Een aangekondigde bezuiniging op het budget voor onderwijsachterstanden bedreigt het voortbestaan van zomerscholen. Op basisschool Maranatha in Nijkerk groeit de belangstelling voor het zomerprogramma juist met het jaar. ‘Dit is het onderwijs zoals het zou moeten zijn.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
Terwijl de zwembaden vol liggen met vakantievierende kinderen en de ijscoman overuren draait, buigen leerlingen zich in basisschool Maranatha in Nijkerk geconcentreerd over hun werkboeken. Even verderop in de lerarenkamer, waar het ruikt naar boter en hagelslag, smeren vrijwilligers vrolijk kletsend grote stapels boterhammen: de lunch die straks op het schoolplein aan de kinderen wordt geserveerd.
Maranatha is normaal gesproken een christelijke school, maar in de zomer verandert het moderne gebouw met zijn glazen pui vijf weken lang in een zomerschool voor álle kinderen uit de omgeving die baat hebben bij extra ondersteuning.
‘De meeste leerlingen spreken Nederlands als tweede taal en hebben daardoor een grote kans op een taalachterstand’, zegt projectleider Danny Pennings. ‘Maar er zijn ook veel kinderen uit kwetsbare thuissituaties, waar psychische problematiek speelt of hulpverlening betrokken is.’
Zomerscholen zoals die in Nijkerk ontstonden in veel gevallen tijdens de coronacrisis, toen leerachterstanden pijnlijk zichtbaar werden, met name bij kinderen uit kansarme gezinnen. De overheid stelde subsidie beschikbaar om die achterstanden weg te werken, wat resulteerde in een wildgroei aan zomerprogramma’s, vaak opgezet door scholen in samenwerking met musea, buurthuizen of sportclubs.
Inmiddels staan sommige van die initiatieven onder druk. Het kabinet heeft aangekondigd vanaf volgend jaar 10 procent te bezuinigen op het onderwijsachterstandenbudget waarop de meeste zomerscholen draaien, terwijl de kosten voor huur en materiaal blijven stijgen.
Volgens Pennings is het voortbestaan van zomerscholen van groot belang. ‘Het dient een duidelijk doel: het voorkomen van een zomerdip.’ Ze verwijst naar onderzoek van het Centraal Planbureau en de Britse Education Endowment Foundation, waaruit blijkt dat kinderen in de zomervakantie gemiddeld één tot drie maanden terugvallen in lees- en rekenvaardigheid.
Het idee voor de zomerschool in Nijkerk begon vijf jaar geleden als een kleinschalige pilot in samenwerking met de bibliotheek, die creatieve activiteiten organiseerde voor minderbedeelde kinderen. ‘Maar we bereikten vooral mensen die digitaal vaardig waren en hun kind via de website konden aanmelden’, vertelt Pennings, die vanaf het begin betrokken was.
Dat moest anders. In overleg met scholen en de gemeente ontstond het idee voor een laagdrempelige zomerschool. Leerkrachten van verschillende basisscholen konden zelf leerlingen voordragen, ouders hoefden alleen toestemming te geven.
Om het laagdrempelig te houden, bepalen ouders zelf hoe vaak hun kind komt: sommige kinderen zijn er vijf weken lang, drie dagen per week, anderen slechts een paar dagen. Deelname is gratis.
‘De eerste keer mikten we op 45 leerlingen’, zegt Pennings. ‘Uiteindelijk meldden zich er 75 aan. Dit jaar zitten we op 182.’ De groeiende belangstelling is volgens haar deels het gevolg van de grotere bekendheid van de zomerschool, maar mogelijk ook van de stijgende armoede. Voor veel gezinnen zijn vakanties of uitstapjes allang geen vanzelfsprekendheid meer. ‘Hier op school geven we ze echt plezier’, zegt Pennings.
’s Ochtends ligt de focus op basisvaardigheden als spelling, rekenen en begrijpend lezen. In de middag is er ruimte voor ontspanning. Er worden creatieve workshops gegeven, zoals uilenballen pluizen, mozaïek maken en koken. En buurtsportcoaches komen langs voor sportieve activiteiten.
In een van de lokalen zit Aisha (8), een vrolijk meisje met een hoofddoek. Vorig jaar was ze in Oeganda, vertelt ze, waar haar oma woont. Deze zomer blijft ze in Nederland. Ze kijkt uit naar de knutselactiviteit van vanmiddag: ballonnen vouwen met de juf. ‘Ik wil een hartje maken.’ Wat ze ook wil: deeltafels oefenen. ‘Ik wil slim worden’, zegt ze met een uitgestreken gezicht. ‘Maar de juf zegt: je bent al heel slim.’
Ondanks het landelijke lerarentekort lukt het de zomerschool elk jaar om voldoende leerkrachten te werven. Velen keren jaarlijks terug. Een van hen is Linda Meeuwissen, die normaal gesproken lesgeeft in het speciaal basisonderwijs en nu al voor de vijfde keer betrokken is bij de zomerschool in Nijkerk. Wat haar motiveert, is het gevoel echt iets te kunnen betekenen. ‘Ik vind het heel belangrijk om er voor kinderen te zijn die hier anders zes weken doelloos rondlopen op straat’, zegt ze.
De zomerschool biedt niet alleen structuur, maar ook een kans om nieuwe vriendschappen te sluiten. En hoewel Meeuwissen gewoon betaald krijgt voor haar werk, is het vooral de ‘superleuke sfeer’ die haar trekt.
De groepen zijn klein, gemiddeld vijftien tot zeventien leerlingen. In elke klas staan een leerkracht, een onderwijsassistent en soms ook een vrijwilliger, waardoor elke leerling veel aandacht krijgt. ‘Ik zeg altijd: dit is het onderwijs zoals het zou moeten zijn’, zegt Michelle Voortman terwijl ze pauze houdt en wat aardbeien uit haar broodtrommel vist.
De vierdejaars pabostudent werkte voorgaande jaren als onderwijsassistent op de zomerschool, nu staat ze voor het eerst als zelfstandig leerkracht voor groep 6. Het beeld dat het ‘zielig’ voor leerlingen is om ook in de zomer door te moeten leren, ontkracht ze. ‘Sterker nog, ik denk dat ze liever hier op school zijn dan thuis.’ Als Voortman de kinderen aan het eind van de dag vraagt wat ze het leukst vonden, noemen ze verrassend genoeg niet buitenspelen of een spelletje, maar juist rekenen en lezen.
Dat geldt ook voor Hawa en Halima, twee 9-jarige vriendinnen die zonder twijfel rekenen als leukste activiteit noemen. Ze hebben een boek uit de kast getrokken met op de kaft: ‘Theaterlezen’. Om de beurt lezen ze een zin voor.
Halima is vandaag voor het eerst op de zomerschool en draagt speciaal voor de gelegenheid haar mooiste jurk: geel met kanten mouwtjes. ‘Ik had gedroomd dat ik een saaie klas kreeg, maar dat is niet zo’, zegt ze, zichtbaar opgelucht. Hawa noemt de zomerschool gezellig: ‘Hierdoor ga ik me niet vervelen in de zomer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant