is econoom en publicist.
Gezien de toestand in de wereld, gezien de verzameling serieuze problemen in Nederland, gezien de ervaring die we nu opdoen met een experimenteel rechts kabinet, werken we dezer weken aan een regeerakkoord op hoofdlijnen. Laat na 29 oktober, verkiezingsdag, zo snel mogelijk een goed middenkabinet aan het werk gaan: VVD, GroenLinks-PvdA, CDA, D66 samen in een brede middencoalitie. Na funderend onderwijs, arbeidsmarkt, landbouw en de woningmarkt, kijk ik deze week naar het beleid over arbeidsmigratie.
Het keepersgeluk wil dat juist deze week Laura van Geest (nu baas van de Autoriteit Financiële Markten, voorheen directeur van het Centraal Planbureau) een beleidsonderzoek presenteerde over het onderwerp. Onder haar onafhankelijke voorzitterschap werkten ambtenaren van verschillende ministeries samen in een ‘interdepartementaal beleidsonderzoek’ met als kernvraag: hoe kan Nederland grip krijgen op arbeidsmigratie? Welk beleid kan een kabinet voeren?
De kern van de zaak is dat Nederland de vraag van werkgevers naar arbeidsmigranten moet inperken, alleen en vooral waar het laaggeschoold werk betreft. Het arbeidsaanbod van de migranten zelf beperken is niet mogelijk, omdat binnen Europa vrij verkeer van personen bestaat.
Hoe beperk je de vraag naar arbeidsmigranten? Vooral door arbeid duurder en vaster te maken, geheel in lijn met het arbeidsmarktbeleid van ons gedroomde middenkabinet. Nederland moet een hogelonenland willen zijn! Sectoren die nu zwaar leunen op de inzet van (onderbetaalde) arbeidsmigranten ondervinden de gevolgen van de duurdere arbeid, zoals de (glas)tuinbouw, slachterijen, de logistiek en de metaalindustrie. Duurdere arbeid betekent duurdere producten betekent minder afzet. En dan?
Dan moeten ondernemingen veranderen. Overstappen op andere producten; de productie verplaatsen naar een ander land; of het productieproces zo veranderen dat de kostprijs daalt ondanks de duurdere arbeid. Dat laatste betekent arbeidsbesparend innoveren, nieuwe technieken bedenken en toepassen dus, en Van Geest stelt voor deze sectoren hierbij te helpen, bijvoorbeeld met innovatiesubsidies.
De prikkels voor ondernemingen kunnen op andere manieren worden versterkt. Het middenkabinet kan fiscale voordelen inperken, sectorale subsidies afbouwen en kan op de negatieve effecten van de productie van deze sectoren een prijs zetten.
Het gevolg moet zijn dat er een afname te zien is in de groep arbeidsmigranten, nu grofweg 700 duizend personen groot, nog los van de 140 duizend meereizende gezinsleden. Naarmate het beleid succesvoller is, neemt ook de druk op bijvoorbeeld de woningmarkt af.
Deze hoofdlijn kan op allerlei manieren concreet worden uitgewerkt. In het rapport staan liefst 69 concrete voorstellen opgesomd. In alle gevallen moet het wettelijk minimumloon stijgen, maar zonder dat de AOW en andere uitkeringen mee omhooggaan. De handhaving van arbeidsmarktregels moet sowieso strikter, inclusief het hogere minimumloon, net als de controle door de Belastingdienst. Maar het gaat bij de maatregelen ook om dingen als: het afschaffen van het verlaagde btw-tarief in de sierteelt. En: het beprijzen en normeren van stikstof en CO2-uitstoot.
Met dit onderzoek in de hand heeft het middenkabinet dus volop mogelijkheden om te sturen op arbeidsmigratie voor laaggeschoold én laagbetaald werk. De boodschap aan de betrokken ondernemingen is helder: aanpassen (en de overheid gaat helpen) of vertrekken (als je dat liever doet). Nederland, vindt het middenkabinet namelijk, moet een hogelonenland zijn.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns