Alsof hij op een riskbord plechtig twee pionnen verplaatste. Zó kwam de aankondiging over van de Amerikaanse president Donald Trump dat hij twee kernonderzeeërs zou verplaatsen. Inmiddels breken analisten zich het hoofd over wat deze steek onder water precies behelst.
Waarom kondigde Trump aan de onderzeeërs te verplaatsen?
Even was het weer 2017, het jaar waarin Donald Trump de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un uitmaakte voor ‘raketmannetje’ en Kims dreigementen online pareerde met de kat dat Trumps nucleaire knop ‘groter en krachtiger’ is.
Na online gekibbel met de Russische oud-president Dmitri Medvedev, de online houwdegen van het Kremlin, kondigde Trump vrijdag aan dat hij bevel had gegeven twee nucleaire onderzeeërs ‘in de passende gebieden te positioneren’, zoals hij schreef op berichtenplatform Truth Social. ‘Voor de zekerheid’.
Over wat voor nucleaire onderzeeërs heeft Trump het?
Volgens analisten is er waarschijnlijk sprake van bluf, onder meer omdat een ‘nucleaire onderzeeër’ strikt genomen geen onderzeeër is met kernkoppen aan boord: het is een onderzeeër die wordt aangedreven door een of twee kleine kerncentrales. Daarvan hebben de VS er zo’n 70, volgens de internationale organisatie voor kernenergie de World Nuclear Association.
Veertien van die onderzeeërs, van de zogeheten Ohio-klasse, kunnen in theorie kernkoppen aan boord hebben. Om precies te zijn: 24 ballistische Trident II-raketten per onderzeeër, die elk afzonderlijk meerdere kernkoppen kunnen afvuren. Maar die onderzeeërs hoeven de VS niet eerst te verplaatsen: de VS hebben altijd tegen de tien Ohio-duikboten klaarliggen om op elk moment te kunnen toeslaan.
Bovendien kunnen de onderzeeërs hun dodelijke lading tot wel 7.500 kilometer ver afschieten – vanuit de Noordzee tot Omsk, duizenden kilometers voorbij Moskou. Ook zou het onverstandig zijn de onderzeeërs te verplaatsen, omdat ze dan het gevaar lopen te worden opgemerkt.
Op vragen van journalisten of er werkelijk onderzeeërs van positie zijn veranderd, geeft noch Trump, noch de marine antwoord. Waar Amerika zijn onderzeeërs al dan niet heeft liggen, is immers topgeheim.
Welke gevolgen kunnen Trumps uitspraken hebben?
Hoewel er in militair opzicht waarschijnlijk dus niets is veranderd, maken deskundigen zich wel degelijk zorgen over de uitspraak van Trump. ‘Hij geeft Medvedev gelegenheid antwoord te geven op deze gekke uitspraken’, zoals Hans Kristensen van het nucleaire informatieproject de Federatie van Amerikaanse Wetenschappers zegt tegen persbureau Reuters.
Waarschijnlijk mikt Trump op zijn beproefde schoolpleinstrategie: zijn opponent terug het hok in krijgen door hem in het openbaar af te blaffen. Zo noemde Trump Medvedev ‘de mislukte president van Rusland, die denkt dat hij nog steeds president is.’ Bij Kim Jong-un draaide die aanpak uit op een top tussen Trump en Kim – overigens zonder dat er aan Noord-Koreaanse zijde enige nucleaire ontwapening volgde.
Maar bij Rusland was de Amerikaanse lijn altijd: lekker laten kletsen, niet ingaan op allerlei zinspelingen van Poetin op een kernoorlog. Een spel dat Trump nu doorbreekt.
‘Dat is onverantwoordelijk en niet aan te raden’, zegt directeur Daryl Kimball van de Amerikaanse organisatie voor wapenbeheersing ACA, ook tegen Reuters. ‘Geen leider of vice-leider zou moeten dreigen met kernoorlog. Laat staan op een pubermanier op sociale media.’
In een commentaar geeft de Wall Street Journal toe dat Trumps voorganger Joe Biden ‘veel te veel nucleaire chantage van Rusland’ over zijn kant liet gaan. Maar Trumps aanpak ziet de krant als ‘gekkenwerk’, een madman theory van grillige, onvoorspelbare zetten. Dat ‘heeft zijn grenzen’, waarschuwt de krant.
Hoe vat Rusland de woorden van Trump op?
Voorlopig lijkt de woordenwisseling met een sisser af te lopen. De Russische president Poetin reageerde, op bezoek in Belarus, indirect op de woordenstrijd tussen Trump en Medvedev. ‘Om de zaak op een vreedzame manier op te lossen, hebben we diepgaande gesprekken nodig, niet in het openbaar, maar in de luwte van een onderhandelingsproces’, zei Poetin, in algemene termen.
Gevraagd om een toelichting op zijn opmerkingen over de onderzeeërs, toonde ook Trump zich wat terughoudend. ‘We moeten gewoon voorzichtig zijn’, zei hij vlak voordat hij vertrok voor een weekeinde op zijn golfclub in Bedminster, New Jersey. ‘Er werd een dreigement geuit door een voormalige president van Rusland, en wij gaan onze mensen verdedigen.’
Intussen stijgt de spanning. Vrijdag verloopt het ultimatum van tien dagen dat Trump aan Poetin heeft gesteld om vaart te maken met vrede in Oekraïne, op straffe van extra sancties. Het Kremlin geeft vooralsnog geen krimp. ‘Alle teleurstellingen komen voort uit te hoge verwachtingen’, zo liet Poetin in Belarus nog ietwat cryptisch weten.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant