Als plaatsvervangend stafchef is Stephen Miller na de president misschien wel de machtigste persoon binnen de regering van Donald Trump. De zelfs naar radicaal-rechtse maatstaven radicale Miller wordt gezien als de architect van diens harde anti-immigratiebeleid – en heeft een presidentiële carte blanche om die agenda ook te verwezenlijken.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Het brein achter de radicale politiek van president Donald Trump heeft het profiel van een Democraat. Stephen Miller, de 39-jarige plaatsvervangend stafchef van het Witte Huis, is een millennial die opgroeide in Californië, afstudeerde aan een eliteschool, behoorde tot een progressieve Joodse congregatie en al jaren in Washington woont. Factoren waarmee kiezers doorgaans uitkomen bij de liberalen. Zo niet Miller.
Hij zet de migratiedienst onder druk om de arrestatie van migranten op te voeren naar drieduizend per dag – ook wie wel papieren heeft, wordt in sommige gevallen uitgezet. Rechters die zich hiertegen verzetten, worden ‘opstandelingen tegen de overheid’ genoemd. Ook wil Miller een einde maken aan het zogenoemde ‘birthright citizenship’, dat bijna ieder kind dat in de Verenigde Staten geboren wordt het recht geeft op Amerikaans staatsburgerschap.
Daarmee is Stephen Miller zelfs naar radicaal-rechtse maatstaven radicaal te noemen.
Juist daarom is hij na de president nu misschien wel de machtigste persoon in de regering-Trump. Hij heeft van de Amerikaanse president zo’n beetje carte blanche gekregen om zijn plannen uit te voeren. Overal zitten zijn vingerafdrukken op. Millers doel is om de Verenigde Staten witter te maken – iets waar hij als kind al van droomde.
Stephen Miller wordt in 1985 geboren in de kustplaats Santa Monica en groeit op in een rijke, witte buitenwijk, tussen Democratische kiezers. Hij is een nazaat van Joods vluchtelingen. Als zijn rijke ouders als gevolg van een aardbeving een groot deel van hun kapitaal verliezen, dat ze in vastgoed hadden belegd, belandt Miller op Santa Monica High School, een openbare school in Los Angeles – geen dure privéschool.
‘Osama bin Laden (de omgebrachte leider van terreurorganisatie Al Qaida, red.) zou zich hier zeer welkom voelen’, schrijft de jonge Miller op een lokale website over zijn etnisch diverse school. Hij leest als tiener al Guns and Ammo, een tijdschrift over vuurwapens, en volgt rechts-conservatieve commentatoren die zich afzetten tegen immigranten. Sommigen nodigt hij uit om op zijn school te komen spreken.
Een Mexicaanse vriend, met wie Miller een liefde voor Star Trek deelt, krijgt te horen dat hij niet meer met hem wil omgaan vanwege zijn afkomst. ‘Hij verwoordde zijn haat op een kalme, koele manier’, zei deze Jason Islas hierover tegen een biograaf van Miller.
Miller studeert politicologie aan Duke University en wordt alsmaar radicaler. Hij raakt bevriend met Richard Spencer, die in 2017 in Charlottesville, Virginia, een neonazistische mars organiseert. Miller is een van de deelnemers. Terwijl hij heult met extreemrechtse activisten bouwt hij ook een netwerk op binnen politiek Washington.
In 2009 gaat hij voor Republikeinen in het Congres werken. Steeds probeert hij hun anti-immigratiebeleid verder naar rechts te duwen. Als Trump op het politieke toneel verschijnt, is Miller als een van de eerste Republikeinen om. In het bijzonder de vergelijking die de toenmalige Republikeinse presidentskandidaat trekt tussen Mexicaanse immigranten en ‘drugsdealers, criminelen en verkrachters’ vindt gehoor bij Miller. Hij besluit voor het campagneteam van Trump te gaan werken.
Tijdens Trumps eerste termijn (2016-2020) schrijft Miller toespraken en beleidsadviezen. Zo staat hij aan de wieg van het controversiële moslimverbod, dat reizen vanuit een aantal islamitische landen bemoeilijkt. Ook laat hij tijdens uitzettingen (migranten)kinderen scheiden van hun ouders. Volgens ingewijden geniet Miller van de wanhoop aan de grens die hij ziet op foto’s.
Hij stuit ook op verzet. Meer dan honderd Congresleden eisen in 2019 Millers ontslag vanwege zijn extreemrechtse gedachtengoed. Ook sommige partijgenoten vinden dat hij te ver gaat. Hij krijgt de bijnaam ‘weird Stephen’ omdat hij mensen zelden in de ogen aankijkt.
Toch neemt zijn aanzien in Trump-kringen toe. Sinds januari is Miller als plaatsvervangend stafchef een van de belangrijkste adviseurs van Trump, met name op het vlak van binnenlandse veiligheid, en houdt hij zich bezig met ‘de grootste deportatieoperatie in de geschiedenis van Amerika’.
De jonge adviseur kan Trump beter bereiken dan partijideoloog Steve Bannon of techmiljardair Elon Musk. Trump blijkt steeds bereid Millers ideeën over te nemen, omdat hij niet te veel op de voorgrond verschijnt. Vanuit de coulissen weet Miller zijn invloed in de Amerikaanse samenleving met de dag te vergroten.
Stapsgewijs bouwt Miller een Amerikaanse samenleving die steeds minder tolerant is – precies hoe hij die als tiener al voor zich zag. Tijdens een campagnebijeenkomst vorig jaar zei Trump dat als Miller het voor het zeggen zou hebben, de VS nog maar 100 miljoen inwoners zou tellen (in plaats van de 340 miljoen nu). En dat al die mensen op Stephen Miller zouden lijken.
‘Hypocriet’, noemt Millers oom, de gepensioneerde neuropsychiater David Glosser, zijn machtige neef in een vernietigend stuk op website Politico. Miller zou de geschiedenis van zijn voorouders negeren, die de antisemitische pogroms in het tsaristische Rusland waren ontvlucht. ‘Een man die goed weet waar hij vandaan komt’, schrijft Glosser over zijn neef, die hij met de nazi’s vergelijkt, ‘en toch de architect is geworden van immigratiebeleid dat haaks staat op hoe onze familie een bestaan heeft kunnen opbouwen in dit land.’
• Op oude schoolvideo’s is te zien hoe een boze Stephen Miller klaagt dat hij zijn eigen troep van de grond moet rapen, terwijl conciërges hiervoor betaald worden.
• Als tiener gedroeg Miller zich als een gangster uit de vorige eeuw: hij gokte, luisterde naar Frank Sinatra en baseerde zijn kledingstijl op het personage van Robert De Niro in de film Casino.
• In de complotwereld gaat het verhaal rond dat Kate Miller, de vrouw van Stephen, een affaire heeft gehad met Elon Musk.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant