De Chinese export van zeldzame aardmetalen is vorige maand scherp gestegen nadat het handelsconflict met de Verenigde Staten is afgekoeld. Wereldwijd dreigden productielijnen stil te vallen door tekorten aan deze cruciale grondstoffen.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
China’s dominantie op gebied van zeldzame aardmetalen is een van zijn sterkste troeven in de handelsoorlog gebleken. De Amerikaanse industrie kan deze metalen niet missen, waardoor de in april opgelegde inperking van de export al snel pijn deed. Ook de rest van de wereld kreeg minder zeldzame aardmetalen van China.
Als onderdeel van een wapenstilstand in het economische conflict beloofden de Chinezen begin juni meer zeldzame grondstoffen naar de Verenigde Staten te exporteren. Uit nieuwe cijfers van de Chinese douane blijkt nu dat de export van zeldzame aardmetalen naar de VS is in juni bijna is verachtvoudigd ten opzichte van mei.
Ook Duitsland, dat vanwege de grote auto-industrie een van de belangrijkste afnemers van zeldzame aardmetalen is, ontving vorige maand bijna drie keer meer van deze grondstoffen. Vooral autofabrikanten trokken vorige maand aan de bel over dreigende tekorten aan magneten met zeldzame aardmetalen. Die kennen tal van toepassingen in moderne voertuigen, van de elektrische motoren tot ruitenwissers. Verschillende productielijnen werden zelfs tijdelijk stilgelegd.
Dat China meer exporteert, wil niet zeggen dat de situatie weer als vanouds is. De totale hoeveelheid uit China geëxporteerde zeldzame aardmetalen ligt nog altijd bijna 40 procent lager dan vorig jaar. Zo ontvingen de VS een jaar geleden twee keer zoveel. Van de dertig aangevraagde vergunningen die Indiase autobouwers sinds april hebben aangevraagd voor de aankoop van Chinese magneten zijn er nul goedgekeurd, zo waarschuwde een Indiase belangenvereniging vorige week.
Concreet eist de Chinese regering sinds april een vergunning voor de export van zeven zeldzame aardmetalen en magneten die deze metalen bevatten. De tekorten ontstonden, omdat China deze vergunningen niet of met grote vertraging uitgaf. Het gaat onder meer om de metalen dysprosium en terbium, die in sterke, hittebestendige magneten zitten.
Begin deze maand merkte de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, al op dat er vaart was gekomen in de Chinese export, maar dat het niet snel genoeg ging.
De VS hebben op hun beurt beloofd onder meer de export van bepaalde geavanceerde computerchips te hervatten. Vorige week maakte de Amerikaanse regering bekend dat het grote Amerikaanse chipbedrijf Nvidia specifieke AI-chips weer naar China mag verschepen.
De kwestie rond de zeldzame aardmetalen staat hoog op de agenda tijdens de EU-China-top die deze week begint. Onlangs nam het Europees Parlement met overweldigende meerderheid een motie aan waarin China’s handelwijze wordt veroordeeld. De parlementariërs riepen de Europese Unie op niet in te gaan op Chinese pogingen om concessies af te dwingen in ruil voor betere toegang tot zeldzame aardmetalen.
China zelf probeert de Europese zorgen steevast te sussen. De Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Wang Yi, claimde begin juni tijdens een persconferentie in Berlijn dat er zelfs geen sprake is van een probleem. ‘Als legale aanvragen worden ingediend, kan aan Europa’s en Duitslands gebruikelijke vraag worden voldaan.’
Volgens Wang zijn de exportvergunningen louter bedoeld om grip te houden op grondstoffen die ook voor wapens kunnen worden ingezet. Zijn Duitse ambtsgenoot zei tijdens dezelfde persconferentie niettemin zeer bezorgd te zijn.
Tot de zeldzame aardmetalen worden zeventien metalen gerekend. Meer dan de helft ervan komt uit de Chinese bodem, maar het wereldwijde aandeel dat China raffineert is veel groter. Een deel van de zeldzame aardmetalen waarvan Chinese nu de export heeft ingeperkt, is bijna nergens anders te krijgen. Ook produceert het land zo’n 90 procent van de magneten met zeldzame aardmetalen.
Zeldzame aardmetalen zijn niet de enige grondstoffen waarvan China zijn marktmacht actief als wapen inzet. Eind vorig jaar verbood Beijing de export van germanium en antimoon naar de VS, als reactie op Amerikaanse restricties op chiptechnologieën. Dit verbod geldt nog steeds.
Deze week bleek de export van deze twee metalen, onder meer nodig voor zonnecellen en geavanceerde wapens, de afgelopen maanden juist opvallend sterk gekelderd. Waarschijnlijk komt dit doordat China grootschalige ontwijking van het exportverbod aan de VS aan wil pakken. Dit zou gebeuren via Thailand en Mexico, meldde persbureau Reuters eerder deze maand op basis van eigen onderzoek.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant