Het handelsakkoord met de VS is pijnlijk voor de EU. Tegenover het beperken van de economische schade op korte termijn staan grote politieke nadelen.
Met het zondag gepresenteerde handelsakkoord tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie heeft de EU een ontwrichtende handelsoorlog afgewend. Niettemin is het akkoord een bittere nederlaag voor de EU, die niet in staat bleek de aanval van de Amerikaanse president Donald Trump op de transatlantische vrijhandel af te slaan.
Op zichzelf is het begrijpelijk dat Europese leiders de economische schade wilden beperken. Zij hebben te maken met lage groei, de belangen van bedrijven en werknemers en de noodzaak om fors te investeren in de Europese defensie, tegen de achtergrond van een ontevreden en oproerig electoraat. In die situatie kunnen zij geen escalerende handelsoorlog gebruiken. Bovendien wordt hun speelruimte ernstig beperkt door het feit dat Europa afhankelijk is van de VS voor zijn veiligheid en - zeer urgent - de verdediging van Oekraïne.
Dat neemt niet weg dat het handelsakkoord pijnlijk is voor de EU. Tegenover het beperken van de economische schade op korte termijn staan grote politieke nadelen. De belofte van de EU was altijd dat zij als blok een tegenwicht vormt tegen de grootmachten van deze wereld, China en de VS. Maar met al haar economische macht slaagde zij er niet in een betere deal te bereiken dan natiestaten met een veel kleinere economie, zoals Japan en het Verenigd Koninkrijk. Dat is een flinke politieke klap voor de Unie.
Daarnaast is de deal een vorm van appeasement, met de bekende nadelen van dien. De - in dit geval economische - agressor wordt aangemoedigd om nieuwe eisen te stellen, omdat hij heeft gezien dat de tegenstander zwak is. Onder Trumps grillen en onverwachte wendingen ligt wel degelijk een standvastige koers. Hij wil Amerika zo groot mogelijk maken, ten koste van anderen, en zeker ten koste van de EU waaraan hij een hartgrondige hekel heeft. Daardoor zal hij de EU ook in de toekomst onder druk zetten, als zij iets doet wat hem niet zint, bijvoorbeeld het inperken van de macht van Amerikaanse big tech.
Het zijn geen gelukkige weken voor de EU. In de kwestie-Gaza werd haar geopolitieke machteloosheid eens te meer duidelijk, terwijl de onderhandelingen met de VS lieten zien dat zij ook geo-economisch zwak is. In beide kwesties werd haar slagkracht beperkt door onderlinge verdeeldheid.
De EU is gebouwd voor vrijhandel en niet voor een nieuwe, rauwere wereld waarin handel als wapen wordt ingezet. Daarom moet Europa minder afhankelijk worden van de VS (voor zijn veiligheid) en China (vooral voor cruciale grondstoffen). Het moet zijn afzetmarkten diversifiëren, onder meer door een vrijhandelsverdrag te sluiten met de Mercosur-landen in Zuid-Amerika. Daarnaast kan de EU sterker worden door haar interne markt te verdiepen. Het Internationaal Monetair Fonds becijferde onlangs dat alle nog bestaande nationale barrières het equivalent vormen van een importheffing van 44 procent.
Onder de gegeven omstandigheden was deze deal met de VS waarschijnlijk het hoogst haalbare. De EU moet nu zo snel mogelijk die omstandigheden veranderen, waardoor zij minder kwetsbaar is voor de keiharde machtspolitiek van Trump en andere autoritaire leiders.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant