Gefascineerd door het verhaal van haar grootvader over een ‘heks’ in zijn geboortedorp, een oudere vrouw waar alle kinderen bang voor waren, verdiepte de Belgische fotograaf Elisa Maenhout (27) zich in vrouwen die dit label vandaag de dag gebruiken als hun geuzennaam.
Door Olaf Tempelman
Fotografie Elisa Maenhout
Stel dat je niet zou weten dat alle vrouwen op deze foto’s zichzelf ‘heksen’ noemen: dan zou je zomaar kunnen denken dat we hier kijken naar verkleeduitjes van yogagezelschappen, of openluchtvoorstellingen van toneelgroepen, of vrouwen die op het punt staan te vertrekken naar feesten met heel verschillende dresscodes.
‘Heksen’ van de 21ste eeuw zijn anders dan de vrouwen die van de 15de tot de 18de eeuw in Europa als ‘heksen’ werden vervolgd. Het begint er al mee dat vrouwen die slachtoffer werden van vervolging zichzelf nóóit ‘heksen’ noemden: die werden door bange mensen in hun omgeving als ‘heksen’ aangewezen, vaak in tijden dat het slecht ging. Meestal waren die vrouwen oud en arm, en ongetrouwd en kinderloos. Vrouwen die in onze tijd ‘heks’ als geuzennaam gebruiken, zijn meestal jong en welvarend, hebben partners en kinderen, maar herkennen zich wel in het lot van de ‘uitgestotene’.
In haar boek Weduwen (ondertitel: Een nooit vertelde geschiedenis) maakt emeritus-hoogleraar interculturele literatuurwetenschap Mineke Schipper inzichtelijk dat vrouwen die tot medio 1750 als heksen werden vervolgd, slachtoffers waren van complottheorieën. In tijden van mislukte oogsten, hongersnoden en epidemieën, gingen mensen op zoek naar de bron van zoveel ellende, en vonden die al te vaak in ‘tovenarij’ van ‘vreemde’ oude vrouwen.
Restanten van het ‘klassieke’ heksbeeld bestaan nog in het oosten van Europa. Het gebeurt daar soms nog dat mensen melding maken van vreemde en vage klachten waarvan ze denken dat die worden veroorzaakt door een alleenstaande oude vrouw in hun dorp.
De Belgische fotograaf Elisa Maenhout (28) raakte gefascineerd door het verschijnsel ‘heks’ toen haar opa in zijn laatste levensfase was. ‘Op het einde kon hij niets meer, behalve praten. Hij vertelde me toen vaak over zijn kindertijd. In zijn dorp woonde een heks – zijn woorden. Alle kinderen waren bang van haar. Telkens als hij haar huis passeerde, zette hij het op een lopen. Sommige kinderen gooiden stenen in haar voortuin. Het verhaal fascineerde me. Die ongegronde angst voor de oudere vrouw in het dorp raakte mij. Het zette me aan het denken: waarom krijgen die mensen het label ‘heks’ opgespeld? Wie kiest er voor om dit label zelf aan te nemen?’
Maenhout reisde de westerse wereld af om moderne ‘heksen’ te ontmoeten. Ze vond ze in België en Nederland, maar ook in Schotland en de Verenigde Staten. Het resulteerde in de fotoserie en de fototentoonstelling Rooted in Magic. Tot 19 oktober is die te zien op een locatie die veel bezoekers ook als magisch ervaren, Kasteel van Laarne, vlak bij Gent.
Het gebeurt niet vaak dat we exact de soort zien oversteken waar de verkeersborden ons voor waarschuwden. Fotograaf Marcel van den Bergh, die samen met Olaf Tempelman het land doorkruist op zoek naar het ongewone in het gewone, viel in Barendrecht met zijn neus in boter.
Honderdduizenden roodpootvalken verzamelen zich jaarlijks op indrukwekkende wijze in Angola. Wetenschappers kijken wat mensen van de vogeltjes kunnen leren, zag fotograaf Akos Stiller.
Bestaat er naast de charrería een tweede traditie met een vergelijkbaar oer-Mexicaans karakter? De deftige jongens en meisjes charros denken zeker te weten van niet. Fransman Jeoffrey Guillemard legde de charrería vast met zijn camera.
Dat India is aangeschoven bij het clubje landen dat de elite vormt van de ruimtevaart, vervult de Indiërs met trots. Hun liefde voor ruimtevaart houdt gelijke tred met de steeds indrukwekkender prestaties van hun land in de kosmos, ziet fotograaf Arko Datto.
Source: Volkskrant