is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
De cohesie van de EU komt in gevaar als Oekraïne toetreedt zonder dat zijn democratische instituties zijn gewaarborgd.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft een grote fout gemaakt door de onafhankelijkheid van twee anti-corruptieagentschappen af te schaffen. Na demonstraties in Oekraïne en protesten van Europese leiders beloofde hij schielijk deze maatregel terug te draaien. De komende weken moet blijken of hij een uitweg vindt uit deze door hemzelf gecreëerde crisis.
Corruptie is nog altijd een groot probleem in Oekraïne. Sinds de democratische Maidanrevolutie van 2014 is echter vooruitgang geboekt, mede door het werk van de agentschappen. Hun onafhankelijkheid is cruciaal. Dat blijkt alleen al uit het feit dat Zelensky ze onder zijn persoonlijke controle wilde plaatsen nadat zijn bondgenoot Oleksi Tsjernysjov was onderzocht en aangeklaagd.
In de Europese context is Zelensky’s actie een enorme blunder. De afgelopen jaren ontpopte hij zich tot een briljante pleitbezorger van Oekraïne, de dappere oorlogsleider die standhield tegen een veel grotere agressor. Volgens critici in Oekraïne trok hij in eigen land te veel macht naar zich toe, maar Europese leiders zagen dat niet als een groot probleem.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Ze waren voorzichtig, omdat kritiek op Zelensky koren op de molen van de Russische propaganda is. Bovendien vraagt een land in oorlog nu eenmaal om een strenge leiding. En het belangrijkste: binnenlandse Oekraïense kwesties vielen weg in het grote geheel, de allesoverheersende strijd tussen het democratische Oekraïne en het dictatoriale, imperialistische Rusland.
Zijn aanpak van de anti-corruptieagentschappen raakt echter direct het vertrouwen tussen Zelensky en Europa, in het bijzonder de Europese Unie. De EU heeft Oekraïne versnelde toetreding beloofd. Het is immers essentieel dat Oekraïne geopolitiek wordt verankerd in de EU, om zijn positie tegenover Rusland te verstevigen.
Voorwaarde is wel dat Oekraïne orde op zaken stelt in eigen huis. Op het gebied van democratisch bestuur, onafhankelijke rechtspraak en bestrijding van corruptie moet Oekraïne aan de Europese maatstaven voldoen.
Als waardengemeenschap van liberale democratieën staat de EU al flink onder druk door het autoritair leiderschap in Hongarije en Slowakije, een mogelijke terugval van Polen bij de volgende verkiezingen en de opmars van radicaal-rechts in de oorspronkelijke lidstaten in West- en Zuid-Europa. De interne cohesie van die waardengemeenschap wordt nog verder ondermijnd als een groot land als Oekraïne toetreedt zonder dat zijn democratische instituties zijn gewaarborgd.
Terecht hebben Europese leiders eensgezind en afwijzend gereageerd op Zelensky’s aanpak van de anti-corruptiewaakhonden. De EU blokkeerde een deel van het geld dat zij aan Oekraïne zou overmaken voor niet-militaire steun. Zelensky beloofde de onafhankelijkheid van de agentschappen te herstellen, maar onduidelijk is op welke manier hij dat wil doen.
Hoe dan ook heeft het Europese vertrouwen in Zelensky een knauw gekregen. De Europeanen moeten duidelijk maken dat elke stap in autoritaire richting Oekraïne schaadt en de toetreding tot de EU in gevaar brengt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant