1 op de 5 mensen krijgt huidkanker
Huidkanker is de meest voorkomende en snelstgroeiende kankersoort in Nederland
Belangrijkste oorzaak: te veel blootstelling aan de zon
Door Tonie Mudde
Illustraties Matteo Bal
Een zonnestraal bevat twee typen UV die je huid bereiken.
Verreweg de meeste straling bestaat uit UVA, maar liefst 95 procent. Deze straling dringt diep door in de huid en gaat zelfs door glas. De straling is het hele jaar ongeveer even krachtig.
UVA zorgt voor rimpels en veroudering van de huid. Maar UVA is niet het gevaarlijkst. Deze straling zorgt alleen indirect voor DNA-schade.
De meeste verbranding ontstaat door UVB, slechts 5 procent van de straling die de aarde bereikt. UVB veroorzaakt schade in de opperhuid en maakt direct DNA kapot.
UVB-straling piekt in de lente en de zomer, maar kan niet door glas.
UVA en UVB veroorzaken samen DNA-schade aan cellen.
Elke huidcel heeft twee strengen DNA.
Bij de eerste keer verbranden ontstaat DNA-schade in één streng. Zolang de andere streng gezond is, is er weinig aan de hand.
Verbrand je meerdere keren? Dan groeit de kans dat in diezelfde cel ook de tweede DNA-streng van de cel beschadigd raakt.
Dit heeft als mogelijk gevolg dat de cel niet meer stopt met delen. Een tumorcel is geboren.
Kinderen hebben een groter risico op dna-beschadigingen door de zon omdat hun DNA sneller deelt. Voor kinderen is het daarom nóg belangrijker om niet te verbranden.
Je lichaam heeft een reparatiesysteem dat beschadigde cellen dwingt tot ‘zelfmoord’. Hoe ouder je wordt, hoe slechter dit systeem werkt. Mede daarom stijgt het risico op kanker naarmate je ouder wordt.
Mensen met een erfelijk verhoogd risico op (huid)kanker hebben vaak al een DNA-mutatie, waardoor ze er nog maar één in plaats van twee nodig hebben om kanker te krijgen.
Hoe voorkom je huidkanker?
1WerenZoek de schaduw op, blijf tussen 12 en 15 uur zoveel mogelijk uit de zon.
2KlerenBescherm je huid met kleren, pet en zonnebril.
3SmerenMet minimaal factor 30.
De factor (SPF) geeft aan hoeveel langer je in de zon kunt zijn zonder te verbranden, in vergelijking met een niet-ingesmeerde huid.
Smeer sowieso elke twee uur in. En óók na bijvoorbeeld zwemmen, sporten of afdrogen.
Hoeveel zonnebrandcrème?
1 theelepelvoor het gezicht, inclusief de oren, nek en hals.
2 theelepelsvoor de schouders, armen en handen.
2 theelepelsvoor de borst en rug.
2 theelepelsvoor de benen en voeten.
Bij een zeer sterke zonnekracht kun je met een lichte huidskleur al binnen 10 minuten verbranden wanneer je je niet insmeert.
Bij een zeer donkere huidskleur gebeurt dit ‘pas’ na 35 minuten als je je niet insmeert.
Hoe ontdek je huidkanker?
Wees alert op veranderingen van de huid, met name de plekken die veel zon krijgen.
Voorbeelden hiervan zijn moedervlekken die verkleuren, dikker worden of van vorm veranderen.
En let op plekjes die jeuken, bloeden of niet genezen.
Jaarlijks sterven ruim 800 mensen in Nederland aan huidkanker.
Dat is relatief weinig als je bedenkt dat één op de vijf Nederlanders in zijn leven huidkanker krijgt.
De medische vooruitzichten zijn dan ook goed bij de meest voorkomende typen huidkanker, zeker bij vroege ontdekking.
De behandeling hangt af van het soort huidkanker.
Veelvoorkomende behandelingen zijn wegsnijden van de huidkanker, bestraling of gebruik van een crème of tabletten.
KWF kankerbestrijding, Huidfonds, NKI, Weeronline. Elsemieke Plasmeijer, dermatoloog Antoni van Leeuwenhoek
Elk jaar krijgen naar schatting vierduizend Nederlanders kanker als gevolg van hun werk. Overmatige blootstelling aan zon is de belangrijkste oorzaak, gevolgd door het werken met asbest. Opvallend: mannen lopen een veel groter risico dan vrouwen.
Op stranden, festivals en in attractieparken duiken tappunten met gratis zonnebrand op. Want hoewel het echte bakken uit de mode is, krijgt een op de vijf Nederlanders huidkanker. ‘Als je niet bruin terugkomt van vakantie, vragen mensen nog steeds: was het wel leuk?’
Jonge vrouwen in Nederland krijgen tegenwoordig beduidend vaker de diagnose borstkanker dan 35 jaar geleden. Wel zijn de overlevingskansen van jongvolwassenen met kanker in de afgelopen decennia flink toegenomen.
Source: Volkskrant