In weinig omfloerste termen sprak de Belgische koning Filip zich afgelopen weekeinde uit over de gruwelijkheden in Gaza. En dat met ruggesteun van de conservatieve premier Bart De Wever. Opmerkelijk, want de Belgische regering is veel voorzichtiger.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘De huidige toestand sleept al veel te lang aan’, zei koning Filip in zijn toespraak ter ere van de Belgische nationale feestdag, die zondag op alle Belgische tv-zenders werd uitgezonden, over de situatie in Gaza. ‘Dit is een schande voor de mensheid. Wij steunen de oproep van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties om onmiddellijk aan deze ondraaglijke crisis een einde te maken.’
Dave Sinardet, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel, noemt de scherpe toon van de koning uniek. ‘In zijn toespraak voor de nationale feestdag gaat de koning wel vaker in op actualiteiten, maar hij blijft vaak weg van scherpe stellingnamen in gevoelige debatten. Ik denk niet dat hij zich eerder zo scherp moreel heeft uitgesproken, in de geschiedenis van het koningshuis komt het sowieso niet zo veel voor.’
Waarom dan nu opeens wel?
‘Dit initiatief komt, zover nu duidelijk is, echt uit het paleis zelf. De koning wilde dit. In zijn functie heeft hij ook veel gesprekken met humanitaire organisaties. Hij zal geraakt zijn door de situatie in Gaza.’
Filip verwees in zijn toespraak naar een ontmoeting, enkele weken geleden, met een Israëlische en een Palestijnse vader die beiden in deze oorlog een kind hebben verloren. ‘Zij herinneren ons eraan dat naast de politieke dimensie de menselijke waardigheid op het spel staat’, zei de koning. ‘Ik schaar me achter hun pleidooi en ik sluit me aan bij al wie de ernstige humanitaire wantoestanden in Gaza aan de kaak stelt, waar onschuldige burgers, gevangen in hun enclave, van honger sterven en bezwijken onder de bommen.’
Sinardet: ‘Die menselijke inslag past erg bij de rol die de koning wel vaker inneemt, maar de scherpe veroordeling van de huidige situatie in Gaza is veel politieker, gezien de verdeeldheid erover binnen Europa én binnen België.’
Heeft de koning de tekst zelf geschreven of komt die uit de koker van de regering?
‘Alle uitspraken van de koning vallen onder de verantwoordelijkheid van de premier. Maar dit lijkt me niet ingestoken door de regering. Bij zo’n toespraak voor de nationale feestdag maakt de koning met zijn entourage een eerste versie. Die gaat dan naar de premier, die weer suggesties en aanmerkingen kan doen. Premier Bart De Wever (van de Nieuw-Vlaamse Alliantie, red.) heeft uiteindelijk wel zijn fiat moeten geven voor de toespraak.’
Is het verrassend dat hij dat dit keer heeft gedaan, bij zo’n gevoelig onderwerp?
‘Ja, de forse uitspraken kunnen niet op consensus rekenen in de Belgische regering. Dit standpunt past beter bij de vorige regering, waarin meer linkse partijen zaten, die er een kritischere houding ten opzichte van Israël huldigen.
‘Met de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van De Wever en de Franstalige liberalen van Mouvement Réformateur in de nieuwe regering is het landsbestuur verrechtst en meer pro-Israël geworden. Daarom is het opmerkelijk dat De Wever deze tekst heeft goedgekeurd.’
Begin mei gaf De Wever een gezamenlijke persconferentie met premier Dick Schoof, waarin hij zich feller uitsprak over de situatie in Gaza dan zijn Nederlandse ambtgenoot deed. ‘Die beelden van die uitgehongerde kinderen, daar is maar één menselijke reactie op mogelijk: dit moet stoppen’, zei hij destijds.
In Nederland werd het contrast tussen De Wever en Schoof groot gevonden. Is zijn regering niet aan het bijdraaien?
‘Die uitspraken waren hier ook nieuws. Maar het symboliseert vooral een draai in de N-VA zelf. Historisch gezien kende de Vlaams-nationalistische beweging een belangrijke pro-Palestijnse vleugel. Het klinkt misschien wat overdreven, maar Vlaams-nationalisten zagen de Palestijnen als een volk dat ook werd onderdrukt en waarmee ze solidair moesten zijn.
‘De N-VA is in de loop der jaren pro-Israëlischer geworden, ook omdat andere Europese conservatieven voor deze koers kozen. Maar er zijn altijd mensen in de partij gebleven die een kritischer standpunt tegenover Israël hebben gehouden. Hoe schrijnender de situatie in Gaza werd, hoe meer zij zich zijn gaan uitspreken. Zij lijken nu De Wever deels mee te krijgen. Maar grappig genoeg zullen ze zich nog meer herkennen in de uitspraken van de koning, terwijl de Vlaams-nationalisten altijd tegen het koningshuis zijn geweest.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant