Veryupping Mexicanen demonstreren tegen gentrificatie van de hoofdstad. Wijken worden overgenomen door expats met veel geld, klagen zij. Maar niet alleen de komst van buitenlanders zorgt voor stijgende huren.
Honderden Mexicanen demonstreerden op 4 juli tegen de gentrificatie van Mexico-stad.
Het is net gestopt met regenen in Mexico-Stad, en Miriam Mabel snuift de geur van verse tortilla’s op. „Dit tacorestaurant zit er al vijftig jaar. Eén van de weinigen die het hoofd boven water heeft weten te houden”, zegt ze met een verbitterde zucht. Ze wil de drukke straat in de wijk Condesa oversteken, maar een dure suv heeft besloten niet te remmen voor het zebrapad. Weer een zucht. „Nog geen twintig jaar geleden was dit een rustige straat. Nu word je gek van het getoeter.”
Twintig jaar woonde Mabel in deze wijk, een van de populairste plekken van Mexico-Stad. Haar kinderen groeiden er op, ze had er haar sociale netwerk, het was haar hele wereld. Tot ze in september vorig jaar van haar huisbaas te horen kreeg dat ze moest vertrekken. „Hij gaf ons twee maanden om een nieuwe plek te zoeken. Hij wilde de huur verdrievoudigen. Terwijl wij goede huurders waren en altijd op tijd betaalden”, zegt Mabel.
Als ze bij haar oude huis is aangekomen, kijkt ze met een nostalgische blik omhoog. Ze wijst op het dakterras, waar de felle kleuren van bloemen zichtbaar zijn. „Die heb ik nog geplant”, zegt ze. Mabel weet wel wat er met het gebouw gaat gebeuren, zegt ze. Ze wijst op drie andere appartementencomplexen in de straat. „Dit wordt nu allemaal verhuurd via Airbnb. De huisbazen verdienen eraan, maar de identiteit van de wijk verdwijnt”.
De ontwikkeling van Condesa is niet uniek in de Mexicaanse miljoenenstad. Meerdere wijken zijn al enkele decennia een populaire bestemming voor toeristen en expats. De echte groei vond plaats aan het begin van de coronapandemie. De Mexicaanse regering legde amper beperkende maatregelen op, waardoor met name Amerikanen en Canadezen hun heil in de Mexicaanse hoofdstad zochten. Het waren vaak mensen met goedbetaalde banen, die zij op afstand konden doen.
Met hun koloniale architectuur, groene parken, hoge bomen en toprestaurants was het goed toeven in wijken als Condesa en Roma, ontdekten de westerlingen. Naast een toestroom van digitale nomaden kwamen meer toeristen, met als gevolg dat het aantal Airbnb-woningen in de stad explosief steeg, evenals de huren.
Een demonstrant in Condesa draagt een traditionele Mexicaanse jurk waarop staat „Het is geen gentrificatie, het is kolonisatie”.
Sinds de pandemie stegen in Condesa en Roma de huurprijzen met meer dan 80 procent, blijkt uit een studie van de Nationale Academie van Wetenschappen. Over de afgelopen twintig jaar is die prijsstijging nog extremer: in sommige populaire stadsdelen zijn de huren verachtvoudigd.
Er zijn inmiddels 26.000 Airbnb-woningen in de stad, volgens InsideAirbnb, waarvan het gros geconcentreerd is in wijken als Condesa en Roma. Middenklasse Mexicanen, die voorheen in deze wijken woonden, hebben het steeds moeilijker om mee te gaan in de hausse. Ze kunnen de huren niet langer betalen en voelen zich uit hun wijken gejaagd, zo werd duidelijk tijdens een protestbijeenkomst begin juli.
In het hart van Condesa demonstreerden vrijdag 4 juli honderden mensen tegen de gentrificatie. Met teksten als „Betaal belasting, leer Spaans en respecteer mijn cultuur”, of een stuk directer „Gringos Out”, (naar het Mexicaanse scheldwoord voor Amerikanen), marcheerden jonge en oudere Mexicanen door de wijk, langs barretjes waar expats met hun laptop aan een latte zaten. Een Starbucks en een luxe winkel werden bekogeld met stenen, was te zien op beelden op sociale media. Niet eerder kende Mexico-Stad zo’n gewelddadige uiting van de frustratie die al jaren onder de plaatselijke bevolking borrelt.
De prominente investeerder en ontwikkelaar van onroerend goed Mariana Padilla zegt de woede van de betogers te begrijpen, maar volgens haar is die ten onrechte op buitenlandse nieuwkomers gericht. „Het belangrijkste probleem is het tekort aan woningen. Als er meer mogelijkheden zouden zijn voor projectontwikkelaars om te bouwen, dan zou er ruimte zijn voor iedereen”, zegt ze. Volgens haar heeft Mexico-Stad zeker 800.000 nieuwe woningen nodig.
Een demonstrant houdt een brandende spuitbus in de lucht tijdens het protest op 4 juli.
Graffiti tegen ‘gringo’s’ in Condesa.
„De schuld ligt bij de regering”, zegt Padilla. Die heeft het toerisme en de komst van expats aangewakkerd. Ze wijst op de overeenkomst die de huidige president Claudia Sheinbaum sloot in 2022, toen ze nog burgemeester van Mexico-Stad was. Ze ging, in samenwerking met Airbnb en Unesco, de stad promoten als „hoofdstad van creatief toerisme” en ideale bestemming voor digitale nomaden. Critici waarschuwden toen al voor de negatieve effecten van deze promotie op de woningmarkt, maar dat werd weggewuifd door Sheinbaum.
Inmiddels probeert Clara Brugada, de huidige burgemeester van Mexico-Stad, meer te doen om de stad toegankelijk te houden voor Mexicanen, door meer sociale woningbouwprogramma’s en een limiet op de stijging van huurprijzen in te voeren. Ook komt er een regulering van Airbnb: woningen mogen nog maar 180 nachten per jaar als zodanig verhuurd worden. Maar de maatregel zal pas gehandhaafd worden na het WK voetbal, dat Mexico, de VS en Canada in de zomer van 2026 organiseren.
Volgens socioloog Máximo Ernesto Jaramillo-Molina ligt nog iets anders ten grondslag aan de woede van Mexicanen jegens westerlingen in de stad. „Zij zien dat Mexicanen die naar de VS zijn geëmigreerd daar het leven onmogelijk wordt gemaakt. Dat zorgt voor wrok jegens Amerikanen in Mexico”, zegt hij. „Terwijl, naast de autoriteiten, vooral Mexicaanse huisbazen schuldig zijn aan de situatie op de woningmarkt.” Hij noemt veryupping op zich geen slecht fenomeen. „De gentrificatie in Mexico-Stad heeft wel voor veilige, schone wijken gezorgd. Alleen zijn veel Mexicanen buitengesloten.”
Source: NRC