De wetenschapsredactie beantwoordt grote en kleine vragen die lezers bezighouden. Deze week: waarom moet ik altijd plassen zodra ik ga zwemmen?
Lezeres Loes Roose vraagt zich af waarom ze tijdens het zwemmen vaker moet plassen. Interessante vraag, en waarschijnlijk voor veel mensen herkenbaar. Neem een duik in zwembad of zee en, pats boem, de roep der natuur dient zich aan. Voor de zekerheid voegt mevrouw Roose nog toe dat ze tijdens het zwemmen beslist geen water binnenkrijgt. Daaraan ligt het dus niet, zo lijkt het.
Er zijn drie verklaringen voor de plotselinge aandrang tijdens het zwemmen, vertelt hoogleraar functionele urologie Bertil Blok. Daarbij houdt hij wel een slag om de arm: er zijn betrekkelijk goede aanwijzingen over wat er in het lichaam gebeurt, maar het is lastig om de hypotheses te bewijzen.
Het eerste mogelijke antwoord is dat je door de koudeprikkel tijdens het te water gaan je blaas meer voelt. Die sensatie lijkt op het gevoel van een volle blaas, ook als die nog niet echt vol is.
Een tweede verklaring is conditionering. Denk aan het fenomeen dat sommige mensen moeten plassen bij het horen van stromend water of de aanblik van een fontein. Zo kan ook het klotsen van zwembadwater of het ruisen van de branding leiden tot natuurlijke aandrang.
De derde mogelijkheid is fysiologisch. In reactie op het koude water vernauwen bloedvaten in de huid, armen en benen. Die zogeheten perifere vasoconstrictie gebeurt volautomatisch en is bedoeld om vitale functies – hart en longen, hersenen, overige organen – te beschermen tegen onderkoeling. Door de vernauwing van de vaten stijgt de bloeddruk en dat is voor de nieren een signaal om vocht uit te scheiden, waardoor je moet plassen.
Belangrijk om op te merken is dat het uitscheiden van vocht (diurese) niet onmiddellijk gebeurt. Zwemmers die ogenblikkelijk aandrang krijgen te plassen, hebben vermoedelijk te maken met een koudeprikkel op de blaas of een geconditioneerde reactie. Pas na een paar minuten in het water volgt de reactie van de nieren.
Een paar losse opmerkingen: oudere mensen hebben doorgaans sneller het gevoel dat hun blaas vol is. Leeftijd speelt dus mogelijk een rol bij het fenomeen. De temperatuur van het water maakt ook uit. Kouder water leidt tot meer vernauwing van perifere bloedvaten, wat leidt tot hogere bloeddruk, waardoor de nieren harder aan het werk gaan.
Het is lastig iets te doen aan het fenomeen, al is van sommige dranken bekend dat ze prikkelend werken op de blaas, waardoor je sneller moet plassen, vertelt hoogleraar Blok. Koffie is berucht en het kan de moeite zijn om niet direct na de koffie naar het zwembad te gaan. Energiedrankjes als Red Bull, light frisdranken met aspartaam, alcohol en koolzuurhoudende dranken werken ook prikkelend. Het kan een suggestie zijn om die niet vlak voor het zwemmen te drinken.
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant