Via openbare bronnen bouwt de Hind Rajab Foundation dossiers op van Israëlische militairen die betrokken zijn bij mogelijke oorlogsmisdaden. Daarmee probeert de organisatie ze te laten arresteren als ze buiten Israël op vakantie zijn. Dat lukte in België. ‘Een enorme doorbraak.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Twee Israëlische bezoekers van dancefestival Tomorrowland werden afgelopen weekend in België gearresteerd en verhoord over vermeende oorlogsmisdaden. Eerder al kwamen Brazilië en Peru in actie tegen vakantievierende Israëlische militairen. ‘Hopelijk volgen veel meer landen’, zegt Dyab Abou Jahjah.
De Libanees-Belgische Abou Jahjah (54) is oprichter van de Hind Rajab Foundation (HRF). Deze organisatie, vernoemd naar een 5-jarig Palestijns meisje dat door het Israëlische leger is gedood, probeert Israëlische militairen voor het gerecht te krijgen. Het werk stoelt op het principe van ‘universele jurisdictie’, dat het mogelijk maakt verdachten te vervolgen van in het buitenland gepleegde ernstige misdrijven zoals marteling of genocide.
‘Het internationaal recht stelt staten verplicht om op te treden tegen oorlogsmisdadigers wanneer die hun territorium betreden’, legt Abou Jahjah uit in een telefonisch interview. ‘Maar het gebeurt zelden dat landen dat ook doen. België heeft met deze arrestatie het principe van universele jurisdictie erkend en in de praktijk gebracht. Dat is een enorme doorbraak.’
Abou Jahjah is een bekende naam in Nederland en België. Hij richtte begin deze eeuw de Arabisch-Europese Liga (AEL) op, een organisatie die zich op provocerende wijze verzette tegen discriminatie en assimilatiepolitiek. In 2016 was hij te gast bij het tv-programma Zomergasten. Dat leidde toen tot discussie vanwege zijn omstreden uitspraken over Israël en het zionisme.
HRF heeft inmiddels van zo’n honderd Israëlische militairen dossiers opgebouwd. Zodra een van hen naar het buitenland reist, slaat Abou Jahjah alarm. Dat deed hij begin dit jaar over een vakantie vierende militair in Brazilië, waarna de lokale autoriteiten een onderzoek begonnen. Maar nog voordat een arrestatiebevel was uitgevaardigd, verliet de Israëliër het land met hulp van zijn ambassade.
In Peru deed een prominente mensenrechtenadvocaat in mei aangifte tegen een militair die door het land reisde. De Israëliër zou zich schuldig hebben gemaakt aan de vernietiging van woonwijken in Gaza. De Peruaanse openbaar aanklager vond het bewijs dat HRF had verzameld overtuigend genoeg om een zaak te openen, maar ook deze verdachte is het land ontvlucht.
België was het eerste land dat snel genoeg reageerde om tot arrestatie over te gaan. De twee verdachten zijn na hun verhoor weer op vrije voeten gesteld, het Openbaar Ministerie wil niet zeggen of het tot vervolging overgaat. Volgens Abou Jahjah zijn de twee na hun vrijlating naar Nederland gegaan. HRF heeft daarom donderdag ook hier aangifte en een verzoek tot aanhouding gedaan.
Hoe gaat HRF te werk bij het aanleggen van de dossiers?
‘Wereldwijd zijn honderden vrijwilligers actief. Dat zijn osint-onderzoekers (open source intelligence, red.), die gegevens uit openbare bronnen verzamelen en analyseren. Maar ook juristen met een achtergrond in internationaal recht en oorlogsrecht.
‘Als we op sociale media of in een journalistieke reportage zien dat mogelijk een oorlogsmisdaad is begaan, proberen we een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de gebeurtenis. We lokaliseren de exacte plek, zoeken naar posts op sociale media die het beeld verduidelijken en kijken wat het Israëlische leger er zelf over naar buiten heeft gebracht.
‘Als we genoeg aanwijzingen hebben dat het een oorlogsmisdaad is, gaan we op zoek naar de identiteit van de daders. Welke eenheden waren in het gebied? Wie is de commandant? Er zijn militairen die zelf oorlogsmisdaden op sociale media posten, anderen zijn zichtbaar op beelden van derden.
‘Met al die puzzelstukjes bouwen we een generieke juridische zaak. Dat doen we op zo’n manier dat de bewijzen in een rechtszaal gebruikt kunnen worden. Zodra de militair naar een land reist dat naar ons idee het internationaal recht respecteert, vragen we een lokale advocaat om aangifte te doen.’
Na de zaak in Brazilië waarschuwde Israël zijn militairen voor ‘doxing’ en drong aan op terughoudendheid op sociale media. De Israëlische minister van Diaspora en Bestrijding van Antisemitisme beschuldigde Abou Jahjah van heulen met Hezbollah. ‘Hou je pieper in de gaten’, schreef hij op X, verwijzend naar de aanval waarbij Israël duizenden piepers van Hezbollah liet ontploffen.
Abou Jahjah ontkent banden te hebben met Hezbollah en deed aangifte van bedreiging. ‘We leven in een tijd waarin je uitspreken voor de Palestijnen wordt gecriminaliseerd. De VS hebben zelfs sancties afgekondigd tegen VN-rapporteur Francesca Albanese omdat zij de genocide veroordeelt. Gezien de enorme druk van Israël en de VS is het heel moedig van België dat ze deze twee in de boeien hebben geslagen.’
Wat hebben de militairen die op Tomorrowland waren volgens u misdaan?
‘Een van hen heeft Palestijnse burgers als menselijk schild gebruikt. Hij was ook betrokken bij het bestormen van een ziekenhuis en het vernederen en martelen van medisch personeel en patiënten. De ander is een luitenant en betrokken bij de massale vernietiging van woonwijken, scholen, ziekenhuizen en watervoorzieningen. Dat zijn oorlogsmisdaden.’
Hoe wist u dat ze in België waren?
‘Zodra we een dossier van een militair hebben opgebouwd, blijven we diens sociale media volgen. En deze twee hebben video’s gepost van zichzelf op Tomorrowland. Op sociale media zagen we ook dat ze naar Nederland zijn gegaan.’
Ze zijn weer vrijgelaten en het is nog onduidelijk of ze worden vervolgd. Ook in Brazilië en Peru zit niemand vast. Heeft deze handelswijze wel zin?
‘De betrokken militairen verblijven vaak maar kort in een ander land, dat maakt het moeilijk. Maar we hebben ook tientallen dossiers van militairen met een dubbele nationaliteit. Bovendien, deze misdaden verjaren niet. We hebben de tijd.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant