Iedere belasting brengt economische schade met zich mee vanwege de gedragseffecten die de belasting veroorzaakt. Maar bij de erfbelasting ligt dat anders.
Naar aanleiding van het opiniestuk van Max van den Berg over het verhogen van de erfbelasting zijn verschillende brievenschrijvers in de pen geklommen. De meest in het oog springende brief is geschreven door lobbyist Stefan Tax. Hij noemt een verhoging van de erfbelasting ‘economisch ondoordacht’ en ‘gebaseerd op misleidende aannames’. De zogenaamde economische argumenten in deze brief snijden echter geen hout. De erfbelasting is juist efficiënt en veroorzaakt nauwelijks economische schade.
Iedere belasting brengt economische schade met zich mee vanwege de gedragseffecten die de belasting veroorzaakt. Door de loonbelasting loont werken minder, waardoor mensen minder snel ervoor kiezen om extra uren te werken. En door de btw wordt consumptie, zoals het kopen van spullen, duurder. En als spullen duurder zijn, worden er doorgaans minder spullen verkocht. Bij de erfbelasting ligt dit anders.
Hoewel iemand die een erfenis nalaat maatregelen kan nemen om de erfbelasting bij overlijden zo laag mogelijk uit te laten vallen, heeft de erfgenaam hier doorgaans weinig invloed op. De erfbelasting heeft daarom niet direct invloed op het economisch gedrag van de erfgenaam. De erfbelasting staat daarom onder economen bekend als één van de meest efficiënte belastingen die er bestaat.
Over dit auteur
Quinte Stout is econoom en jurist en is werkzaam als ambtenaar bij de Rijksoverheid.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Stefan Tax noemt de belasting daarentegen ‘de meest inefficiënte’ belasting van Nederland. De enige argumenten die hij hiervoor aanvoert is de relatief beperkte omvang op de rijksbegroting (circa 2,5 miljard op ongeveer 400 miljard), het feit dat ; honderden ambtenaren’ hiertegenover staan en het feit dat de Belastingtelefoon jaarlijks 400 duizend telefoontjes krijgt van nabestaanden. Het verhogen van het percentage erfbelasting zou op basis van deze redenering juist efficiënt zijn.
Het zou weinig extra uitvoeringskosten met zich meebrengen (er wordt meer geïnd van hetzelfde aantal mensen) én het zou meteen een groter deel beslaan van de rijksbegroting. En om die telefoontjes in perspectief plaatsen: uit de Jaarrapportage 2024 van de Belastingdienst blijkt dat zij in 2024 7,6 miljoen telefoontjes heeft afgehandeld.
Ook vindt Stefan Tax de economische schade van een hogere erfbelasting evident, omdat veel nalatenschappen bestaat uit niet-liquide vermogen, zoals de eigen woning en ondernemersvermogen. Belastingheffing zou leiden tot gedwongen verkoop of uitholling van vermogen. Ik zie niet in hoe dit leidt tot evidente economische schade.
Een geërfd huis dat wordt verkocht, krijgt een andere eigenaar en wordt niet ineens (gedeeltelijk) vernietigd als gevolg van de erfbelasting. De waarde van het geërfde vermogen blijft dus in de economie en wordt hoogstens verminderd met de transactiekosten van de verkoop. De erfgenaam is uiteindelijk iets minder vermogend als gevolg van de erfbelasting, maar dit is als gevolg van een vermogensherverdeling, niet van een economische vernietiging. Zoals eerder benoemd treedt bij andere belastingen daarentegen juist wel aanzienlijke (onzichtbare) economische vernietiging op.
Voor ondernemersvermogen bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling. Ik zie niet in waarom er vanwege een hyperspecifieke groep waarvoor al een uitzonderingsregeling bestaat, zou moeten worden afgezien van een verhoging van de erfbelasting.
In de discussie over de erfbelasting lijken voor- en tegenstanders het een fundamenteel issue te vinden wie precies de belasting betaalt, de erflater of de erfgenaam, want geld meerdere keren belasten is blijkbaar uit den boze. Stefan Tax betoogt in dit kader dat de erflater al drie keer belasting heeft betaalt, namelijk: (1) inkomstenbelasting, (2) vermogensbelasting (box 3) en (3) btw.
Dit zou inderdaad mogelijk kunnen zijn in het zeer specifieke geval dat een erfgenaam spullen erft die de erflater had aangeschaft met rendement uit geïnvesteerd inkomen. Maar ook in het geval dat de erfgenaam de erfenis in contanten zou hebben ontvangen, zou diegene uiteindelijk btw moeten betalen bij de aanschaf van spullen.
Zoals Max van den Berg ook in zijn artikel terecht benoemt: over die ‘dubbele belasting’ via btw hoor je niemand een principiële discussie voeren. Voor de erfbelasting is het dus – net als bij de andere belastingen – ook geen relevante discussie wie de belasting betaalt en of er over het geld al belasting over betaald is.
Het is belangrijk dat we de discussie over de erfbelasting geïnformeerd voeren op basis van relevante argumenten, waarin het economisch perspectief wordt meegenomen. En vanuit economisch perspectief is de erfbelasting efficiënt en veroorzaakt het nauwelijks economische schade.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant