Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft het wetsvoorstel ondertekend dat de onafhankelijkheid van twee anticorruptie-organen inperkt. Corruptiewaakhonden Naboe en Sap komen daarmee onder gezag te staan van de procureur-generaal, die rechtstreeks door de president wordt benoemd. Zelensky’s partij loodste het voorstel eerder vandaag met een versnelde procedure door het Oekraïense parlement.
De Europese Unie, anticorruptie-organisaties, Oekraïense media en een deel van de oppositie riepen Zelensky daarna tevergeefs op om zijn veto in te zetten en de wet tegen te houden. Zij vrezen dat Naboe en Sap door de wetswijziging onder politieke controle komen te staan van de Oekraïense regering en daardoor niet langer in staat zullen zijn om die regering kritisch te bevragen. Dmytro Koeleba, tot september vorig jaar de Oekraïense buitenlandminister, spreekt van een ‘slechte dag voor Oekraïne’. ‘De president staat voor een keuze’, schreef Koeleba op Facebook. ‘Of hij staat aan de kant van het volk, of niet.’
Ook onder de Oekraïense bevolking bestaat veel weerstand tegen de maatregel. In Oekraïense steden als Kyiv en Lviv vinden vanavond de grootste demonstraties tegen Zelensky’s regering plaats sinds het begin van de Russische invasie. Corruptiebestrijding was de belangrijkste verkiezingsbelofte van Zelensky toen hij in 2019 werd verkozen. Bovendien is het bestaan van onafhankelijke corruptiewaakhonden een voorwaarde voor een toekomstig Oekraïens EU-lidmaatschap. Marta Kos, de Eurocommissaris voor EU-uitbreiding, heeft haar zorgen uitgesproken over de wetswijziging.
Daan de Vries
Lees hier meer over de omstreden wet.
In verschillende Oekraïense steden wordt geprotesteerd tegen de inperking van de onafhankelijkheid van twee belangrijke anticorruptieorganisaties, NABOe en SAP. Het Oekraïense parlement stemde vanmiddag in met een wetsvoorstel dat de corruptiewaakhonden onder het gezag plaatst van de procureur-generaal, die wordt benoemd door de president.
De maatregel was een initiatief van de partij van president Volodymyr Zelensky. Toen hij in 2019 werd verkozen, was corruptiebestrijding Zelensky’s belangrijkste verkiezingsbelofte. Dat juist zijn partij nu de onafhankelijkheid van anticorruptiediensten aan banden legt, heeft bij veel Oekraïners kwaad bloed gezet. ‘Jullie hebben onze stem verraden’, staat op het protestbord van een van de demonstranten in Kyiv. Deelnemers aan het protest roepen leuzen als ‘Oekraïne is geen Rusland’.
NABOe en SAP werden opgericht in de nasleep van de Maidanrevolutie, die in 2014 de pro-Russische Oekraïense president Viktor Janoekovytsj ten val bracht. De bestrijding van corruptie was een van de speerpunten van de hervormingen die Oekraïne na 2014 doorvoerde. Ook is corruptiebestrijding een belangrijke voorwaarde voor een toekomstig Oekraïens EU-lidmaatschap. In Brussel is het afschaffen van de onafhankelijkheid van NABOe en SAP met grote zorgen ontvangen. Eurocommissaris voor EU-uitbreiding Marta Kos noemde de maatregel op X een ‘flinke stap in de verkeerde richting’.
Daan de Vries
Twitter bericht wordt geladen...
Nikolaj Simonenko, de vicegouverneur van de Russische grensregio Brjansk, is door het Russische OM aangeklaagd voor corruptie. Hij zou zichzelf verrijkt hebben met geld dat bedoeld was om de grens met Oekraïne beter te beveiligen. Dat meldt het Russische staatspersbureau Tass.
Door de corruptie zou de grens mogelijk niet goed genoeg versterkt zijn, aldus het persbureau. De autoriteiten hebben onder meer Simonenko’s woning en kantoor doorzocht. Er zou omgerekend zo’n 9 miljoen euro verduisterd zijn.
Oekraïne heeft Brjansk meerdere malen door de lucht aangevallen sinds het begin van de Russische invasie. Ook viel het leger vorig jaar de provincie Koersk binnen, die aan Brjansk grenst.
Eerder deze maand werd de minister van Transport, Roman Starovojt, dood aangetroffen nadat hij eerder die dag door president Poetin was ontslagen. Voor zijn ontslag werd geen formele reden gegeven, maar Russische media linkten het ontslag aan een corruptiezaak uit de tijd dat Starovojt nog gouverneur was van Koersk. Er zou omgerekend zeker 10 miljoen euro zijn verduisterd bij de bouw van verdedigingswerken aan de grens van Koersk met Oekraïne.
Dylan van Bekkum
Het Oekraïense parlement heeft ingestemd met een wetsvoorstel dat twee belangrijke anticorruptiediensten hun onafhankelijkheid ontneemt. De diensten komen onder toezicht te staan van de procureur-generaal, die op zijn beurt wordt benoemd door de president. In het parlement kreeg het wetsvoorstel onder meer steun van de regeringspartij van president Volodymyr Zelensky. De Oekraïense ngo Anti-Corruption Action Center, die niet door de maatregel wordt getroffen, spreekt van een ‘ongekende poging om de onafhankelijke corruptiebestrijding te vernietigen’.
De maatregel volgt op een hoog oplopend conflict tussen de Oekraïense autoriteiten en de onafhankelijke corruptiewaakhonden NABOe en SAP. Gisteren deden de Oekraïense veiligheidsdiensten een reeks invallen bij medewerkers van NABOe. De binnenlandse veiligheidsdienst beschuldigt een hooggeplaatste medewerker van de corruptiewaakhond ervan banden te hebben met de Russische geheime dienst.
De NABOe hekelde de invallen, die volgens de organisatie plaatsvonden zonder huiszoekingsbevelen en met ongeoorloofde inzet van geweld. Bovendien hebben de autoriteiten nu mogelijk toegang tot gevoelige dossiers van de anticorruptiedienst, wat de onafhankelijkheid van lopende onderzoeken in gevaar brengt. NABOe vermoedt dat de invallen een vergeldingsactie zijn voor een corruptiezaak tegen voormalig vicepremier Oleksi Tsjernysjov, een bondgenoot van president Zelensky.
In het parlement voegde Zelensky’s partij vervolgens een amendement toe aan een wetsvoorstel, dat de onafhankelijkheid van NABOe en SAP zou afschaffen. Vandaag is dat voorstel met een versnelde procedure door het parlement geloodst, tot afschuw van een deel van de oppositie. Zij zien de maatregel als een teken dat Zelensky steeds meer macht naar zich toe trekt. De vrees is dat de corruptiewaakhonden, wanneer zij onder gezag van de procureur-generaal vallen, minder geneigd zullen zijn om corruptieonderzoek te doen naar leden van de regering en andere hooggeplaatste politici.
Daan de Vries
De Russische Staatsdoema heeft een nieuwe wet goedgekeurd die het zoeken naar en lezen van ‘extremistische’ teksten op het internet strafbaar maakt. Extremisme wordt in Rusland al langer gebruikt als een koepelterm voor onderwerpen als LHBTI-activisme en oppositie tegen de regering van president Vladimir Poetin.
Russen kunnen de nieuwe wet overtreden als ze opzettelijk zoeken naar onderwerpen die op een vijfhonderd pagina’s tellende zwarte lijst staan van het ministerie van Justitie. Overtredingen worden bestraft met boetes van hoogstens 53 euro.
De wet brengt ook de legaliteit van WhatsApp in het geding: Anton Gorelkin, lid van het Russische lagerhuis, stelde vorige week dat de chatapp binnenkort hoogstwaarschijnlijk op de zwarte lijst komt te staan.
Frank Rensen
Roestem Oemjerov, tot voor kort de Oekraïense minister van Defensie, gaat woensdag de Oekraïense delegatie leiden tijdens gesprekken met Rusland in Istanbul. Hij zal daar praten over een mogelijk einde van de oorlog, meldt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Oemjerov werd vorige week aangewezen als de nieuwe secretaris-generaal van de nationale veiligheidsraad.
Oemjerov zal onder meer worden bijgestaan door vertegenwoordigers van de inlichtingendienst en het ministerie van Buitenlandse Zaken, aldus Zelensky. De bijeenkomst van woensdag is de derde gespreksronde tussen Oekraïne en Rusland in enkele maanden tijd.
Zelensky zegt dat Oekraïne klaarstaat om te praten over de vrijlating van gevangenen, de terugkeer van ontvoerde kinderen en een ontmoeting tussen hemzelf en de Russische president Vladimir Poetin. Ook rept Zelensky over het einde van de oorlog, hoewel het niet waarschijnlijk lijkt dat de gesprekken van woensdag daartoe kunnen leiden.
Zo staat Rusland er ten minste in: ‘Er is geen reden om wonderbaarlijke doorbraken te verwachten’, zei Dmitri Peskov, woordvoerder van het Kremlin. De vorige twee gespreksrondes leidden alleen tot omvangrijke gevangenenruilen. Het is nog niet duidelijk wie Rusland naar Istanbul gaat sturen.
Frank Rensen
In Oekraïne is een kind gedood bij een Russische luchtaanval. Dat meldt Vadym Filashkin, gouverneur van de regio Kramatorsk, waar de aanval plaatsvond. Verschillende Oekraïense regio’s werden doelwit en ten minste drie mensen werden gedood, volgens plaatselijke autoriteiten. Ook raakten 45 mensen gewond.
Rusland stuurde volgens de Oekraïense luchtmacht 42 Shahed-drones richting Oekraïne. De Oekraïense luchtafweer kon er 26 daarvan neerschieten en zeven onschadelijk maken. In totaal werden acht Oekraïense provincies getroffen, waaronder de grensregio’s Donetsk, Soemy, Kherson en Charkov.
Het gaat om de eerste Russische luchtaanvallen nadat het land instemde om komende woensdag gesprekken te voeren met Oekraïne. Deze gesprekken zullen plaatsvinden in de Turkse stad Istanbul, waar Russische en Oekraïense gezanten elkaar al twee keer eerder troffen. Die gesprekken leverden alleen gevangenenruilen op.
Frank Rensen
Duitsland en de Verenigde Staten hebben een akkoord bereikt om ‘zo snel mogelijk’ vijf Patriot-luchtafweersystemen aan Oekraïne te leveren. Dat vertelde de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius tijdens een vergadering van de Ukraine Defense Contact Group, meldt nieuwssite European Pravda.
Pistorius reisde vorige week af naar Washington om met zijn Amerikaanse ambtgenoot Pete Hegseth te onderhandelen over de aankoop van Patriot-systemen. Het leek toen te gaan over twee systemen, nu blijkt dat het er vijf worden. De Noorse premier Jonas Gahr Støre vertelde dat Noorwegen de systemen zal helpen financieren.
Ook Nederland gaat de Patriots helpen financieren, vertelde minister van Defensie Ruben Brekelmans. ‘De Russische terreurcampagne door de lucht heeft de afgelopen tijd dagelijks nieuwe dieptepunten bereikt’, schrijft Brekelmans in een verklaring. ‘Het Russische doel is simpel: het op de knieën krijgen van de standvastige Oekraïners. We mogen dit niet laten gebeuren.’
Oekraïne heeft een sterke behoefte aan extra luchtafweergeschut. Rusland schroefde in de afgelopen maanden het luchtoffensief aanzienlijk op met het doel de Oekraïense verdediging te overbelasten. Rusland vuurt op sommige aaneengeschakelde nachten honderden drones af op Oekraïne, waarvan er steeds meer door de afweersystemen heen schieten.
Frank Rensen
• Rusland heeft afgelopen nacht een grootschalige luchtaanval op Oekraïne uitgevoerd. Volgens de Oekraïense luchtmacht zijn er 426 drones en 24 raketten afgevuurd op verschillende delen van het land. Daarmee behoort de aanval tot een van de zwaarste sinds de Russische invasie van 2022.
• Russische en Oekraïense onderhandelaars voeren woensdag voor de derde keer vredesonderhandelingen in de Turkse stad Istanbul. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Waarover precies zal worden onderhandeld, is nog niet duidelijk. Zelensky zegt dinsdag meer duidelijkheid te geven over de ontmoeting.
• Het Verenigd Koninkrijk heeft vandaag 135 Russische olietankers toegevoegd aan zijn sanctielijst. Het gaat onder meer om schepen van de grote Russische oliemaatschappij LLC. Volgens het VK vervoerden de 135 schepen sinds 2024 voor 24 miljard dollar aan olie. De oliehandel is een belangrijke slagader van de Russische economie.
Russische en Oekraïense onderhandelaars voeren woensdag voor de derde keer vredesonderhandelingen in de Turkse stad Istanbul. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Waarover precies zal worden onderhandeld, is nog niet duidelijk. Zelensky zegt dinsdag meer duidelijkheid te geven over de ontmoeting.
Afgelopen mei en juni kwamen onderhandelaars van de twee landen ook al bijeen om te praten over een duurzame wapenstilstand. Die gesprekken vonden plaats onder druk van de Amerikanen, maar leverden geen significante resultaten op; het leidde alleen tot de uitwisseling van gevangenen. Het was tevens de eerste keer sinds het uitbreken van de oorlog dat de strijdende partijen direct met elkaar aan tafel gingen.
Het lijkt erop dat een gevangenenruil er in ieder geval weer zal komen. Zelensky zegt dat de ontmoeting gericht zal zijn op het ruilen van gevangenen, het terugbrengen van Oekraïense kinderen en het organiseren van een directe ontmoeting tussen Zelensky en zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. Ook wil Zelensky dat er een volledig staakt-het-vuren van dertig dagen komt.
Maar de kans dat die doelstellingen worden behaald, is klein. De woordvoerder van het Kremlin, Dmitri Peskov, zegt dat Rusland openstaat voor nieuwe gesprekken, maar dat de delegatie hetzelfde zal zijn als bij de vorige ontmoetingen. Ook stelt Peskov dat er nog geen definitieve datum is afgesproken voor de gesprekken en dat de Russische oorlogsdoelen hetzelfde zijn gebleven.
De Turkse president Recep Erdogan zei vorige maand nog dat Turkije bezig is met het laten plaatsvinden van een directe ontmoeting tussen Zelensky, Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump.
Yassin Boutayeb
Het Verenigd Koninkrijk heeft vandaag 135 Russische olietankers toegevoegd aan zijn sanctielijst. Het gaat onder meer om schepen van de grote Russische oliemaatschappij LLC. Volgens het VK vervoerden de 135 schepen sinds 2024 voor 24 miljard dollar aan olie. De oliehandel is een belangrijke slagader van de Russische economie.
Het gaat om schepen van de zogenoemde Russische schaduwvloot, Russische tankers die onder valse vlaggen varen om westerse sancties te omzeilen. Zo laat LLC zijn tankers met een Gabonese vlag varen. De oliemaatschappij verdient op die manier jaarlijks 10 miljard dollar, stelt het VK. De Britse minister van Buitenlandse Zaken David Lammy zegt dat de nieuwe sancties, die onder meer haven- en exportverboden omvatten, de Russische oorlogskas zullen raken.
Rusland heeft nog niet gereageerd op de nieuwe sancties. Afgelopen vrijdag kondigde de Europese Unie ook al nieuwe sancties aan tegen Rusland, onder meer tegen de olie- en energie-industrie van het land. Volgens het VK hebben westerse sancties sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 al geleid tot significante afname van de Russische olie- en gaswinsten.
Yassin Boutayeb
Een optreden van de Russische dirigent Valeri Gergiëv, aanstaande zondag op een festival in de Italiaanse stad Caserta, gaat niet door. Na veel kritiek op zijn komst heeft de organisatie besloten de uitnodiging in te trekken.
Gergiëv dirigeerde jarenlang orkesten over de hele wereld. Naast het Mariinski Theater in Sint-Petersburg was hij onder meer verbonden aan het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Münchner Philharmoniker. Maar hij geldt ook als vertrouweling van de Russische president Poetin, en nadat hij in 2022 had geweigerd zich uit te spreken over de oorlog in Oekraïne, verbraken veel westerse muziekinstellingen de banden met Gergiëv.
Dat de dirigent deze week toch leiding zou geven aan een orkest in Italië, stuitte op verzet. Onder meer Joelia Navalnaja, de weduwe van oppositieleider Aleksej Navalny, sprak zich uit tegen de komst van Gergiëv. Ze noemde hem in de Italiaanse krant La Repubblica een ‘medeplichtige van Poetins misdaden’ en stelde dat een optreden van Gergiëv in Italië ‘cadeau voor de dictator’ zou zijn. Ook de Italiaanse minister van Cultuur, Alessandro Giuli, was tegen de komst van Gergiëv.
De organisatie van het festival, de regio Campanië, verdedigde in eerste instantie de keuze om Gergiëv uit te nodigen. Hem uitsluiten zou ‘niet bijdragen aan vrede’, was de uitleg van regiopresident Vincenzo De Luca. Maar uiteindelijk gaf de organisatie toch gehoor aan de protesten, en is Gergiëv komend weekend dus niet welkom.
Jasper Daams
Lees ook dit profiel over Gergiëv uit 2022: Topdirigent Gergjev moet kiezen tussen Poetin en het Westen
Rusland heeft afgelopen nacht een grootschalige luchtaanval op Oekraïne uitgevoerd. Volgens de Oekraïense luchtmacht zijn er 426 drones en 24 raketten afgevuurd op verschillende delen van het land. Daarmee behoort de aanval tot een van de zwaarste sinds de Russische invasie van 2022.
In de hoofdstad Kyiv is een dode gevallen, meldt burgemeester Vitali Klitsjko op Telegram. Zeker zeven mensen zouden gewond zijn geraakt, onder wie een kind. Volgens Timoer Tkatsjenko, het hoofd van het militaire bestuur van de stad, is er brand uitgebroken in onder meer een kinderdagverblijf en een supermarkt. Ook in het oostelijke Charkiv, de tweede stad van het land, hebben lokale autoriteiten meerdere aanvallen gemeld.
Rusland meldt op zijn beurt afgelopen nacht 74 Oekraïense drones te hebben neergeschoten, waarvan ruim 20 boven de hoofdstedelijke provincie Moskou. Van slachtoffers is vooralsnog geen melding gemaakt.
De Oekraïense droneaanvallen hebben geleid tot een verstoring van het burgerluchtverkeer. De Russische luchtvaartautoriteit Rosaviatsia legde in de nacht korte tijd vliegbeperkingen op bij de belangrijkste luchthavens van Moskou. Daardoor strandden volgens Russische media duizenden reizigers door heel het land.
Thom Canters
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• Vladimir Poetin is niet bereid tot serieuze concessies om vrede te sluiten met Oekraïne. ‘Het belangrijkste is voor ons het bereiken van onze doelen. En onze doelen zijn duidelijk’, zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov zondag tegen de Russische staatstelevisie. Hij reageerde hiermee op de uitnodiging van de Oekraïense president, die had opgeroepen tot een directe dialoog tussen Poetin en hemzelf.
• De Amerikaanse president Donald Trump heeft voor het eerst sinds zijn aantreden als president nieuwe wapenleveranties aangekondigd voor Oekraïne. Trump zei ‘heel, heel ontevreden’ te zijn met de manier waarop Rusland onderhandelt.
• Oekraïne heeft officieel een nieuwe premier, nu het parlement met de benoeming van Joelia Svyrydenko heeft ingestemd. Zij neemt het stokje over van Denys Smyhal, de tot nu toe langstzittende premier in de geschiedenis van Oekraïne. De vervanging van de Oekraïense premier is onderdeel van een herschikking van het Oekraïense kabinet door Zelensky.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant