De Amerikaanse staat South Carolina is in de ban van een bizar milieuschandaal. Rond een oude nucleaire fabriek blijken zeker vier wespennesten radioactief besmet geraakt. De zaak onderstreept hoe hardnekkig de milieu-erfenis van oude kerninstallaties kan zijn.
De fabriek, de Savannah River Site, werd tijdens de koude oorlog gebruikt om plutonium en tritium op te wekken voor gebruik in waterstofbommen. Hoewel het terrein na de val van het ijzeren gordijn in 1989 werd gesloten, duurt de schoonmaak ervan naar verwachting nog veertig jaar.
Vorige maand vonden controleurs bij een routine-inspectie van het terrein echter iets onverwachts: een verlaten wespennest, aan een paal, met tienmaal de toegestane hoeveelheid straling. Inmiddels heeft men in de omgeving nog drie radioactieve wespennesten gevonden, nu met wespen, heeft het Amerikaanse energieministerie bekendgemaakt.
Dat is relatief onschuldig, beklemtonen alle betrokken instanties, omdat het terrein groter is dan de gemeente Terschelling en wespen doorgaans niet verder vliegen dan een paar honderd meter van het nest. De zaak maakt wel duidelijk wat voor getob er zelfs decennia later nog kan ontstaan rond oude nucleaire fabrieken.
Zo is het milieukantoor van de Savannah River Site, belast met de schoonmaak van het terrein, op zoek naar de bron van de besmetting. Mogelijk is er sprake van oude radioactieve straling die nog ergens op het terrein in een poel modder is achtergebleven.
Het is ook denkbaar dat er een lek zit in een van de 43 tanks met radioactief afval die op het terrein begraven liggen, in roestvrijstalen vaten onder anderhalve meter beton. Het eerste nest werd vlakbij de afvalopslag gevonden.
Het helpt niet dat er al eerder haarscheurtjes werden gevonden in de oudste vaten, zoals de fabriek aangeeft op zijn website. ‘Idealiter zou het systeem niet moeten lekken, maar veel van de afvalopslag en bijbehorende apparatuur dateert uit de jaren vijftig’, aldus de plaatselijke milieuwaakhond Savannah River Site Watch tegen de Washington Post. ‘Het hele systeem bedreigt het grondwater en moet worden geruimd.’
Een andere mogelijkheid is dat de wespen hun nesten hebben gebouwd met radioactieve houtpulp, die ze ergens in een boom of achtergebleven stuk hout hebben gevonden. De nesten zelf zijn afgevoerd als radioactief afval, nadat men de wespen doodde met gif. Van de wespen uit het eerste, leeg aangetroffen nest ontbreekt ieder spoor.
Het is de zoveelste keer dat men rondom een oude nucleaire installatie worstelt met straling. Zo vonden medewerkers bij dezelfde fabriek in 2017 al eens radioactieve vogelpoep op het dak van een van de gebouwen op het terrein. De vogel zelf was al gevlogen: in theorie is het denkbaar dat die wat radioactiviteit over een grotere afstand heeft verspreid.
Op het terrein van de oudste kerncentrale ter wereld, de Hanford-centrale in Washington uit 1944, is men momenteel bezig het afval opnieuw en veiliger te verpakken, nadat duidelijk werd dat een derde van de oude opslagtanks op een of andere manier lekte. En aan de Britse kust lekt het nog steeds radioactiviteit uit een opslaggebouw met radioactief metaalschaafsel bij de al ruim twintig jaar geleden gesloten kerncentrale van Sellafield.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant