Het Braziliaanse hooggerechtshof eist uitleg van de advocaten van oud-president Bolsonaro: hij toonde aan filmende aanhangers zijn enkelband, terwijl het hem verboden is deel te nemen aan sociale media. Mogelijk wacht hem dinsdag arrestatie.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
De extreemrechtse Braziliaanse oud-president Jair Messias Bolsonaro zocht maandagavond de aandacht zoals hij dat zo vaak deed tijdens zijn tumultueuze presidentschap (2019–2022): ten overstaan van aanhangers en media tierde hij dat hem onrecht werd aangedaan. Het voormalige staatshoofd trok zijn broekspijp op en toonde de enkelband die hem een dag eerder was omgedaan door de Braziliaanse politie. ‘Dit is de grootst mogelijke vernedering! Dit doen ze tegen een ex-president!’
Zijn tirade in het Braziliaanse parlement in de hoofdstad Brasília verscheen binnen de kortste keren op sociale media. Dat was vermoedelijk precies de bedoeling van de luidruchtige politicus die tijdens zijn presidentschap veelvuldig communiceerde met zijn achterban via online livestreams.
Maar dit keer kan zijn optreden hem zijn vrijheid kosten – al verschilt het in vorm en inhoud niet veel van wat Brazilië van Bolsonaro gewend is. Want de oud-president kreeg afgelopen vrijdag van rechter Alexandre de Moraes, prominent lid van het elfkoppige hooggerechtshof, een socialmediaverbod opgelegd.
Dat verbod beperkt zich niet alleen tot zijn eigen accounts, maar omvat ook uitingen van de politicus op accounts van anderen. Bolsonaro kan zich hierin onmogelijk vergist hebben, want rechter Moraes publiceerde maandagmiddag nog een verduidelijking van zijn eerdere verordening. Het verbod betrof ‘uiteraard’ ook het uitzenden van interviews via accounts van derden, schreef de rechter nadat bekend werd dat Bolsonaro van plan was interviews te geven.
De oud-president zag af van een interview, maar koos kort daarop voor een ander podium: de trappen van het parlementsgebouw en de filmende smartphones van zijn fans.
Moraes, gaf maandagavond de advocaten van Bolsonaro 24 uur de tijd om uit te leggen waarom hun cliënt het verbod had genegeerd. De rechter voegde voor de volledigheid vijf screenshots toe van berichten op de platforms X en Instagram waarop Bolsonaro te zien is terwijl hij zijn enkelband toont.
Indien de advocaten Moraes er niet van kunnen overtuigen dat Bolsonaro het allemaal niet zo bedoelde en wel degelijk respect heeft voor juridische uitspraken, kan de rechter besluiten de politicus te laten arresteren in afwachting van de uitspraak in de zaak die tegen hem loopt.
De oud-president wordt door de Braziliaanse politie ervan verdacht eind 2022 met een groepje getrouwen een staatsgreep te hebben beraamd. Onderdeel van het plan was de eventuele moord op verkiezingswinnaar Lula da Silva, diens vicepresident en rechter Moraes. Volgens de aanklacht sneuvelde het plan omdat Bolsonaro en de zijnen er niet in slaagden de voltallige militaire top te overtuigen.
Uiteindelijk vertrok de president een dag voor de machtsoverdracht naar de Amerikaanse staat Florida en werd Lula op 1 januari 2023 ingezworen als zijn opvolger. Een week later, op 8 januari, bestormden duizenden geharnaste Bolsonaro-aanhangers alsnog het parlement, het presidentieel paleis en het hooggerechtshof in hoofdstad Brasilia.
Het hooggerechtshof maakte al veel vaart met de zaak tegen Bolsonaro en koerst af op een vonnis nog voor het eind van dit jaar. Maar in de afgelopen twee weken kwam er plots een nieuwe dynamiek op gang rond het proces. De reden: Donald Trump.
De Amerikaanse president bemoeide zich met de Braziliaanse rechtspraak door op sociale media en in een brief aan president Lula te ageren tegen de ‘heksenjacht’ die volgens hem gaande is tegen zijn geestverwant Bolsonaro. In diezelfde brief dreigde hij Brazilië per 1 augustus een importheffing van 50 procent op te leggen. Afgelopen vrijdag deed hij er nog een schepje bovenop: zijn buitenlandminister Marco Rubio kondigde een inreisverbod af tegen rechter Moraes.
Trumps bemoeienis bewoog Moraes er eind vorige week toe Bolsonaro een enkelband om te leggen. Ook stelde hij een avondklok in die de politicus verplicht om ’s nachts en in het weekeind thuis te blijven. Moraes vreesde dat Bolsonaro mogelijk een poging zou doen om te vluchten naar de Amerikaanse ambassade.
Tot slot legde Moraes Bolsonaro een socialmediaverbod op: de rechter vindt het tijd dat de verdachte niet langer de spotlight zoekt, maar dat hij in de luwte zijn proces afwacht. De maatregel past bij Moraes, die in het verleden vaker accounts heeft verboden die onwaarheden of antidemocratische informatie verspreidden.
Het zou zomaar kunnen dat de foto’s en video’s van Bolsonaro met zijn ontblote been en enkelband voorlopig de laatste (nieuwe) beelden zijn die van de oud-president op sociale media verschijnen. In dat geval heeft hij goed gekozen: de bravoure spat ervan af.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant