan bepalen wie wel en wie niet wegens corruptie zou worden aangeklaagd. Na de ondertekening vielen veiligheidsagenten de kantoren van de bureaus binnen. Als motief voor de actie voerde de regering aan dat de twee diensten moesten worden ‘ontdaan van Russische invloeden’.
De timing was in veel ogen verdacht. De corruptiebestrijders waren onlangs doorgedrongen tot de allerhoogste kringen: vicepremier Oleksi Tsjernysjov was op 23 juni beschuldigd van corruptie bij een onroerendgoedtransactie. Ook was er een corruptiezaak geopend tegen de Privatbank, die eigendom is van Ihor Kolomoisky, geldschieter van Zelensky’s verkiezingscampagne van 2019.
Het meest gevoelig lagen fraudegevallen bij het leger. In een land dat al drieënhalf jaar vecht voor zijn voortbestaan, is dat een doodzonde.
De onafhankelijke corruptiebestrijders bleken onverwacht veel vertrouwen en steun onder de bevolking te hebben: duizenden Oekraïeners gingen spontaan de straat op om tegen de nieuwe wet te protesteren. Onder druk van dit grootste straatprotest in jaren veranderde Zelensky haastig van gedachten.
Hij maakte een U-bocht en diende op 24 juli een nieuwe wet in, die de vorige ongedaan maakte en de autonomie van allebei de diensten herstelde. De nieuwste wet werd met 331 stemmen vóór en geen tegen aangenomen, door dezelfde parlementariërs die eerder voor de tegenovergestelde wet van dezelfde Zelensky hadden gestemd.
Twee dagen na de stemming maakte Zelensky via internet het nieuwste corruptieschandaal bekend. In een kennelijke poging zijn misstap recht te breien zei de president dat zijn regering ‘zero tolerance’ voor corruptie had, en hij dankte beide diensten nadrukkelijk voor hun werk. Desondanks blijft er volgens de BBC ‘een onprettige nasmaak’ hangen rond de hele affaire.
De twee anti-corruptiediensten zijn in 2014 op last van de Europese Commissie en het Internationaal Monetair Fonds opgericht. Na de Russische poging de regering omver te werpen, en de annexatie van schiereiland de Krim in datzelfde jaar, maakte Oekraïne een pro-westerse ommezwaai, en richtte zijn aandacht op Europa. Een betrouwbare corruptiebestrijding was een van de voorwaarden voor toetreding tot de EU. Mede dankzij het werk van de twee diensten kreeg Kyiv in 2022 de status van kandidaat-lid van de Europese Unie.
De diensten hebben veel zaken aan het licht gebracht. Het meest opzienbarend was de arrestatie van het hoofd van het Hooggerechtshof, Vsevolod Knjazjev, in 2023. Hij zou 2,6 miljoen euro aan steekpenningen hebben aangenomen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant