Zaterdag kunnen Taiwanezen stemmen over het afzetten van bijna een vijfde van hun parlement. Volgens de activisten achter de zogenoemde ‘Grote Terugroeping’ vormen de parlementsleden, allen van de China-gezinde partij Kuomintang (KMT), een directe bedreiging voor de democratie. ‘Achter de KMT zit China.’
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Taipei.
Het centrum van Taipei. Bij een kruispunt tussen neonverlichte wolkenkrabbers, waar het zebrapad zich uitstrekt over tien rijstroken, telt het stoplicht af: 3,2,1, rood. Het teken voor Guo (37) om in actie te komen. ‘Geachte stadsgenoten,’ begint hij, zijn stem versterkt door een luidsprekertje, ‘wij pleiten voor het afzetten van een ongeschikt parlementslid.’
Guo, een consultant die niet met zijn volledige naam in de krant wil omdat zijn werkgever in China actief is, voert campagne voor de Grote Terugroeping. Dit is een burgerinitiatief dat Taiwanese kiezers zaterdag de kans geeft om 24 parlementsleden weg te stemmen. Die zijn allemaal lid van de China-gezinde partij Kuomintang (KMT). Als minstens zes van hen hun zetel verliezen, krijgt de regeringspartij, de China-kritische Democratic Progressive Party (DPP), een meerderheid in het parlement.
Maar volgens Guo gaat de Grote Terugroeping niet over partijpolitiek. ‘Ja, we vechten tegen de KMT, maar achter de KMT zit China’, zegt hij. Dat land beschouwt Taiwan als een afvallige provincie die moet worden ‘herenigd’ met het moederland. De activisten achter de terugroepingscampagne vinden dat de KMT-parlementsleden onder Chinese invloed staan. Guo: ‘We beschouwen het als sabotage.’
Het bekendste doelwit van de terugroeping is Fu Kun-chi, de omstreden fractieleider van de KMT. Hij werd herhaaldelijk veroordeeld voor fraude en belangenverstrengeling. Vorig jaar reisde hij naar China voor gesprekken met hoge functionarissen van de Communistische Partij, naar eigen zeggen om ‘wederzijds begrip te kweken’. Volgens de KMT is nauwer contact met Beijing de beste manier om de vrede te bewaren.
Kort na de terugkeer van Fu namen KMT-parlementsleden een wet aan die de macht van de DPP-president inperkte en die van het parlement uitbreidde. Toen het Constitutioneel Hof die wet deels ongrondwettelijk verklaarde, kwamen de KMT met een nieuwe wet die het hof vrijwel lamlegde. Daarbij voerde de partij de grootste bezuinigingen uit de Taiwanese geschiedenis door, die ook het defensiebudget ernstig raakte.
Dat laatste benadrukt Guo in zijn ultrakorte stoplichttoespraak. Lo Chih-chiang, de vertegenwoordiger van dit district, stemde voor het bevriezen of schrappen van ruim 2,6 miljard aan defensie-uitgaven, vertelt hij. Terwijl het stoplicht weer aftelt naar groen – 19, 18, 17 – komt Guo tot de kern van zijn betoog: ‘Lo Chih-chiang en de KMT negeren de oorlogsdreiging waar Taiwan mee wordt geconfronteerd.’
De meeste voorbijgangers reageren beleefd op Guo en de negen andere campagnevoerders in oranje hesjes, die brochures en lintjes uitdelen. Ze knikken even of schudden het hoofd, en lopen snel door. Alleen uitgesproken voor- of tegenstanders laten van zich horen. Een jongen op een scooter ontrolt een spandoek met ‘stem voor de Terugroeping’ en houdt het omhoog. Het koppel op een motorfiets naast hem begint daarop te klappen.
Een oudere vrouw met een baret, leunend op een stok, begint boos te schreeuwen. ‘Dank u wel voor uw steun’, overstemt Guo haar, de situatie vakkundig deëscalerend. ‘Dank u wel voor uw steun.’ Ze valt verward en nijdig stil. ‘Ik ben uit Hongkong teruggekomen om tegen de Terugroeping te stemmen’, zegt ze, ongeduldig wachtend op het groene licht. ‘Taiwan is gewoon deel van China.’
Op straat zijn de meeste mensen uitgesproken vóór of tegen de Grote Terugroeping – en vrijwel iedereen verbindt de stemming aan de Chinese dreiging. ‘Vanwege die moeilijke buur van ons’, verklaart een jonge vrouw haar steun voor de Terugroeping. Een andere voorstander: ‘Omdat we geen Hongkong willen worden.’
Zowel voor- als tegenstanders beschuldigen elkaar van ondemocratisch gedrag. Een jonge moeder met een springerige kleuter aan de hand ergert zich aan de pogingen van de KMT om het Constitutioneel Hof buitenspel te zetten. De 70-jarige Liu Hui-zhu, een chique dame met glinsterende oorbellen, vindt het ondemocratisch dat pas verkozen volksvertegenwoordigers hun zetel kunnen verliezen. ‘We hebben vorig jaar toch al gestemd?’
Volgens politiek deskundige Nathan Batto, verbonden aan het Taiwanese onderzoeksinstuut Academia Sinica, valt op beide punten wat af te dingen. Over het gedrag van de KMT-parlementsleden: ‘Ik geloof niet dat ze bewust de democratie willen ondermijnen. Ze spelen het spel heel hard en zoeken de grenzen op.’
En het idee dat het terugroepen van volksvertegenwoordigers al een jaar nadat ze verkozen zijn ondemocratisch is? ‘Dat voert de KMT veel aan’, zegt Batto. ‘Maar zij hebben net zo goed geprobeerd DPP’ers terug te roepen. Het is ze alleen niet gelukt.’ Pogingen om ook DPP’ers terug te roepen strandden, omdat niet genoeg handtekeningen werden opgehaald, of zelfs vervalst bleken.
Taiwan kent al decennia terugroepingsacties, zegt Batto, al is deze de meest massale ooit. Sun Yatsen, de oervader van de Chinese republiek en – zoals Batto fijntjes opmerkt – oprichter van de KMT, beschouwde het terugroepen van politici als een van de pijlers van de democratie.
Half negen, de actie is voorbij. Guo en mede-activist Julia Su praten na bij Starbucks. Het avondeten hebben ze overgeslagen, ze knabbelen op canelé-gebakjes. Nog twee avonden actievoeren, tot vrijdag middernacht. De twee bespreken wat ze daarna gaan doen.
Su, een freelance culinair journalist die zich al sinds begin dit jaar inzet voor de Grote Terugroeping, gaat op bezoek bij vrienden in Zuid-Korea. ‘Een paar dagen vakantie heb ik wel verdiend.’ Guo zucht. Ook hij besteedde de laatste maanden zijn avonduren en weekenden aan de campagne, maar hij werkt bij een groot consultancybedrijf waar overwerken vanzelfsprekend is. Na zaterdag heeft hij dus wat in te halen. ‘Maar zaterdag ga ik me eerst flink bezatten’, zegt hij, ‘wat de uitslag ook wordt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant