Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Inmiddels heb ik het fragment op alle zenders en in alle talkshows voorbij zien komen: twee geliefden die wegduiken als zij door een schijnwerper in het volle licht worden gezet tijdens een concert van Coldplay. Er werd besmuikt lacherig over gedaan, want de twee bleken niet getrouwd, althans niet met elkaar.
Ze waren ontrouw, pleegden overspel of gingen vreemd – bij elke uitdrukking hoort een eigen klasse of generatie. Mijn vader sprak van ‘eisjedies gaan’, wat Bargoens/Hebreeuws is voor de pruimen op sap zetten bij een man of vrouw die niet je eigen man of vrouw is.
De scène ging uiteraard viraal de hele wereld rond. Er werd van gesmuld en binnen een paar uur stonden er negentig miljoen views op TikTok, zodat je moet aannemen dat ook veel kinderen het hebben meegekregen.
Voor de twee geliefden waren de gevolgen minder geinig. Ze bleken bij hetzelfde bedrijf te werken, hij als CEO en zij als Chief People Officer.
Dat bedrijf, Astronomer, is gevestigd op 50 West 23rd Street, Manhattan, New York, van oudsher een wijk waar altijd een liberale geest waaide.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Toch werden de twee op non-actief gesteld. Een dag later diende hij (Andy Byron) zijn ontslag in, hetgeen werd geaccepteerd ‘wegens de serieuze reputatieschade’ die hij bij zijn bedrijf had aangericht, maar ook bij zijn partner(s) en zichzelf. Wat er met haar (Kristin Cabot) gaat gebeuren, is nog niet bekend.
Wij leven in een preutse tijd en Amerika is een preuts land, waar een ontblote vrouwentepel op de tv tot paniek kan leiden, maar deze ophef had ik niet verwacht. Dat komt natuurlijk doordat ik een Europeaan ben, zelfs een Nederlander.
Ik dacht bovendien te leven in een tijdsgewricht waarin overspel zo’n beetje was ingeburgerd. In vrijwel alle klassieke romans komt overspel voor: van Anna Karenina tot Madame Bovary, van Effi Briest tot Eline Vere. In al deze boeken wordt overspel voorgesteld als iets onvermijdelijks, bijna als iets vanzelfsprekends en natuurlijks. Het is de benepen omgeving die het afkeurt, maar de lezer weet beter.
In de Ster-reclame is regelmatig een spotje te zien van Second Love. Vreemdgaan wordt daarin gepropageerd en alleen de christen-wappies van de SGP hebben protest aangetekend. Van Durex circuleert een spotje waarin een mooi meisje vreemdgaat en de jongen in bed te maken krijgt met een jaloerse teddybeer.
Bijna elke krant – ook deze – heeft een rubriek waarin vrijuit over seks wordt geschreven, van triootjes tot anaal en van pijpen tot chlamydia. Mijn gevoel zegt dat deze rubrieken heel goed worden gelezen.
Ook op school krijgt ieder kind, terecht, seksuele voorlichting en ik heb eens een puber de werking van de prostaat horen uitleggen, waaruit bleek dat hij er meer van wist dan ik.
In mijn eigen lange leven heb ikzelf natuurlijk verschillende malen te maken gehad met overspel, zowel in de rol van overspelige als in die van de man die hoorntjes krijgt opgezet. Vreemdgaan is uiteraard afkeurenswaardig, maar ook spannend en je moet er rekening mee houden dat de vreugde na afloop het aflegt tegen het verdriet op de langere termijn. Maar alles bij elkaar vind ik het toch de moeite waard dat ik het heb meegemaakt en ongeveer weet wat het voorstelt.
Het aantal mensen dat elkaar op school tegenkomt en dan hun hele verdere leven in volle tevredenheid bij elkaar blijft, is uiterst zeldzaam – en verder gaat het u natuurlijk niks aan.
Uit onderzoek komt naar voren dat mannen vroeger veel vaker vreemdgingen dan vrouwen, maar die cijfers zijn naar elkaar toegegroeid. Vooral de Nederlandse vrouw weet in dit opzicht van wanten. Volgens ChatGPT hebben Nederlandse vrouwen recentelijk zelfs de leiding genomen, met 27 procent tegen 25 procent.
‘Soms moet je anderen ontrouw kunnen zijn om jezelf niet ontrouw te zijn’, heeft de feministische schrijfster Benoîte Groult (1920-2016) genoteerd en zij kan het weten, want in haar roman Zout op mijn huid wordt overspel min of meer tot kunst verheven. Eén vrouw houdt een leven lang van twee mannen, terwijl die twee mannen een leven lang maar van één vrouw kunnen – en vooral mogen – houden. Althans zo heb ik het gelezen.
Wat Groult vertelt, is op een vreemde manier in lijn met wat sommige filosofen in het verleden hebben beweerd, namelijk dat ‘de’ vrouw ‘in diepste wezen’ polygaam is en ‘de’ man ‘in diepste wezen’ monogaam. Zoiets is nog geheel in strijd met de geldende normen. Of de toekomst matriarchaal is, zal in deze eeuw blijken.
Nog even een advies ter waarschuwing: mocht u zich momenteel een graaf Vronski of een Anna Karenina voelen, ga dan niet naar een popconcert. Voor u het weet zit u werkeloos thuis, met een boze partner die veel bozer is dan die jaloerse teddybeer van Durex.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns