is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
In de tijd dat alle voedingsmiddelen duurder lijken te worden, moet het als muziek in de oren klinken dat de prijs van de goede ouwe aardappel op de vrije markt is gedaald van 30 cent naar 3 cent per kilo.
Terwijl de oogst van 2025 eraan komt, ligt een groot deel van de niet verkochte oogst van 2024 nog in de schuren. Ze zijn zo goed als waardeloos en bij sommige boeren zelfs gratis af te halen, zo meldde Radio Flevoland deze week.
Maar in werkelijkheid blijkt niemand blij te zijn met de extreem lage prijs van het voormalige armeluisvoedsel. De consumenten merken er weinig van. De supermarkten hebben hun aardappelen op contractbasis gekocht, vaak in een tijd dat de prijs nog rond de 30 cent lag. Datzelfde geldt voor de agrobedrijven die de aardappelen verwerken tot frites, schijfjes, rosti of aardappelkroketten.
Ook de aardappeltelers zijn niet blij. Er is sprake van overproductie. Toen diepvriesmaaltijden tijdens de coronapandemie snel aan populariteit wonnen, werd ook de aardappelproductie opgevoerd. In Nederland - waar veel veehouders vanwege de stikstofregels overstapten op akkerbouw - groeide het aardappelareaal tot bijna 85 duizend hectare. Maar ook in de rest van Europa - met name Frankrijk - worden steeds meer aardappelen geteeld.
Van alle Nederlandse aardappelen eindigt maar een heel klein deel in kruimelige vorm op de borden. Van een deel wordt aardappelzetmeel gemaakt. Maar 80 procent wordt in Nederland tot diepvriesproducten verwerkt, zoals frites, rösti, schijfjes en aardappelkroketten. In het verleden was dat vooral bestemd voor de export.
Maar die exportmarkten zijn deels weggevallen, met name in Azië en Afrika. Daar hebben China, India, Egypte en Zuid-Afrika zelf de markt toegeëigend. Deels heeft dat te maken met de snelle groei van fastfoodketens in die landen, waardoor de landen zelf fritesfabrieken hebben geopend. Deels komt het doordat de aardappel als alternatief voor rijst en tarwe aan populariteit wint. De aardappel wordt als gezond beschouwd. Die heeft meer vezels, vitaminen en mineralen en juist minder calorieën. Liefst 1 miljard mensen in de wereld eten nu aardappelen.
China teelt inmiddels al 100 miljoen ton aardappelen en India 60 miljoen ton. Ter vergelijking: de productie in Nederland ligt rond de 7 miljoen ton. China en India exporteren ook een steeds groter deel van productie. De Chinese export steeg in 2024 met 75 procent, die van India met 35 procent.
Nederland heeft dat deels aan zichzelf te wijten. Nederland is de grootste exporteur van pootaardappelen, waarmee andere landen hun aardappelteelt hebben kunnen opvoeren. Van één zak Nederlandse pootaardappelen kunnen telers in andere landen tien zakken aardappelen verbouwen.
Nederland klopt zich graag op de borst als het Silicon Valley van de aardappelteelt. Maar die kennis over het veredelen van aardappelen is niet langer zaligmakend. De tijd dat Nederlanders zich superieur waanden met hun bintjes, eigenheimers, opperdoezers en bildtstars is voorbij.
De enige aardappels die nog echt met Nederland worden vereenzelvigd, staan op een schilderij van Vincent van Gogh.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns