De VVD kiest in zijn nieuwe verkiezingsprogramma radicaal voor de vrije markt en voor grootschalige deregulering. De partij wil lagere belastingen voor de ‘hardwerkende Nederlander’, en bezuinigen op sociale zekerheid en gezondheidszorg.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De ietwat raadselachtige titel van het VVD-programma luidt ‘Sterker uit de storm’. Partijleider Dilan Yesilgöz spreekt in haar inleiding van ‘een tijd dat het radicalisme wereldwijd hoogtij viert en de kaarten opnieuw worden geschud’. Dat zou de spreekwoordelijke storm kunnen zijn, want verder wordt die nergens toegelicht. De VVD was zaterdag de eerste politieke partij die haar nieuwe verkiezingsprogramma publiceerde.
Inhoudelijk is het programma klassieke VVD: onversneden rechts, met een sterke nadruk op economie en veiligheid. Dat zijn niet toevallig ook de twee beleidsthema’s waar de VVD volgens de opiniepeilers ‘issue owner’ van is, de onderwerpen waar kiezers de partij mee associëren. Twee jaar geleden gingen de eerste hoofdstukken over asiel en migratie, het onderwerp dat bij de PVV hoort en dat destijds de boventoon voerde in de verkiezingscampagne. Gevolg: de PVV ging van 17 naar 37 zetels en de VVD verloor er tien.
Die fout maken de liberalen niet opnieuw. In het nieuwe VVD-programma komt asiel en migratie pas op pagina 62 aan bod. Yesilgöz mijdt het onderwerp sinds de val van het kabinet zo veel mogelijk. Voor haar staat er op 29 oktober veel op het spel. Het zetelverlies in 2023 werd haar vergeven omdat ze net partijleider was en de moeilijke taak had Mark Rutte op te volgen. Maar een tweede nederlaag kan fataal zijn voor haar partijleiderschap.
In plaats daarvan opent het verkiezingsprogramma met een pleidooi voor ‘radicale economische groei’. Bedrijven en ondernemers moeten alle ruimte krijgen in Nederland. Dat betekent in de VVD-visie dat ze minder belasting betalen, meer subsidie ontvangen en veel minder lastiggevallen worden met beknellende regelgeving. Nederlandse bedrijven moeten op de wereldmarkt immers concurreren met bedrijven uit landen met minder regels, en meer staatssteun.
Regelgeving wordt dit keer behoorlijk gedemoniseerd door de VVD. Deregulering loopt als een rode draad door het verkiezingsprogramma. Zo bepleit de partij ‘een totale deregulering van de arbeidsmarkt en sociale zekerheid’, want die functioneren slecht door ‘wantrouwende bureaucratische regeltjes’. Verderop ‘kraakt de woningmarkt onder de druk van regulering en een verstikkende overheid’. ‘We gaan daarom schrappen, schrappen, schrappen. In regels, in procedures en in bureaucratie.’
Zo vindt de VVD dat elke huiseigenaar vergunningsvrij zijn huis moet kunnen verbouwen, inclusief het plaatsen van een ‘kleine’ aanbouw. Buren die daar bezwaar tegen hebben, hebben dan het nakijken. De partij kiest in dit geval voor de individuele vrijheid van de huizenbezitter, ten koste van vrijheidsbeperking voor omwonenden. Niet alleen op de woningmarkt, maar ook op andere terreinen moeten overheden veel gemakkelijker vergunningen verlenen, als het aan de VVD ligt.
Een ander terugkerend thema is de liefde voor de ‘hardwerkende Nederlander’. Dat zijn alle ondernemers en mensen met een betaalde baan, want in VVD-land bestaan er geen werkenden die er met de pet naar gooien. Die hardwerkende Nederlander verdient lastenverlichting, en daarom moeten onder andere de brandstofaccijns en de energiebelasting verder omlaag.
Beide maatregelen staan haaks op het halen van de klimaatdoelen, maar die nemen de liberalen al een tijdje niet zo serieus meer. De huidige Klimaatwet is ‘te eenzijdig gericht’ op het terugdringen van de broeikasgasuitstoot, aldus het verkiezingsprogramma. De Klimaatwet moet daarom een Klimaat- en groeiwet worden, waarin energieonafhankelijkheid (van het buitenland) en ‘betaalbaarheid’ als doelen net zo zwaar wegen als broeikasgasreductie.
De VVD wil dus (fors) lagere belastingen voor bedrijven, ondernemers en werkenden, maar de belasting op vermogen (box 3) en erf- en schenkbelasting mag niet omhoog. Ook de hypotheekrenteaftrek blijft onaantastbaar. De uitgaven aan defensie moeten flink worden opgeschroefd om aan de nieuwe Navo-norm te voldoen. Tegelijkertijd mag de staatsschuld niet stijgen. Dus waar moet het geld dan vandaan komen?
Onder anderen van de niet-werkenden, ofwel de uitkeringsgerechtigden. De VVD wil de uitkeringen loskoppelen van het minimumloon, en alleen laten meestijgen met de inflatie. De partij maakt daarbij een uitzondering voor de AOW; waarschijnlijk omdat gepensioneerden een groeiende, deels vermogende kiezersgroep vormen waar ook veel VVD-stemmers tussen zitten.
Alles over politiek vindt u hier.
Verder is het vooral bezuinigen wat de klok slaat. De partij is voorstander van een kleine overheid. Het ambtenarenapparaat moet inkrimpen, zoals ook al in het laatste coalitieakkoord stond. De VVD wil de halvering van het eigen risico in de zorg terugdraaien en dat indien nodig zelfs verhogen. Het basispakket in de zorg wordt versoberd, zodat alleen de ‘meest effectieve’ behandelingen en medicijnen eronder vallen.
Ontwikkelingssamenwerking en bijdragen aan VN-organisaties zijn ‘deugpolitiek’, en worden wat de VVD betreft alleen voortgezet als ze het Nederlandse belang dienen. De partij is ‘pragmatisch’ over zakendoen met dubieuze, ondemocratische regimes die Nederland schaarse grondstoffen of handelsvoordelen kunnen bezorgen.
De VVD hoopt waarschijnlijk dat dit rechtser-dan-rechtse programma de populistisch-rechtse concurrentie de wind uit de zeilen neemt: de BBB, JA21, de PVV. De migratieparagraaf mag dan achterin staan, maar afgezwakt is hij niet. De VVD wil toewerken naar een situatie waarin Nederland slechts een beperkt aantal geselecteerde vluchtelingen opneemt via ‘hervestiging’. En dat aantal ‘kan ook nul zijn’.
Een ‘klassieke’ VVD heeft weinig op met natuur en die komt er dan ook bekaaid vanaf. Nederland moet vooral niet ‘één groot nationaal park’ worden, staat er. Niet dat iemand dat ooit heeft voorgesteld, maar de VVD is dus tegen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant