Wilde diersoorten zijn niet dol op mensen, maar soms zoeken ze hun aanwezigheid toch op. Uit een onderzoek in Amerikaanse nationale parken wordt duidelijker hoe wilde dieren reageren op recreanten.
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
Wolven moeten niets van mensen hebben, sneeuwgeiten ook niet. Muildierherten en vossen zoeken mensen juist op, bij elanden en poema’s hangt het ervan af. Althans: dat is hoe wilde dieren in nationale parken in de VS reageren op de vele bezoekers van hun leefgebieden en op de infrastructuur van recreanten (zoals wegen, paadjes, gebouwen of kampeerplaatsen).
Onderzoekers van de University of British Colombia verzamelden de gps-gegevens van 229 dieren van tien verschillende soorten in veertien parken en beschermde gebieden. Ze vergeleken daarbij 2019, een niets-aan-de-hand-jaar, met 2020, het jaar waarin covid rondging en de parken gemiddeld 58 dagen gesloten waren.
Dieren die al in de buurt van de bebouwde omgeving leefden voordat de parken werden gesloten, begonnen die voorzichtig te verkennen op het moment dat mensen wegbleven.
Zo kwamen de beren in Yosemite National Park vaker richting gebouwen. Die beren hebben geleerd dat waar mensen zijn, ook voedsel is. Ze hebben echter ook geleerd dat mensen gevaarlijk kunnen zijn: omdat beren die voedsel stelen een bedreiging kunnen vormen voor mensen, proberen parkmanagers ze af te schrikken.
De meeste andere soorten bleven afstand houden. De onderzoekers vermoeden dat de sluiting van de parken niet lang genoeg duurde voor de dieren om hun gedrag aan te passen. Risicomijdende soorten die al weinig in de nabijheid van mensen verkeerden, merkten misschien niet eens dat de parken gesloten waren.
Wilde dieren zijn op hun hoede voor mensen, maar profiteren soms toch van hen. Zo zoeken prooidieren – zoals het muildierhert in Zion National Park – in de buurt van mensen bescherming tegen roofdieren.
De sneeuwgeiten in Glacier National Park zoeken mensen op voor hun veiligheid, maar ook omdat ze de mineralen in menselijke urine kunnen gebruiken. Misschien bleven ze daarom in 2020 weg: er waren geen mensen, er was geen urine, hun voordeel was minder groot.
In het onderzoek, dat dinsdag is gepubliceerd in Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, werden vijf soorten roofdieren gevolgd (wolf, poema, zwarte beer, bruine beer en vos) en vijf soorten hoefdieren (eland, wapiti, muildierhert, sneeuwgeit en dikhoornschaap).
Die gedroegen zich niet in elk park hetzelfde: zo bleven de wolven in Yellowstone National Park altijd ver van mensen en infrastructuur, maar de wolven in Isle Royale National Park kwamen wat dichterbij tijdens de lockdowns.
Bioloog en wolvendeskundige Dick Klees noemt het onderzoek, waarbij hij niet betrokken is, waardevol maar vindt het ook een manco dat het drijft op statistiek. ‘Het is mooi dat de invloed van de mens er daardoor uitgefilterd is, maar het complexe van het gedrag vang je moeilijk. Met een gps-zender zie je het beest op een plekje, maar je ziet niet waarom hij een stapje naar links of naar rechts doet. Je veegt alle individuen bij elkaar tot de soort.’
Die individuen kunnen meer of minder onderzoekend zijn. ‘Dat roofdieren mensen vermijden is een kwestie van eeuwen ervaring. Maar als een dier een sterke prikkel heeft, komt het wel dichterbij. Dat is vaak een individuele beslissing.’
Het grote verschil tussen de Verenigde Staten en Nederland is de grootte van de afstanden. Dieren kunnen zich in de VS ver terugtrekken van mensen, in Nederland is dat veel lastiger.
‘Als je wolven ziet in de arctische gebieden, dan beginnen ze al weg te lopen als je op een halve mijl afstand bent. In Nederland zouden ze dan nooit meer stil komen te staan. Daar leren ze toleranter op mensen te reageren’, zegt Klees.
‘Dit onderzoek is als gedachtenspel belangrijk. Nu is het zaak dit te verfijnen en bewuster uit te zoeken hoe dieren reageren.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant