Als je wilt begrijpen waarom Europa niet keihard met vergelding heeft gedreigd toen president Trump met zijn absurde importheffingen op de proppen kwam, moet je even een filmpje bekijken. Een tv-interview met zijn ex-vrouw Ivana Trump, moeder van drie van zijn kinderen, die uitlegt hoe de scheiding verliep: „Donald was bruut. Hij zag de scheiding als een zakendeal. Hij kan niet verliezen. Hij moet winnen. Het duurde ongeveer twee jaar. Toen de financiën eenmaal rond waren, stopte hij en werden we vrienden.”
Dat filmpje is instructief als het gaat om de Europese handelsdeal met Amerika, afgelopen week. Iedereen viel afgelopen dagen over de Europese onderhandelaars heen. Trump legt ons heffingen van 15 procent op, en Brussel slaat niet eens terug?! Een van ’s werelds grootste markten laat zich koeioneren door zo’n bully? Maar wat die ‘losers in Brussel’ voor ogen hadden, was stabiliteit. Zij worden al maanden door Trumps adjudanten bestookt met onredelijke eisen, gebaseerd op verdraaide percentages. Dit was de brute Donald. De Donald die moest winnen. Dan kun je twee dingen doen. Een: hem een grote bek teruggeven en riskeren dat de boel ongenadig escaleert en dat hij je op andere fronten onderuithaalt. Twee: je gedragen als de adult in the room en proberen escalatie te voorkomen door hem wat dingen te geven die onder jouw pijngrens blijven, en hem vage financiële beloftes doen. Dat laatste deert Trump meestal niet. Hij wil vooral victorie kraaien.
De Europese Unie koos optie twee. Heel verstandig. Dat leidde tot een deal waarbij Trump tarieven mag heffen op veel Europese producten. Dat treft vooral Amerikaanse consumenten. Zij klagen al over prijsstijgingen. De EU heft niks. Uitstekend, want dan zou alles in Europa ook duurder worden. Laat de Amerikaanse kiezer maar voelen hoe Trump hen uitmelkt, niet ons. Ook beloofde Brussel aankopen te doen waar het zelf niet over gaat: wapens (dat doen de lidstaten), gas (dat doet het bedrijfsleven).
Alle handelspartners die ook tarieven opgelegd kregen, hebben dezelfde strategie gebruikt voor hun ‘deal’ – het VK, Japan, India. De-escalatie, laat de man maar dreigen en tieren. Tarieven accepteren die pijn doen, maar niet té. Vage beloftes voor aankopen. Geen sancties of tegentarieven. Ook zij hebben veel te verliezen als dit uit de hand loopt. Alleen China sloeg keihard terug met heffingen. Dat dwong respect af, omdat het zich niet liet afdrogen. Maar China heeft de VS het minst nodig van iedereen. En het heeft een immense strategische troefkaart: grondstoffen die Amerika nodig heeft.
De EU is enorm gebaat bij stabiliteit. Een handelsoorlog had tot economische, financiële en sociale turbulentie geleid. Dan, weten we sinds de bankencrisis en eurocrisis, gaan 27 lidstaten voor hun eigen bedrijven en burgers staan en heb je er een dijk van een Europese politieke crisis bij. Bijzonder vervelend, nu extreemrechtse charlatans en imperiaal Rusland op de loer liggen. De meeste regeringsleiders die nu laf en luidkeels Brussel bekritiseren, werden steeds geraadpleegd en gebriefd. Zij wilden absoluut geen escalatie.
Daarbij: Europa heeft, anders dan China, geen troefkaart. Integendeel, het is militair afhankelijk van Amerika. Als Europa de handelsvete had laten escaleren, had Trump dáár kunnen terugslaan: door zijn handen van Oekraïne af te trekken. Hij had kunnen zeggen: regel het voortaan maar zelf, jongens, good luck met Poetin. Dat was de vrees, aan de onderhandelingstafel. De EU-handelscommissaris, Maros Sefcovic, zei het met zoveel woorden: „Het gaat niet alleen om handel. Het gaat om veiligheid. Het gaat om Oekraïne. Ik kan niet in details treden, maar de onderhandelingen gisteren gingen niet alleen over handel.”
Oekraïne, beaamde oud-Eurocommissaris voor Handel Pascal Lamy, „is een existentiële kwestie [voor Europa], douanetarieven zijn een handelskwestie. Oekraïne is Europa’s achilleshiel.”
Jammer dat de 27 regeringsleiders over deze overwegingen – hún overwegingen – geen woord hebben gezegd. Over hun evenwichtigheid en hun verantwoordelijkheidsgevoel, tegenover de brute Donald. Ook dat had mooie tv kunnen opleveren.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC