Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Als ik met rugzak en factor 70 het terrein verlaat, roept de buurman me terug. Waar ik heen ga? Naar de gorges, het water. Lopend? Door het woud? Allicht, hoe anders. Sorry, madame, u kunt echt niet door de bossen. Veel te gevaarlijk. Ik lach, laat spierballen zien. Haha, maakt u zich om mij geen zorgen! Buurman vindt het niks grappig. Schudt het hoofd. Non madame. Le feu. Er is groot brandgevaar. Die spieren gaan u niet redden.
Een dik uur landinwaarts van Marseille zijn de heuvels droog als een aanmaakblokje. Buurman loopt vandaag zijn ronde als vrijwilliger bij de brandwacht. Elke dag patrouilleren mensen uit de streek, speurend naar rook en vuur. Het is code rood, 33 graden onder de warme föhn die mistral heet.
Als je niet beter wist, zou je denken dat als mensen sterven in flash floods en vuurzeeën omdat de aarde te warm is, ze alles doen om hun leefgebied te behouden. Vluchten kan niet – we weten best hoe het vluchtelingen vergaat. (Voor je het weet ben je een illegaal in een concentratiekamp.)
De realiteit is dat reguleren uit de mode raakt. Terwijl het Planbureau voor de Leefomgeving bekendmaakte dat Nederland zijn klimaatdoelen voor 2030 niet zal halen, schafte de VVD de belangrijkste klimaatmaatregelen af. Voor de industrie, belangrijkste achterblijver, vervallen zowel wortel als stok: de staatssteun bij verduurzaming, alsook de CO2-heffing die bedrijven laat betalen voor hun uitstoot. Voor burgers vervalt de salderingsregeling voor zonnepanelen en de verplichting tot een hybride warmtepomp.
Daarmee volgt de VVD (haar coalitiepartners waren al niet meer serieus te nemen) een internationale trend. De regering-Trump draait tientallen klimaatmaatregelen terug. Regels tegen luchtvervuiling en waterverontreiniging gingen eraan. Want voor bedrijven is het bal, vrij spel. En precies dat vindt navolging, ook zonder extreemrechts aan de macht.
Deze week beloofde de Britse minister van Financiën Rachel Reeves haar gehoor van CEO’s, bankiers en topinvesteerders zwaar te snijden in regulering van financiële diensten. Zelfs zakenkrant Financial Times schrok van haar ‘botte’ verklaring dat ‘regulering een laars is in de nek van ondernemingen, die bedrijvigheid en innovatie verstikt’. Margaret Thatcher had het niet beter kunnen zeggen. De animal spirits van de vrije markt moeten weer hun heilzame werk doen voor de groei.
Voor de goede orde: Reeves is minister voor de Labour Party. En de grafiek in de FT leert dat de London City in 2015 begon te herstellen van de financiële crisis, tot de Brexit het financiële centrum terugwierp naar een plateau lager dan 2008. Intussen zijn de Amerikaanse Fed, de Bank of England en de ECB bezig om kapitaalregels voor banken te versoepelen.
Reeves kiest voor de boom and bust-cyclus van financiële markten, in de jaren tachtig beschreven door Hyman Minsky: economische stabiliteit wordt al snel gevolgd door grotere risicobereidheid en deregulering, met altijd een crisis – het zogenaamde Minsky Moment – tot gevolg. Als Reeves pleit voor flexibiliteit, waarschuwt Minsky voor onvermijdelijke instabiliteit.
Dat alles tot grote tevredenheid in de City. Een ‘senior bankier’ in FT: ‘Heel goed dit. Als ik nu in Brussel of Frankfurt zat, zou ik denken: ‘Wat gaat ons antwoord worden?’’
Precies wat ik wilde vragen. Wat stellen Nederlandse sociaaldemocraten en sociale marktdenkers hiertegenover? Van Tony Blair en Bill Clinton met hun Derde Weg tot de regering Rutte-Samsom ging de PvdA mee in dereguleringsmythes. Haar achterban betaalde een hoge prijs – en daarna de partij zelf.
De geschiedenis is genadig, alles wijst op een herkansing.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.