Het is goed nieuws voor de 252 Venezolanen en tien Amerikanen die vrijdag vanuit El Salvador en Venezuela terugkeerden naar huis. Maar de gevangenenruil heeft een wrange bijsmaak, zij dient vooral de politieke doelen van drie autoritaire presidenten.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Op het eerste gezicht leek het alsof er vrijdag vooral iets moois gebeurde in de Amerika’s. De Salvadoraanse president Nayib Bukele liet 252 Venezolanen vrij uit zijn beruchte Cecot-gevangenis en zette ze op het vliegtuig naar Venezuela. In ruil voor de gevangenen liet de Venezolaanse president Nicolás Maduro tien Amerikanen gaan die al tijden vastzaten in Venezuela.
De gevangenenruil was het resultaat van een maandenlange onderhandeling tussen de VS en El Salvador enerzijds en Venezuela anderzijds, stelde Bukele. Ook paus Leo XIV was bij de gesprekken betrokken. De tien Amerikanen vlogen eerst naar de Salvadoraanse hoofdstad San Salvador, waar ze begroet werden door Bukele, en vervolgens naar de VS.
Tegelijkertijd werden de Venezolanen niet ver van hoofdstad Caracas ontvangen door justitieminister Diosdado Cabello, vicepresident Delcy Rodríguez en parlementsvoorzitter Jorge Rodríguez, na president Nicolás Maduro de absolute top van de Venezolaanse chavistische regering. Diezelfde dag liet Venezuela ook meerdere tientallen politieke gevangenen vrij. Volgens Bukele was dit onderdeel van de deal. Caracas beweerde dat het er los van stond.
Drie presidenten vierden zodoende vrijdag hun succes en kraakten tegelijkertijd harde noten over en weer. De Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio bedankte Bukele voor zijn hulp. Bukele vierde de uitzetting van Venezolanen die er volgens hem van worden verdacht lid te zijn van de Venezolaanse criminele organisatie Tren de Aragua en hij twitterde over de vrijlating van Amerikaanse gevangenen en Venezolaanse oppositieleden. Hij noemde de regering van Maduro een ‘tiranniek regime’. Maduro jubelde dat Venezuela ‘zegevierde’ door ruim tweehonderdvijftig landgenoten vrij te krijgen uit de ‘concentratiekampen’ van Bukele. De deal had hem slechts tien ‘CIA-agenten’ gekost.
De Venezolanen toonden zich opgetogen bij hun aankomst in Venezuela en schudden dankbaar de hand van regeringsbons Cabello. Hun blijdschap zal waarschijnlijk vooral betrekking hebben op het feit dat ze waren bevrijd uit Bukeles beruchte ‘opsluitingscentrum voor terroristen’ waar de Salvadoraanse staat tienduizenden Salvadoranen heeft vastgezet, doorgaans op basis van flinterdunne verdenkingen en zonder proces. De vraag is echter hoe blij de 252 mannen waren met hun terugkeer naar het land dat ze eerder waren ontvlucht.
Afgelopen maart stuurden de Verenigde Staten de Venezolaanse migranten vanuit de VS naar El Salvador. De regering-Trump ging te werk zoals Bukele in eigen land mensen liet oppakken: op basis van uiterst dubieuze en niet onderbouwde verdachtmakingen. Familieleden en advocaten van de uitgezette migranten vertelden dat vaak een tatoeage al genoeg was om iemand te bestempelen als bendelid en te overhandigen aan Bukele.
Velen lieten familieleden achter in de VS, in het land waar ze hadden gehoopt een leven op te bouwen, ver verwijderd van de Venezolaanse armoede en wellicht ook de Venezolaanse politieke repressie van de regering van Nicolás Maduro. In de twaalf jaar dat Maduro aan de macht is, hebben naar schatting zo’n acht miljoen Venezolanen het land verlaten.
Voor de buitenwereld is het nog steeds gissen in hoeverre de migranten een strafblad hebben of daadwerkelijk lid van een bende zijn. Waar de VS en El Salvador beweren dat alle 252 Venezolanen banden hebben met Tren de Aragua, stelt Venezuela dat slechts zeven mannen daadwerkelijke criminelen waren. ‘Migreren is geen misdrijf’, zei Maduro. ‘Het ontvoeren en martelen van migranten is dat wel.’
De Venezolaanse president liet achterwege dat zijn eigen regering op soortgelijke wijze in recente jaren duizenden activisten en oppositieleden heeft opgepakt. Volgens schattingen van mensenrechtenorganisaties zitten momenteel bijna duizend politieke gevangenen vast in Venezolaanse cellen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant