Sinds 7 oktober 2023 hebben al tien landen Palestina erkend, van Armenië tot Spanje. Frankrijk voegt zich straks ook in dat rijtje. Dat is zeer pijnlijk voor Israël, maar ook een lastige stap voor de Franse president Macron, die een onmogelijke balans probeert te houden.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Als één westerse leider de afgelopen twee jaar een balanceeract heeft gevoerd qua Israëlbeleid, is het de Franse president Emmanuel Macron wel. In oktober 2023 sprak hij zich fel uit over de gruwelijke aanval van Hamas. Door talloze aanslagen van jihadisten weet Frankrijk wat terrorisme is.
Maar een maand later en na tienduizend doden in Gaza, riep hij Israël op te stoppen met de verwoestende bombardementen op ‘deze baby’s, deze vrouwen, deze ouderen’, terwijl andere leiders nog slechts van zelfverdediging spraken. Of Israël het internationaal recht schond, wilde Macron vervolgens dan weer niet zeggen: ‘Ik ben geen rechter.’
Zo ging het bij elke escalatie. Franse oproepen om meer humanitaire hulp toe te laten gingen vergezeld van eisen aan Hamas om onvoorwaardelijk de gijzelaars vrij te laten. Toen Israël ook Libanon binnentrok, wilde Macron een verbod op wapenleveranties, maar sprak hij ook over Frankrijks ‘onwrikbare toewijding’ aan Israëls veiligheid.
De maandenlange blokkade van hulpgoederen naar Gaza was een ‘onacceptabele schande’, maar of Israëls optreden genocide is was volgens Macron geen vraag voor een president, maar ‘voor historici’. Na Israëls aanvallen op nucleaire doelen in Iran greep Macron terug op Israëls recht op zelfverdediging, terwijl hij ook terughoudendheid wenste om ‘regionale escalatie’ te voorkomen.
Het eindeloze ge-enerzijds-anderzijds van Macron leidt in eigen land tot hoongelach. Zijn buitenlandbeleid, in het bijzonder dat in het Midden-Oosten, wordt door critici samengevat met zijn catchphrase ‘en même temps’, tegelijkertijd.
Dat beleid mag voor tegenstanders laf lijken, maar Macron is zich er zeer van bewust dat de conflicten in het Midden-Oosten niet alleen duizenden kilometers verderop spelen. Frankrijk voelt de spanningen onvermijdelijk ook op eigen bodem. Na Israël en de VS heeft Frankrijk de grootste Joodse populatie ter wereld, met ongeveer een half miljoen mensen. Het land heeft ook de grootste Europese moslimbevolking, met zo’n zeven miljoen.
Bovendien heeft Frankrijk als voormalig kolonisator van Syrië en Libanon diepe historische banden in de regio. Die banden zijn er ook met Israël. De antisemitische Dreyfus-affaire in Frankrijk, eind 19de eeuw, speelde een belangrijke rol bij het ontstaan van het zionisme. Na 1948 was Frankrijk een van Israëls trouwste bondgenoten, en het vocht in 1956 aan Israëlische zijde tijdens de Suez-crisis.
Inmiddels wonen zo’n 200 duizend Franse Joden in Israël. Na antisemitische aanslagen in Frankrijk in 2014 en 2015 nam immigratie naar Israël een vlucht. Van de ruim 1.200 dodelijke slachtoffers van de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023, hadden een kleine 50 (ook) de Franse nationaliteit – na Israëlische slachtoffers het hoogste aantal. 8 van de 251 gijzelaars die Hamas naar Gaza ontvoerde waren Frans. Frankrijk heeft dus een directe betrokkenheid bij oorlog.
Binnen die context is het niet vreemd dat Macron probeert een bijna onmogelijke balans te betrachten. Alleen verhoudt die wens zich steeds slechter tot de praktijk, waarin Israël ook voor zijn vrienden onvermurwbaar is. Iedere bondgenoot met kritiek kan rekenen op de verbale furie van premier Benjamin Netanyahu en de zijnen.
Dat geldt ook voor Macron. Zo moest de Franse president zich ‘schamen’ na een oproep tot een wapenembargo, zei Israël. Eerder beschuldigde het land Macron ervan aan de kant te staan van een ‘moordlustige islamitische terreurorganisatie en haar verwerpelijke propaganda te verspreiden’ door te suggereren dat de EU zijn associatieverdrag met Israël moet herzien.
Maar niets leidt bij Israël tot zo veel woede als het erkennen van Palestina, wat de regering-Netanyahu sinds 7 oktober steevast een ‘beloning voor terreur van Hamas’ noemt. Die erkenning is symbolisch zolang Israël de Palestijnse gebieden effectief beheerst. Toch doet de stap van Frankrijk pijn.
Felle critici in de EU als Ierland en Spanje, die Palestina ook recentelijk erkenden, zijn immers kleine spelers. Frankrijk is een kernmacht, permanent lid van de VN-Veiligheidsraad en van de G7, de club van de grootste economieën ter wereld.
Macron heeft lang volgehouden dat de Palestijnse staat de uitkomst moet zijn van een vredesproces en niet het begin, net als bijna de hele westerse wereld. Samen met Saoedi-Arabië zou Frankrijk in juni een conferentie organiseren om de tweestatenoplossing nieuw leven in te blazen. Die werd geannuleerd toen Israël Iran aanviel.
Sinds een tijdje speculeerde Frankrijk echter openlijk over eenzijdige erkenning van Palestina. Die komt er officieel in september, maakte Macron donderdag, toch nog onverwacht, bekend. Daarmee doet hij naast Israël ook zichzelf pijn. De erkenning van Palestina is en même temps een erkenning van de tekortkomingen van zijn eigen beleid.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant