Op de slotdag van de Tour de France zullen de renners driemaal door Montmartre rijden, en zo het olympisch parcours afleggen. Vanuit de wielersport klonk meteen kritiek: aan veiligheid leek niet te zijn gedacht, wel aan spektakel.
schrijft voor de Volkskrant over wielrennen.
Op een druilerige vrijdagochtend eind september vorig jaar lopen Tour-baas Christian Prudhomme en zijn adjunct Pierre-Yves Thoualt door de smalle straatjes van de meest toeristische wijk in Parijs. Peinzend, mijmerend, dromend. Montmartre, met het levendige Place du Tertre boven op de heuvel, waar schilders met een baret op hun hoofd van achter hun ezels voorbijgangers in karikatuurstijl portretteren, gelegen pal naast de wereldberoemde Sacré-Coeur, met vanaf de trappen het mooiste uitzicht over de stad.
De wijk die aan het begin van de 19de eeuw menig artiest aantrok vanwege de pure romantiek die er in de lucht hing, toen, en nog altijd. Schilders Vincent van Gogh, Pablo Picasso, Salvador Dalí en zangeres Dalida: ze voelden zich er allemaal op een bepaald moment in hun leven thuis, in het dorpje met de wijngaard en de windmolen te midden van een steeds verder uitdijende miljoenenstad.
In dat decor hebben de twee heren van de ASO (Amaury Sport Organisation), organisator van de Tour, een idee opgevat dat eigenlijk te gek voor woorden is, omdat de chaos van een gigantisch sportevenement er eigenlijk niet past. En toch blijven ze er maar aan denken. Onderaan de Rue Lepic, een oplopende winkelstraat net breed genoeg voor een auto, bezaaid met scheve kasseien, strijken ze neer op een terras. Ze kijken elkaar aan, hun ogen vervuld van opwinding. ‘Als we het nu niet proberen, dan waarschijnlijk nooit’, zegt Prudhomme tegen Thoualt. Daar, die ochtend, hakken ze de knoop door.
De Tour komt naar Montmartre, in de hoop dat het net zo mooi wordt als op 3 augustus 2024, toen de olympische wegkoers drie keer door de wijk raasde en tienduizenden mensen zich als in een waar volksfeest verdrongen op la Butte. Een ode aan de wielersport, noemde Prudhomme dat destijds. Hij was zelfs een beetje jaloers. Dit wilde hij ook in ‘zijn’ Tour, de koers die sinds 1975 na drie weken van spektakel doodbloedt met een obligate massasprint op de Champs-Élysées.
Maar dat was makkelijker gezegd dan gedaan. De Parijse politie gooide na de eerste, voorzichtige gesprekken over het idee de deur resoluut dicht. De veiligheidsoperatie die nodig is om de Tourkaravaan in noodvaart over de kasseitjes te krijgen – 160 vermoeide wielrenners met in hun kielzog opgefokte sportdirecteuren in hun ploegleiderswagens, een reclamekaravaan, motoren, pers, noem maar op – zou in de zomermaanden te ingewikkeld worden, omdat de Franse gendarmerie dan massaal met verlof is.
Toch hielden de hoge heren van de ASO hoop. En ze hadden een troefkaart achter de hand: president Emmanuel Macron, groot liefhebber van de Tour. Hij zorgde er hoogstpersoonlijk voor dat de Tour de France op de slotdag drie keer door Montmartre zal komen, alvorens er gefinisht wordt op de oude, vertrouwde boulevard, met op de achtergrond de Arc de Triomphe.
‘De president is de motor achter deze beslissing omdat hij de erfenis van de Olympische Spelen voort wil laten leven en in het bijzonder het gevoel van Franse trots dat de zomer van 2024 heeft gedomineerd’, aldus het Élysée in een reactie. Op 12 mei dit jaar kondigde de Franse president het op nationale televisie trots aan: ‘Onze geliefde Tour eindigt op het olympische parcours.’
Vanuit de wielersport klonk vrijwel meteen kritiek. Want waar de president in al zijn opwinding geen rekening mee heeft gehouden, is dat alleen het peloton renners in de Tour al twee keer zo groot is als tijdens de Spelen. In aanloop naar de eerste van drie beklimmingen van la butte Montmartre zal er tussen hen een enorm gevecht om de beste uitgangspositie losbarsten. Spektakel gegarandeerd, natuurlijk.
Voor het eerst in vijftig jaar wordt de slotetappe er eentje om naar uit te kijken. De kijkcijfers van de Tour zijn in Europa, maar ook daarbuiten, in het voorbije jaar significant gedaald, allicht door de dominantie van Tadej Pogacar. Misschien wil de organisatie het tij keren door renners halsbrekende toeren te laten uit halen, waarbij de veiligheid van de hoofdrolspelers in het spektakel niet de hoogste prioriteit heeft.
Het zijn vooral de klassementsrenners die bij de bekendmaking van het plan kritisch zijn. Zij vrezen natuurlijk dat hun Tour op de slotdag nog om zeep kan worden geholpen door een valpartij op de kasseien of een aanval in de allerlaatste kilometers, na drie weken koers. ‘Dit zal alleen maar voor stress zorgen’, zei Remco Evenepoel, nota bene vorig jaar winnaar van olympisch goud op hetzelfde parcours, nu al een week thuis na opgave. ‘Maak het niet te complex en houd gewoon vast aan de lokale ronde.’
Jonas Vingegaard tegen de NOS: ‘Ik snap wel dat de organisatie heeft gedacht: dat gaat er cool uitzien. Maar hiermee negeren ze waar we de laatste jaren veel over praten in de sport: de veiligheid. Iedereen is moe na drie weken koersen. Ik denk dat het gevaarlijk gaat zijn.’
Tour-baas Prudhomme pareerde op de Vlaamse sportzender Sporza en stak zijn bedoelingen niet onder stoelen of banken: ‘Toen we jaren geleden gravelritten in het parcours opnamen, vonden de renners dat ook niet leuk. Net als Roubaix-ritten. Nu horen ze bij de geschiedenis van de koers. Dit zal alleen maar bijdragen aan de wereldwijde bekendheid en de glorieuze onvoorspelbaarheid van de Tour.’
Niet iedereen was overigens kritisch. De ploeg van Mathieu van der Poel zag juist kansen. Zij hadden wel zin in oorlog op de slotdag en zagen hem er wel winnen. Maar nu Van der Poel met een longontsteking thuis zit, hebben ze geen potentiële winnaar meer in huis.
Meer veelzijdige klassiekerrenners ruiken wellicht hun kansen, zoals ene Tadej Pogacar, heer en meester op vrijwel elk terrein. Winnen in het geel op de Champs-Élysées gebeurde slechts twee keer in de geschiedenis: door Bernard Hinault, in 1979 en in 1982. Prudhomme droomt van een herhaling. De vraag is of de renners het zover laten komen.
Want een week voor de Montmartre-rit begint het peloton er zenuwachtig over te worden. Er wordt komende zondag regen voorspeld in Parijs en dus zullen de kasseien er nog gevaarlijker bij liggen dan bij droog weer. Dan wordt het er spekglad en is het vragen om ellende, zeker in de stressvolle fase voorafgaand aan de Rue Lepic, wanneer renners zich naar de voorste rijen van het peloton vechten. En dan volgt nog de afdaling na de top, over de Rue Lamarck.
Vertegenwoordigers van de Cyclistes Professionnels Associés (CPA), de belangenvereniging van profrenners, zijn al sinds de tweede rustdag in Montpellier met de organisatie en de internationale wielerunie UCI in gesprek om chaotische taferelen in de Montmartre te voorkomen, vertelt Arthur van Dongen, ploegleider bij Visma-Lease a Bike. ‘Een groot deel van het peloton is niet blij met deze rit’, zegt hij.
‘De CPA heeft het idee geopperd om de tijdsverschillen op te nemen aan de voet van de eerste keer Montmartre, zodat renners voor het algemeen klassement zich geen zorgen hoeven te maken en het risico op valpartijen kleiner wordt. Of zo’n voorstel kans maakt, durf ik niet te zeggen. Dat wordt waarschijnlijk pas op het allerlaatste moment duidelijk. Het peloton zou kunnen gaan staken, maar ik vrees dat de Franse ploegen daar niet aan mee zullen doen. Die durven niet tegen de ASO in te gaan.’
De Italiaan Eduardo Affini (Visma-Lease a Bike) zit namens de renners in een whatsappgroep van de CPA en voert al dagen een gesprek met de ASO. ‘In de wielrennerij gaat het de laatste jaren veel over veiligheid. Daarom is het ook in het belang van de organisatie om het nu te hebben over deze laatste etappe. Wij denken dat het een groot risico gaat zijn om met een vol peloton op de Montmartre af te stormen. Niemand wil daar vallen of tijd verliezen. We zullen niet gaan staken, maar we hopen wel dat de organisatie ons idee serieus zal overwegen.’
Van Tour-debutant Roel van Sintmaartensdijk (Intermarché-Wanty), aantrekker voor sprinter Biniam Girmay, hoeft een chaotisch slot van de Tour ook niet. ‘Tegenwoordig proberen ze elke rit nog spectaculairder te maken, met een extra klim of iets anders. Ik zit daar niet op te wachten. Maar goed, als ze spektakel willen, dan zullen ze het krijgen. Zo werkt het nu eenmaal.’
De Franse klassementsrenner en filosoof Guillaume Martin Guyonnet, geboren in Parijs, beaamt dat. ‘De Tour is een show en wij zijn de entertainers. Niet meer dan dat.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant